Tomo I, texto VIII, testamento Rey Martín el Humano, latín

VIII.

Pergaminos de don Martín, n.° 391. 2 de diciembre de 1407.

Hoc est translatum etc. In nomine domini Dei eterni et omnipotentis per quem reges regnant et principes dominantur. Nos Martinus Dei gratia rex Aragonum Valentie Majoricarum Sardinie et Corsice comesque
Barchinone Rossilionis et Ceritanie considerantes quod si permissione divina dum sumus in hoc mortali corpore vivimus ad tempus
in terris longe magis debemus appetere et regnum in excelsis
perpetuum obtinere cum sanctis quodque tanto fortius debemus
repentinum introitum pertinere quanto inevitabilis mortis nos instat
ambigua certitudo ideo scientes ad regnum celeste predictum non posse
ascendere nisi prius corpus nostrum legem naturalem implendo morte
redigatur in terram de qua ipsum fore productum nullatenus ignoramus
resurrectionis gratia posita renovandum casum fragilitatis humane per
anticipatam cautelam dispositionis testamentarie disponimus
pervenire dum mentis tranquilitas rationis effectus et temporis
aptitudo se offerunt opportuna: igitur Pneumatis almi gratia invocata
et nostrorum peccaminum venia suppliciter implorata revocantes
expresse et de certa scientia anullantes penitus et cassantes omnia
alia quecumque testamenta et codicillos si que et qui
et ubicumque et quandocumque per nos facta vel facti usque nunc
reperientur salvo et salvis et inde exceptis inferius confirmatis hoc
nostrum facemus ordinamus et condimus testamentum in quo
voluntas nostra perfecta et completa et regnorum et terrarum
nostrarum ordinatio et dispositio valeat reperiri. - Rex Martinus. -
In primis enim Salvatori et redemptori nostro domino Jesuchristo
et gloriosissime virgini Marie matri ejus corpus nostrum et
animam devota mente et humiliter comendamus. - Rex Martinus. - Et
eligimus nostri corporis sepulturam in ecclesia Beate Marie
monasterii Populeti cisterciensis ordinis siti in Cathalonia
in diocesi Tarracone in qua ferri et construhi volumus per
heredem nostrum subscriptum videlicet in quo dicti arcu existente in
ecclesia supradicta in parte scilicet vacua dicti archi juxta seu
prope cumbam domini regis patris et serenissime domine Elionor
matris nostre memorie recolende honorificam tumbam pro nostri
corporis sepultura: volumus tamen quod corpus seu ossa nostra
sepeliantur juxta seu prope portale quo transitur de ecclesia dicti
monasterii Populeti ad claustrum ipsius monasterii videlicet in eodem
claustro juxta dictum portale ita quod exeuntes de dicta ecclesia ad
claustrum et intrantes de dicto claustro in ecclesiam faciant
transitum supra tumulum in quo sepelientur corpus seu ossa nostra
predicta in quo quidem tumulo apponi volumus et jubemus unum lapidem
sive losa. - Rex Martinus. -
Et etiam volumus et mandamus quod
si et quandocumque contigerit nos debitum solvere naturale si
decesserimus in diocesi elnensi gerundensi seu vicensi
vel barchinonensi si usque ad villam Martorelli
inclusive vel aliis locis dicte diocesis Barchinone versus
dictum monasterium in simili distantia dicte ville Martorelli corpus
nostrum defferatur ad dictam civitatem Barchinone: quod quidem
corpus casu predicto sepeliri volumus in sede ipsius civitatis juxta
seu prope portale quo transitur de ecclesia dicte sedis ad claustrum
ipsius videlicet in eodem claustro juxta seu prope dictum portale ita
quod exeuntes de dicta ecclesia ad claustrum et intrantes de dicto
claustro in ecclesiam faciant transitum supra tumulum in quo
sepelientur corpus seu ossa nostra predicta: in quo quidem tumulo
apponi volumus et jubemus unum lapidem sive losa. Si vero
decesserimus in civitate predicta volumus corpus nostrum sepeliri ut
supra et in utroque casu tradi sub comanda in sede jam dicta: et si
decesserimus extra dictam civitatem videlicet in civitate Ilerde
vel Dertuse vel in alia villa seu loco extra dictas civitates
volumus et ordinamus quod corpus seu ossa predicta defferantur
incontinenti ad monasterium supradictum: et si decesserimus in
regno Aragonum vel Valentie volumus et ordinamus quod
dictum corpus defferatur et tradatur sub comanda si in dicto regno
Aragonum ad et in sede civitatis Cesarauguste et si in
dicto regno Valentie ad civitatem Valentie in sede
videlicet ipsius civitatis: et si extra regna et terram
nostram mori nos contingat volumus et ordinamus quod corpus
nostrum tradatur ecclesiastice sepulture in ecclesia cathedrali
seu majori civitatis ville vel loci ubi nos decesserimus volentes
quod ubicumque nos mori contingat corpus nostrum sepeliatur ut est
dictum et inibi sub comanda tradatur: etiam volumus quod quanto
citius et comode fieri poterit quovismodo obstaculo heredis nostri
vel alterius penitus quiescente super quo manumissorum nostrorum
conscientias oneramus et nisi hoc fieri faciant cum effectu redundet
in suarum periculum animarum corpus nostrum defferatur ad dictum
monasterium et in dicta sepultura ut superius est
contentum
sepeliatur cum insigniis regalibus prout est fieri assuetum. - Rex
Martinus. -
Post hec facimus eligimus constituimus et ordinamus
certos et speciales manumissores et exequtores hujus
nostri testamenti seu ultime voluntatis scilicet primum
principalem et majorem manumissorem et exequtorem hujus
nostri testamenti serenissimum Martinum filium primogenitum
nostrum carissimum regem Sicilie et ducatuum Athenarum et
Neopatrie ducem necnon reverendos in Christo patres
archiepiscopos Terracone et Cesarauguste
episcopos Barchinone Valentie et Majorice abbatem monasterii
Populeti priorem
Vallis Jesuchristi et abbatem vel priorem Sanctarum
reliquiarum ordinis celestinorum capelle regie Barchinone ac
fratrem Johannem de Thaust episcopum oscensem
confessorem nostrum qui nunc sunt vel pro tempore fuerint nobilem
Geraldum Alamanni de Cervilione gubernatorem Cathalonie
Egidium Roderici de Lihori
gubernatorem regni Aragonum
Petrum Sancii de Catlatajub majordomum Petrum
Torrelles Galcerandum de Sanctominato et Raymundum
Torrelles milites camerlengos et Raymundum de Muro
bajulum generalem regni Aragonum
Sperantem in Deo Cardona vicecancelarium Petrum Darters
magistrum rationalem et Johannem de Plano thesaurarium
consiliarios nostros si tunc vixerint et si non vixerint alios qui
fuerint tunc vicecancellarius magister rationalis et thesaurarius
nostri. - Rex Martinus. - Quibus quidem manumissoribus et
exequtoribus plenariam conferimus potestatem quod omnes seu
major eorum vel tres ex ipsis quorum unus sit dictus rex si vixerit
et interesse potuerit et alius ille quem ipse rex elegerit et alius
archiepiscopus Terracone cum quibus sint semper dicti prior
Vallis Jesuchristi et abbas seu prior Sanctarum
reliquiarum vel eorum substituti ac Petrus Torrelles et Johannes de
Plano thesaurarius casu quo alii interesse seu intendere non
potuerint seu nequiverint quibus certam conferimus potestatem ut
inferius continetur presens nostrum testamentum et ordinationem
nostram compleant et exequantur absque eorum damno de bonis nostris
prout supra et infra invenerint ordinatum. - Rex Martinus. - In
primis igitur ordinamus quod dicti nostri manumissores seu exequtores
vel tres ex ipsis casu quo alii ut superius continetur interesse seu
intendere non potuerint seu nequiverint exequtioni hujus nostri
testamenti in quibus sit semper dictus rex si vixerit et interesse
potuerit et dicti prior Vallis Jesuchristi abbas seu prior Sanctarum
reliquiarum et Petrus Torrelles ac Johannes de Plano incontinenti
post obitum nostrum petant et exhigant omnia jocalia res et
bona nostra quecumque mobilia et se moventia fructus redditus et
proventus et quelibet etiam alia bona nostra quecumque que in posse
nostro et aliorum quorumcumque tam domesticorum nostrorum quam
aliorum ac quarumlibet personarum secularium et religiosarum seu in
aliis quibusvis locis reppererint et de bonis omnibus mobilibus aut
se moventibus supradictis manu publica fieri faciant inventarium:
dictique Petrus Torrelles et Johannes de Plano thesaurarius noster si
vixerint petant colligant et recipiant aut peti colligi et recipi
faciant omnes et singulos fructus redditus et proventus civitatum
villarum castrorum terrarum et locorum ac aliorum quorumcumque
bonorum nostrorum immobilium predictorum tam in regnis Aragonum
Valentie Majoricarum et Cathalonie principatu aut alibi
infra nostrum dominium consistentium tantum et tamdiu donec cum alia
peccunia que ex rebus mobilibus habebitur et haberi poterit
supradicta compleri possit et completa fuerit exequtio hujus nostri
testamenti: habeant etiam et recipiant dicti manumissores seu
exequtores ad manus suas omnia jocalia nostra predicta vassa aurea
et argentea sive deaurata et omnia alia bona nostra
mobilia arnesia seu alia quecumque que sint ad usum nostri
corporis facta sive alia quecumque necnon vestes et alia quecumque
sive sint panni perretum sive lecti que omnia exceptis hiis que in
presenti nostro testamento dimittimus filio et heredi nostro
subscripto vendant incontinenti post nostrum obitum distrahant et
alienent ac tradant plus offerentibus et peccuniam eorum nobis
pertinentem infra nostrum dominium aut alibi ubicumque recipiant
dicti Petrus Torrelles et Johannes de Plano distribuendam per eos una
cum alia peccunia nostra si quam forsan in bonis nostris post nostri
obitum repererint ad ordinationem dictorum manumissorum seu
exequtorum nostrorum juxta formam eisdem manumissoribus seu
exequtoribus per nos in presenti testamento traditam in legatis et
aliis piis causis: casu vero quo dicti Petrus Torrelles et Johannes
de Plano die obitus nostri non vixerint aut vixerint et
obierint antequam hec nostra voluntas completa fuerit
cum effectu manumissores nostri predicti qui tunc
fuerint eligant
loco ipsorum seu alterius eorum qui obierit alium vel alios qui
premissa per nos eis comissa complere valeant cum effectu. Veruntamen
quare nobilis Geraldus Alamanni de Cervilione gubernator Cathalonie
et Egidius Roderici de Lihori gubernator regni Aragonum circa eorum
officia habeant necessario intendere se vaccare providemus ne ad
predicta aliquatenus eligantur. Si vero dictus rex ad opus sui
retinere velit jocalia arnesia et alia bona mobilia supradicta in
presenti ordinatione contenta hoc facere possit ipso tamen solvente
pretium seu extimationem eorum legittimam ad cognitionem dictorum
manumissorum seu exequtorum nostrorum. - Rex Martinus. -
Et ut hec nostra voluntas citius valeat percompleri volumus et ordinamus quod
si heres noster subscriptus infra unum annum post nostri obitum
continue sequturum omnia que supra et infra ordinamus compleri non
fecerit cum effectu manumissores nostri predicti vendant et
distrahant castra villas et loca nostra subscripta seu eorum
partem videlicet villana de Exerica cum tota sua tinentia
vallem de Uxo et serram Dislidia que per nos fuerunt
impignerata et villam de Liria cum eorum juribus
universis et totum jus et actionem quod nobis competit in eisdem
sicut eis videbitur expedire pro complendis omnibus que supra et
infra ordinamus ut superius continetur: quam quidem venditionem
faciant illi vel illis personis et pro illo pretio seu pretiis quibus
cum emptoribus melius potuerit convenire quarum pretia recipiant
dicti Petrus Torrelles et Johannes de Plano ut supra de aliis per nos
extitit ordinatum nos enim dictis nostris manumissoribus super
predictis omnibus et singulis plenam conferimus potestatem. -
Rex Martinus. - Insuper cupientes saluti anime nostre
salubriter providere volumus et mandamus quod omnia debita ad que nos
tenemur nomine nostro propio tam ratione donationum quitationum
debitorum et aliarum quarumlibet rationum sive causarum solvantur et
restituantur integre libere et expedite per dictos manumissores
nostros de bonis nostris mobilibus et immobilibus de
quibus citius solvi poterint et que apparuerint prout nos ad eas et
ea restituenda et exsolvenda teneri repererint per instrumenta cartas
sive albarana sigillis nostris seu officialium nostrorum aut
officiorum dictorum officialium sigillata vel per testes aut
alia legittima documenta simpliciter et de plano et sine figura
judicii prout forus anime hoc exposcit. - Rex Martinus. - Etiam
volumus mandamus et ordinamus quod debita et injurie illustrium
predecessorum nostrorum regum Aragonum persolvantur de bonis
et redditibus per eos assignatis ad predicta debita et injurias
persolvendas et quod solutiones hujusmodi fiant per deputatos ad ea
solvenda. - Rex Martinus. - Item volumus et ordinamus quod
incontinenti post obitum nostrum ex vassis seu vaxillis
nostris argenteis alba dumtaxat et etiam
deaurata
quecumque et sub quacumque figura existant ad usum et servicium
nostrum assidue deputata tradatur et detur dicto fratri Johanni de
Tahust episcopo oscensi confessori nostro si
tunc vixerit et si non vixerit alteri tunc confessori nostro vendenda
et distribuenda per eum cum dicto rege si interesse potuerit qui in
isto et in aliis actibus tangentibus exequtionem hujusmodi testamenti
caput esse volumus et majorem et cum archiepiscopo vel
episcopo illius diocesis terre nostre in qua nos contingat
debitum exsolvere naturale et abbas monasterii Populeti usque
ad quantitatem et complementum viginti mille solidorum
barchinonensium qui per eos dentur et exsolvantur clericis et
religiosis vel aliis capellanis qui infra duos menses post obitum
nostrum celebrent et teneantur celebrare missas cum obsequiis
et suffragiis in remedium anime nostre et animarum
predecessorum nostrorum. Si vero dictus noster primogenitus nollet
quod ex dictis vassis seu vaxellis argenteis fieret venditio ita cito
sicut per nos ordinatum est sed quod ipsa vaxella penes ipsum
remaneret tali casu ipso rege solvente illico dictos viginti mille
solidos tunc dicta vaxella remaneat penes eum: sed si forsan
dictos viginti mille solidos nollet solvere ad distribuendum
in dictis missis tali casu volumus et ordinamus quod dictus confessor
noster cum archiepiscopo vel episcopo diocesis terre nostre in qua
nos contingat ab humores abduci et cum abbate monasterii nostri
Populeti usque ad dictam quantitatem viginti milium solidorum
vendere et distrahere valeant et quantitatem eandem distribuere
clericis et religiosis aut aliis capellanis ut supra clarius est
expressum. - Rex Martinus. - Ceterum recensentes nos a Domino
largitore bonorum omnium infinitas et largifluas gratias
accepisse ne sibi in gratias ipsas nobis missericorditer facere
dignatus est censeamur ingrati libenter ad ea per cultus augeatur
divinus ecclesiasticeque cerimonie solemniter fiant dirigimus mentem
nostram et ideo deliberavimus volumus et ordinamus quod in capella
palatii nostri majoris civitatis Barchinone ponantur et
conserventur preciose nostre reliquie subscripte: videlicet
certe forme Eucarestie que una cum corporalibus consistunt in
quodam auri reliquiario: item preciosissimus sanguis
Salvatoris Domini nostri Jesuchristi qui miraculose propter
dubium cujusdam presbiteri consecrantis cum abo vivo effectus fuit
verus sanguis et etiam crux nostra major aurea in qua
major pecia quam habemus de ligno vivifice crucis Domini
nostri Jesuchristi est affixa quam beatissimus papa Benedictus
nobis existentibus in civitate Avinione ad quam dum veniebamus
de regno Sicilie quod divina gratia mediante
adquisivimus
pro adibendo eidem reverentiam filialem direximus gressus nostros
contulit liberaliter atque dedit. Ponantur etiam et conserventur in
ea quedam alia crux quam serenissima domina regina Costantia
regina Sicilie uxorque serenissimi domini Petri abavi nostri
jamdicte cappelle dimissit quamque serenissimus dominus rex Petrus
pater noster memorie recolende margaritis et preciosis gemmis
pulxerrime adornavit: item quedam alia crux quam serenissima domina
regina mater nostra adornavit margaritis et lapidibus preciosis
quamque jam dicte capelle dimissit et quedam pars tunice Domini
nostri Jesuchristi qua per mulierem fluxu sanguinis
vexatam tacta fuit continuo ab ejus infirmitate curata sicut
in Evangelio legitur quamque serenissimus imperator
gregorum nomine Emanuel consanguineus noster per suos
solemnes embaxatores nobis missit et contulit gratiose: item
camisia Domini nostri Jesuchristi et quatuor spine corone
que sacratissimo capiti suo fuerunt imposite tempore sue salutifere
passionis ac brachium etiam beati Georgii martiris
Christi et brachium etiam beati Luce Evangeliste et omnes alie
nostre reliquie quas hic volumus pro nominatis habere. - Rex
Martinus. - Et ut melius diligentius et solempnius in dicta capella
divina officia celebrentur et fiant ad honorem Dei ac beatissime
Marie semper virginis matris sue totiusque curie celestis ac in
remedium animarum nostri ac parentum et predecessorum
nostrorum et eorum qui pro nostro servicio in regno Sicilie naturale
debitum exsolverunt et in emendam etiam damnorum tam in
personis quam bonis etiam ecclesiasticis per nos et servitores
nostros predictos in dicto regno Sicilie vigente guerra factorum et
illatorum instituimus et ordinamus in capella nostra predicta
tresdecim monachos de ordine celestinorum sub regula
beati Benedicti quorum quidem monachorum unus sit abbas
seu prior et eo mortuo ille ex monachis qui tunc fuerint vel
alius de ordine supradicto qui tunc canonice fuerit electus et
confirmatus ut est in aliis similibus monasteriis fieri consuetum sit
abbas vel prior monasterii prelibati: instituentes et ordinantes quod
dictus abbas vel prior quicumque fuerit nominetur abbas sen prior
Sanctarum reliquiarum capelle regie Barchinone. - Rex Martinus. -
Volentes firmiter et mandantes quod abbas seu prior et monachi
supradicti in capella predicta missas diebus singulis celebrent et
divina officia horis diurnis pariter et nocturnis solemniter recitent
et in eadem capella intersint personaliter dictis horis: quibusquidem
abbati seu priori et monachis septem mille solidos barchinonenses
pro eorum provisione annua concedimus atque damus promitentes quod
pro predictis septem mille solidis per dictos abbatem seu priorem et
monachos annis singulis imperpetuum habendis et percipiendis
assignabimus certos nostros redditus quos redimere proposuimus per
alodium liberum atque francum volentes quod si ad hec
complenda fuerimus modo aliquo impediti manumissores nostri predicti
emant in civitate Barchinone vel alibi si eis videbitur expedire
census redditus et tributa stabiles et indefectibiles atque certi per
alodium liberum atque francum que sufficiant ad septem mille solidos
supradictos eorum conscientias super hiis firmiter onerantes.
Concedimus etiam atque damus eidem abbati seu priori et monachis
partem nobis pertinentem in mensuratico sive cops que colligitur et
levatur de bladis que venduntur in civitate Barchinone quam quidem
partem Johannes de Junyent mercator Barchinone nostro nomine
et pro nobis emit a Michaele de Sena cive Barchinone sic quod
dictus abbas sive prior et monachi partem predictam habeant et
recipiant imperpetuum prout melius et plenius ad nos competit et
expectat. Damus etiam et concedimus dictis abbati seu priori et
monachis quemdam ortum nostrum cum ejus pertinentiis et juribus
universis situm prope menia civitatis Barchinone loco vocato Camp
de Sancta Anna quem ibidem habemus et possidemus titulo emptionis
per nos inde facte. - Rex Martinus. - Item volumus et ordinamus quod
post obitum nostrum anno quolibet imperpetuum qualibet die jovis
sancta sive de la Cena fiat et detur tresdecim pauperibus per
succesorem nostrum regem Aragonum et suos eligendis elemosina similis
illi que per nos fuit dictis pauperibus dari anno quolibet consueta:
in hunc videlicet modum quod abbas vel prior predictus eo modo quo
nos facere consuevimus qualibet die jovis sancta abluat atque lavet
manus et pedes pauperum predictorum quo facto ipse idem abbas vel
prior det cuilibet pauperum predictorum quatuor cannas de canna sive
mensura panni honesti coloris pro vestitu et tres palmos panni
albi pro caligis et duas cannas panni lini pro camisiis et
femoralibus et unum par sotularium necnon etiam cuilibet eorundem
medium florennum auri Aragonum pro custuris: volentes et
ordinantes quod per manumissores et exequtores predictos emantur
quadraginta sex libre tresdecim solidi Barchinone annuales et
perpetuales in loco seu locis tutis per alodium liberum atque francum
ad ipsorum manumissorum sen exequtorum cognitionem quas quidem
quadraginta sex libras et tresdecim solidos anuo quolibet imperpetuum
recipiat dictus abbas seu prior quicumque fuerit pro exsolvendis et
complendis omnibus supradictis nos enim dictas quadraginta sex libras
tresdecim solidos pro complendis predictis nunc pro tunc et tunc
pro nunc concedimus ac etiam assignamus abbati seu priori
et conventui supradictis. - Rex Martinus. - Insuper etiam ad
honorem ejusdem sancte et individue Trinitatis Patris Filii et
Spiritus sancti volumus instituimus et ordinamus quod post obitum
nostrum die qualibet imperpetuum per abbatem vel priorem predictum et
successores suos reficiantur et provideantur tres pauperes in pane
vino et companagio ac aliis eis necessariis: quibus quidem pauperibus
dictus abbas vel prior aut alius monachus per eum deputandus
abluat manus et pedes qualibet die hora sibi melius opportuna:
pro predictis vero adimplendis faciendis et exsolvendis volumus et
ordinamus quod per nostros manumissores seu exequtores predictos
emantur quinquaginta quatuor libre barchinonenses in loco tuto
et securo per alodium liberum atque franchum quas nos pro
complendis predictis concedimus et assignamus per abbatem vel priorem
predictum et successores suos habendos et percipiendos et
distribuendos ut supra. - Rex
Martinus. - Item instituimus et
ordinamus fieri tria aniversaria solemnia quolibet anuo unum
videlicet pro anima nostra eadem die qua dies nostros finierimus et
aliud in ebdomada Omnium Sanctorum pro animabus parentum nostrorum
quo facto fiat in crastinum aliud pro anima nostra
celebranda in
dicta ecclesia monasterii Populeti ubi corpus nostrum
ut prefertur sepelietur per monachos fratres et
clericos in dicto monasterio residentes qui orent
Dominum Deum pro anima nostra et parentum nostrorum et omnium
fidelium deffunctorum: et ultra hoc teneantur perfecta missa
cujuslibet aniversarii supra tumulum domini regis et domine
regine parentum nostrorum et postea supra tumulum nostrum
absolutiones facere cum orationibus consuetis: et volumus et
ordinamus quod per dictos manumissores seu exequtores emantur viginti
quinque libre barchinonenses monete censuales anuales et
perpetuales per alodium francum in loco sive locis tutis in nuda
tamen perceptione ad ipsorum manumissorum seu exequtorum cognitionem
qui eisdem monachis fratribus et clericis annuatim tradantur ad opus
pretextu aniversariorum predictorum. - Rex Martinus. - Item volumus
et jubemus quod centum Christi pauperes panno albo videlicet de
duabus vestibus ipsorum quilibet induantur qui portent singulos
brandonos cum corpus seu ossa nostra portabuntur ad sepeliendum in
ecclesia monasterii supradicti et quousque corpus seu ossa nostra
fuerint recondita in tumulo fiendo in ecclesia supradicta ut superius
continetur qui quidem pauperes reficiantur de bonis nostris donec
predicta completa fuerint cum effectu. - Rex Martinus. - Item
recomendamus dicto nostro primogenito et heredi ac successori
nostro universali omnes et singulos officiales nostros et
specialiter illos qui pro nostro et ejus servicio in regno Sicilie
insudarunt tam illos
qui tenent pro nobis officia in domo nostra quam extra
exortantes eundem ut filium carissimum et succesorem nostrum quod si
officia que tenebunt tempore obitus nostri retinere poterunt comode
illos in eis remanere permittat alias quod eos collocet in officiis
congruis
unum post alium successive juxta eorum merita ut de
impensis nobis et sibi serviciis et que ipsi nostro primogenito
impendere poterunt remunerationem condignam reportent. - Rex
Martinus. - Ceterum pro sepultura nostra fienda et pro injuriis
nostris solvendis et pro aliis legatis per nos factis et ordinatis
tam in presenti testamento quam in codicillo vel
codicillis nostris ex nunc fiendis contentis et expressatis
quinquaginta mille libras barchinonenses monete de terno de
bonis nostris accipimus: ad que habenda et recipienda per
manumissores nostros predictos et pro complendis et exequendis
predictis assignamus de presenti omnia vasa nostra argenti albi
et etiam decorati que nostro sunt usui et servicio continue diputata
exceptis illis que necessaria fuerint pro viginti mille solidis
antedictis quos supra dari mandamus confessori nostro distribuendos
pro missis celebrandis ut superius continetur ea scilicet omnia que
tempore obitus nostri habebimus et nobis reperta fuerint et omnia
jocalia de quibus supra nos ordinamus cujuscumque sint generis vel
speciei subscriptis inde exceptis et omnia alia et singula bona
nostra mobilia et se moventia que nos habemus et tempore obitus
nostri habebimus seu penes nos reperta fuerint. Excipimus tamen
preciosas nostras reliquias supradictas quas poni et conservari
ordinavimus in dicta capella palatii nostri majoris civitatis
Barchinone ut superius continetur. - Rex Martinus. - Si quid vero
ex dictis quinquaginta mille libris superfuerit completis
omnibus que ordinamus detur et distribuatur per manumissores nostros
predictos ob salutem animarum nostri et parentum nostrorum pro
captivis redimendis orphanis maritandis et aliis piis causis
specialiter in remunerandis servitoribus nostris: et de hoc nostrorum
manumissorum conscientias oneramus. Et si predicte quinquaginta libre
ad predicta et infrascripta ac alia in codicillis nostris contenta et
ad debita et injurias nostras solvendas et alia complenda et
persolvenda non sufficerent ad id quod et quantum deffuerit volumus
de dictis redditibus et juribus recipi et haberi quousque nostrum
testamentum hujusmodi completum fuerit ut superius et inferius ac
in nostro seu nostris codicillis ordinatum existat: dantes et
concedentes prefatis manumissoribus et exequtoribus nostris plenam et
liberam potestatem petendi exhigendi et recipiendi tot de bonis
nostris quod sufficiant ad predicta et ea distribuendi et erogandi
juxta traditam per nos eis formam pro remedio anime nostre et
animarum parentum nostrorum et omnium fidelium defunctorum. - Rex
Martinus. - Preterea confirmamus priori et conventui Vallis
Jesuchristi donationem per nos factam eisdem de locis de Altura
e de les Alcubles sicut et prout in dicta donatione et aliis
donationibus et concessionibus per nos dicto monasterio inde factis
plenius continetur. - Rex Martinus. - Ceterum assignamus operi dicti
monasterii ultra alias assignationes per nos jam factas operi
supradicto mille florennos auri de Aragonia de et super
redditibus nostris civitatis Xative et ejus termini habendos
et percipiendos per priorem monasterii predicti seu ejus procuratorem
anno quolibet per annos computandos a die obitus serenissime domine
regine Cipri cui duos mille florennos dum vitam duxerit in
humanis super dictis redditibus jam providerimus assignandos ita quod
infra dictum tempus dictum opus habere valeat … mille florennos non
ultra de redditibus supradictis. - Rex Martinus. - Et quia multum
cordi gerimus ut opus dicti monasterii perficiatur heredem nostrum
subscriptum monemus et in Domino exortamur quod ipsum opus mora
quacumque cessante si nobis viventibus perfici non poterit habeat
taliter recomendatum quod ipsum quam citius poterit perfici faciat
cum effectu ejus conscientiam super hiis quantum possumus onerantes.
- Rex Martinus - Item volumus et ordinamus quod dicti nostri
manumissores qui in hujusmodi nostra exequtione laboraverint et alii
habeant salarium quod per dictum regem taxatum et ordinatum
fuerit eorum cuilibet fore persolvendum. - Rex Martinus. - Item
dimittimus seu legamus egregio Frederico filio naturali dicti regis Sicilie nepoti nostro sive net villas castra et
loca nostra Dalcoy de Elxio e de Criullen et
vallem de Seta e de Tranadell sita in regno Valentie cum eorum redditibus et juribus universis ac mero et mixto imperio et
omnimoda jurisdictione alta et baxia et jus redimendi ea que
per nos impignerata fuerunt mediantibus gratie instrumentis. Predicta
autem ei legamus in feudum honoratum et sub conditione quod si dictus
Fredericus decesserit quandocumque sine liberis masculis
de legittimo et carnali matrimonio procreatis vel succedentes eidem
unus post alium obierint sine filiis masculis de legittimo et
carnali matrimonio procreatis predicta omnia heredi nostro universali
et suis successoribus revertantur: et sub conditione etiam quod non
possit gaudere aliquibus donationibus per nos ei factis sub
quacumque forma verborum sint comprehense quod si fecerit careat
omnino legato predicto. - Rex Martinus. - Ceterum dimittimus sive
legamus egregie Yolanti filie naturali dicti regis Sicilie
primogeniti nostri carissimi triginta mille florenos auri de
Aragonia qui sibi dentur et exsolvantur per heredem nostrum
predictum cum fuerit in matrimonio collocanda. - Rex Martinus. -
Insuper si die obitus nostri dimisserimus filium masculum de
legittimo et carnalio matrimonio natum vel nasciturum ultra dictum
illustrem Martinum regem Sicilie primogenitum nostrum
dimittimus eidem jure institutionis et pro parte hereditatis et
legittima ac alio jure quocumque in bonis nostris sibi pertinentibus
comitatum Impuriarum cum suis redditibus juribus et
pertinentiis universis ac mero et mixto imperio et omnimoda
jurisdictione alta et baxia in feudum tamen honoratum et sub
conditione quod si dictus filius noster decesserit quandocumquc sine
liberis masculis de legittimo et carnali matrimonio procreatis vel
succedentes eidem unum post alium obierint sine filiis masculis de
legittimo et carnali matrimonio procreatis comitatum predictum heredi
nostro universali et suis successoribus integre revertatur: si vero
dimisserimus duos filios masculos dimittimus secundo natu in feudum
tamen honoratum et sub conditione predicta marchionatum
nostrum situm in diocesi urgellensi et villas nostras de
Tarrega et de Vilagrassa de Sabadello et de Tarracia
de Calidis de Montebovino (Caldes de Mont boví : Montbui)
et de Granullariis (Granollers) cum eorum redditibus
juribus et pertinentiis universis ac mero et mixto imperio et omni
jurisdictione alta et baxia que omnia per nos vendita et impignerata
fuerunt mediantibus gratie instrumentis: et propterea volumus quod
dictus rex primogenitus noster subscriptus ea omnia que demittimus
secundo natu filio nostro quitare et desobligare habeat et
teneatur ab his quibus vendita seu impignerata fuerunt necnon
et ab oneribus quibuscumque per nos aut nostros predecessores
imposita super eis dictarum gratiarum intervenientibus instrumentis:
et si plures filios dimisserimus dimittimus cuilibet eorum jure
institutionis centum mille florenos auri de Aragonia: si vero
die obitus nostri dimisserimus filiam natam vel nascituram qui tunc
non fuerit in matrimonio vel in ordine religionis collocata
dimittimus eidem jure institutionis centum mille florenos dicti
auri: si autem fuerint due filie in matrimonio vel ordine
religionis non collocate silicet ambe vel altera ipsarum tunc
dimittimus eisdem jure institutionis dictos centum mille florenos
inter ambas equaliter dividendos si uterque fuerit in matrimonio
collocanda alios dictos centum mille florenos dimittimus illi que
maritanda erit et jam maritate seu maritatis dimittimus jure
institutionis cuilibet ipsarum mille florennos auri de Aragonia
in quibus et in eo quod eis dederimus earum tempore matrimonii ipsas
nobis heredes instituimus. - Rex Martinus. - Item relinquimus liberos
et alforros seu francos et ab omni servitute quitos
et exemptos omnes et singulos servos seu sclavos et captivos
nostros quos habebimus tempore mortis nostre. - Rex Martinus. - Demum
instituimus heredem nostrum universalem in regnis et terris nostris
Aragonum Valentie Majoricarum Sardinie
et Corsice ac comitatibus Barchinone Rossilionis et
Ceritanie et terris eis adjacentibus que nos hodie (ho + die: hoy, hui, huy, vui, vuy, avui) habemus seu que pro nobis
tenentur seu teneri debent nunc et in futurum necnon in regno
Sicilie ac ducatu Athenarum et Neopatrie et in ducatu
etiam Tarantane et comitatu Turolii in
Alamannica cum militibus et dominabus et aliis hominibus et
feminis ac aliis universis bonis nostris juribus et actionibus nobis
nunc vel in futurum pertinentibus et spectantibus tam in predictis
quam alibi quocumque modo et forma serenissimum Martinum regem
Sicilie Athenarum et Neopatrie ducem primogenitum nostrum
carissimum predictum. - Rex Martinus. - Et si dictus rex Martinus
filius et primogenitus noster carissimus heres non erit vel erit et
decesserit quandocumque substituimus ei et nobis heredem instituimus
in dictis regnis et terris juribus et aliis superius expressatis
filium ejus primogenitum masculum legittimum et de legittimo et
carnali matrimonio procreatum: et si dictus ejus primogenitus heres
non erit vel erit et obierit quandocumque sino liberis masculis de
legittimo et carnali matrimonio procreatis eo casu substituimus
universalem illum ex liberis et nobis heredem instituimus universalem
illum ex liberis dicti nostri primogeniti masculum legittimum et
de carnali matrimonio procreatum qui tunc vixerit majorem natu et sic
per ordinem unum post alium secundum ordinem geniture. - Rex
Martinus. - Si vero dictus rex Martinus filius et primogenitus noster
carissimus obierit quandocumque sine liberis masculis de legittimo et
carnali matrimonio procreatis eo casu substituimus eidem et nobis
heredem instituimus universalem illum ex liberis nostris masculum
legittimum et de carnali matrimonio procreatum si et qui
immediate major natu erit post dictum illustrem regem Martinum filium
et primogenitum nostrum carissimum et sic successive unum post alium
ex liberis nostris si quos nos habere contingerit in futurum secundum
ordinem geniture. - Rex Martinus. - Hec est ultima voluntas nostra
quam valere volumus jure testamenti et si non valet jure
testamenti valere volumus jure codicillorum aut cujuslibet alterius ultime
voluntatis. - REX MARTINUS. - Actum est hoc in monasterio Vallis Jesuchristi secundo die decembris anno a nativitate Domini millessimo CCCCmo septimo. (2 de diciembre de 1407)

CXIII, reg, 1089, fol, 115, 20 julio 1373

CXIII.
Reg. N° 1089, fol. 115. 20 jul. 1373.

Nos Petrus etc. Sicut providencia regia in disposicione provida suorum officialium potissime comendatur: sic ex illorum culpis seu negligenciis vicio presidentis ascribitur et ejus expanditur gloria ex laudanda virtute ipsorum. Cum igitur totum reipublice bonum vel ejus bastitalis dispendium ab officialibus ad latera nostri constitutis procedere dinoscatur nam ab hiis tanquam superioribus officiales exteriores nostrarum terrarum regimini deputati exemplum exinde sumere dinoscuntur: experiencia enim que est omnium rerum magistra nos docuit et docet quod in culpa mora vel negligencia alguatzirii judicum procuratoris fischalis curie nostre et aliorum quibus in nostra curia super ministranda justicia regimen est comissum negocia fiscalia et alia que in virtute justicie sunt expedienda persepe dilatantur et subsequenter remanent indecisa ex quibus effectus rumpitur justicie dampnum non modicum et vexaciones ac superflue expense tam presoneriis qui squalore longi carceris sunt detenti quam aliis cum quibus noster fischus in agendo vel defendendo suas habet acciones quamplurime subsequntur. Quare super hiis cupientes ut convenit providere: tenore presentis ordinamus et sanccimus quod amodo qualibet die martis de mane thesaurarius et alguatzirius nostri doctores vel jurisperiti nostram sequentes curiam procurator fiscalis et alie persone domestice nostre quas dictus noster thesaurarius necessarias etiam in his duxerit evocandas habeant congregari et interesse certo loco per dictum thesaurarium eligendo in et de negociis fiscalibus in curia nostra ocurrentibus tractaturi ordinaturi et processuri prout ipsorum cujuslibet officio incumbet et dicta negotia id exposcent. Si vero illi tales qui ad hoc vocati fuerint ad locum designatum interesse non curaverint volumus talibus per scriptorem porcionis domus nostre habita prius certificacione inde a nostro thesaurario quitacionem ipsorum per unum mensem pro qualibet vice qua in dicto loco per modum predictum adesse omisserint realiter deduci. Et sic mandamus predictis thesaurario alguatzirio et aliis officialibus nostris predictis quod hujusmodi nostram ordinacionem et sanccionem ratam et firmam habeant teneant et observent observarique faciant et non contraveniant nec aliquem contravenire permitant quavis causa. In cujus rei testimonium hanc fieri jussimus nostro sigillo munitam.
- Data Barchinone XX die julii anno a nativitate Domini MCCCLXXIII. - Rex Petrus. - Fuit sumpta per dominum regentem et ideo expedita.

cxiv-reg-1238-fol-56-16-octubre-1373

LXXII, perg. 220, fol 41, 28 junio 1321

LXXII.
Perg. n. 220. fol. 41. 28 jun. 1321.

Noverint universi quod nos Jacobus Dei gratia rex Aragonum Valencie Sardinie et Corsice ac comes Barchinone attendentes dudum composicionem seu transaccionem factam fuisse inter illustrem dominum Petrum bone memorie regem Aragonum patrem nostrum ex una parte et illustrem Jacobum felicis recordacionis regem Majoricarum patrem vestri illustris Sancii regis Majoricarum comitis Rossilionis et Ceritanie ac domini Montispessulani karissimi consanguinei nostri ex altera super regno Majoricarum insulis Minorice et Evice et aliis insulis eidem regno adjacentibus et super comitatibus et aliis terris ipsius Majoricarum regis: in qua quidem composicione seu transaccione dictus rex Majoricarum inter alia convenit et promissit quod heredes et successores sui tenerentur eidem domino regi Petro et suis dare potestatem de civitate Majorice nomine et vice totius regni Majoricarum insularum Minorice et Eviçe et de villa Podiiceritani nomine et vice Ceritanie et Confluentis et de villa Perpiniani nomine comitatus Rossilionis et terrarum Vallispiri et Cauchiliberi et de castro de Omelacio nomine et vice vicecomitatus de Omeladesio et quod etiam omnes heredes vel successores dicti regis Majoricarum tenerentur semel quolibet anno cum essent requisiti ire ad curiam dicti domini regis Petri et suorum in Cathalonia nisi tunc quando requirerentur essent in regno Majoricarum: que composicio seu transaccio fuit postmodum inter nos et eundem Jacobum regem Majoricarum et subsequenter inter nos et vos dictum Sancium regem Majoricarum iterum renovata prout hec et alia in instrumentis de dictis composicione seu transaccione et ejus renovationibus confectis plenius continentur: et nunc vos dictus Sancius rex Majoricarum existendo nobiscum in curia quam cathalanis celebramus in civitate Gerunde ad quam per nos requisitus venistis juxta convenientias supradictas gratiam pecieritis per nos vobis fieri videlicet quod faceremus vos franchum in tota vita vestra a veniendo ad curiam nostram et nostrorum et de dandis potestatibus supradictis: idcirco pensatis vinculo sanguinis et mutue dilectionis sinceritate quibus vicissim annectimur per nos et nostros graciose concedimus vobis dicto Sancio regi Majoricarum presenti et recipienti quod in tota vita vestra sitis franchus exceptus pariter et immunis a veniendo ad curiam predictam nostri et nostrorum et a dandis potestatibus antedictis ita quod vos dum vixeritis non veniatis nec venire teneamini ad dictam curiam nostri et nostrorum nec dare nobis aut nostris potestates jamdictas in vita vestra ut superius est jamdictum: post obitum vero vestrum heredes seu successores vestri in dictis regno comitatibus et terris veniant et venire teneantur ad curiam nostram et nostrorum predictam et dare dictas potestates bene et complete secundum dictas composicionem seu transaccionem et renovaciones ejus que in hiis et aliis in omnibus et per omnia in suo robore remaneant et vigore. Et nos infans Alfonsus primogenitus et heres dicti domini regis Aragonum per nos et heredes ac successores nostros laudamus et approbamus omnia supradicta jurantes in anima nostra per Deum et ejus sancta quatuor evangelia manibus nostris corporaliter tacta quod ea omnia tenebimus et servabimus et non veniemus aliquo tempore contra ea. Ad hec nos Sancius Dei gratia rex Majoricarum comes Rossilionis et Ceritanie ac dominus Montispesulani predictus recipientes cum gratiarum actione a vobis serenissimo principe domino Jacobo rege Aragonum Valencie Sardinie et Corsice ac comite Barchinone predicto gratiam prenotatam quom nobis facitis de non veniendo ad dictam curiam et de non dandis dictis potestatibus dum vixerimus ut superius continetur promittimus per nos et heredes seu successores nostros in dictis regno Majoricarum comitatibus et terris vobis dicto domino regi Aragonum presenti et recipienti et vestris ac notario infrascripto tanquam publico persone stipulanti et recipienti pro illis quorum interest vel poterit interesse quod post obitum nostrum dicti heredes seu successores nostri venient et teneantur venire ad curiam vestram et vestrorum et dabunt ac dare teneantur vobis et vestris potestates predictas bene et complete secundum composicionem seu transaccionem predictam et ejus renovaciones superius expressatas sicut in predictis instrumentis ex composicione seu transaccione ac renovacionibus predictis confectis melius et plenius continetur: que composicio seu transaccio et renovaciones ejus predicte remaneant in hiis et aliis in omnibus et per omnia in suo robore et vigore. In quorum testimonium nos predicti reges et infans presens publicum instrumentum per litteras divisum inde fieri jussimus et sigillis nostris pendentibus comuniri.
Acta fuerunt hec in civitate Gerunde in domo predicatorum quarto kalendas julii anno Domini MCCCXX° primo. - Signum + Jacobi Dei gratia regis Aragonum Valencie Sardinie et Corsice ac comitis Barchinone qui hec concedimus et firmamus. - Signum + Sancii Dei gracia regis Majoricarum comitis Rossilionis et Ceritanie ac domini Montispesulani predicti qui hec concedimus et firmamus. - Signum + infantis Alfonsi predicti primogeniti et heredis antefati domini regis Aragonum qui hec concedimus firmamus et juramus. - Testes hujus rei sunt qui presentes fuerunt inclitus dominus infans Petrus filius dicti domini regis Aragonum inclitus dominus infans Raimundus Berengarii filius ejusdem domini regis Aragonum Raimundus Valencie episcopus dicti domini regis Aragonum cancellarius Raimundus Fulchonis vicecomes Cardone Berengarius de Vilariacuto Bernardus de Serriano Petrus de Fonolleto vicecomes de Insula (vizconde de Illa, Dilla) Guillelmus de Caneto senescalcus Berengarius Maynardi canonicus Narbone cancellarius Berengarius de Petrapertusa tenens locum in Montepesulano Petrus de Pulcrocastro majordomus Hugo de Tacione portarius major Nicholaus de Sancto-Justo thesaurarius et Jacobus Scuderii scriptor predicti domini regis Majoricarum Bernardus de Fonollario miles gerens vices procuratoris in Cathalonia pro predicto domino infante Alfonso Petrus Marti thesaurarius dicti domini regis Aragonum Guillelmus Oulomarii judex curie memorati domini infantis Alfonsi. - Fuerunt clausa per Bernardum de Aversone notarium domini regis et publicum per totam terram ipsius domini regis: et est certum quod de mandato dicti domini regis Aragonum dictus Bernardus de Aversone tradidit manualiter dicto regi Majoricarum intus domum fratrum minorum Gerunde ubi hospitabatur alterum ex dictis instrumentis perfectum et clausum et sigillatum sigillis pendentibus ipsius domini regis Aragonum et dicti regis Majoricarum et incliti infantis Alfonsi predicti consimili retento pro parte domini regis Aragonum.

Nota: Sancho I de Mallorca, hijo de Jaime II de Mallorca:

lxxiii-reg-221-fol-149-20-diciembre-1321

XCVI. Reg. n.1898, fol. 183. 1 marzo 1391. Querol, Ceritanie

XCVI. Reg. n.1898, fol. 183. 1 marzo 1391.

Nos Joahannes etc. Ut vos fideles nostri consules et probi homines ac universitates locorum vallis de Querol terre Ceritanie onera vobis diversimode incumbencia supportare facilius absque vestri minori incomodo valeatis ad humilem supplicacionem pro vestri parte nobis factam tenore presentis concedimus vobis et licenciam impertimur quod amodo possitis et vobis liceat imponere et statuere in et super vino et carnibus rescentibus que in dicta valle aut locis ejusdem vendentur et fient annis singulis adjutam sive sisam prout vobis bene visum fuerit faciendum easdemque colligere seu colligi facere et exigere ac levare a quibuscumque personis degentibus in dicta valle et declinantibus ad eandem nec non eas vendere in encantu publico vel alias seu etiam arrendare illis personis et pro illis preciis quibus volueritis dictaque precia in predicta onera et necessitates dicte vallis convertere prout vobis melius videbitur expedire. Mandantes cum presenti de certa sciencia et expresse vicario Ceritanie ac castellano et bajulo et habitatoribus predicte vallis aliisque universis et singulis officialibus nostris et personis ad dictam vallem declinantibus quatenus graciam et concessionem nostras hujusmodi firmiter teneant et observent tenerique et observari faciant ac vos eisdem uti permittant per tempus videlicet quinque annorum a data hujusmodi in antea continue conputandorum tantummodo et non ultra nec contra veniant vel quemvis contravenire permittant alique racione. In cujus rei testimonium hanc vobis fieri jussimus sigillo nostro in pendenti munitam. Data Cesarauguste prima die marcii anno a nativitate Domini MCCCLXXXXI regnique nostri quinto. - + Dominicus Mascho. - Guillelmus Gebellini mandato domini regis facto per thesaurarium. - Vidit eam thesaurarius. - Idem.

CXXVII, reg. 1899, fol 192, 15 abril 1391, Calatayud, ciudad, sede, catedral

CXXVII.
Reg. n. 1899, fól. 192. 15 abr. 1391.

Nos Johannes etcetera. Regie provisionis dexteram illis libenter extendimus qui animi strenuitate vigentes personas et bona sua pro conservacione nexus fidelitatis indisolubilis quibus corone regie astringuntur exponere nullatenus formidarunt. Percepto itaque veridica informacione dominum regem Petrum recordacionis eximie nostrum progenitorem illustrem post guerrarum impetus quas Petrus rex quondam Castelle sibi ac regnis et terris suis non obstante vinculo pacis et securitatis inter eos initis intulerat exaltasse erexisse et merito sublimasse villam tunc Calataiubi in civitatem quando dictus dominus genitor noster in dicta villa generales curias celebrabat incolis regni Aragonis videlicet XXII aprilis anno a nativitate Domini millesimo CCC° LX sexto (1366, cortes de Calatayud): supplicato nec minus pro parte vestri fidelium nostrorum justicie judicis rectorum juratorum et proborum hominum universitatis ejusdem civitatis ut cum de ereccione et exaltacione civitatis predicte nullam cartam nec titulum regium habeat licet de ereccione et sublimacione predicta ex processu et publicis actis curie predicte appareat evidenter dignaremur cartam et titulum de predictis fieri consuetum et vobis de solita clemencia dare et concedere prout decet: nos itaque supplicacionibus vestris ut convenit annuentes et debite in nostri memoriam reducentes qualiter vos ac populus universus civitatis jamdicte pravis conatibus dicti regis Castelle vos opposuistis in obicem et murum deffensionis unde quodammodo fuistis presidium et tutamen aliis civitatibus castris villis et locis nostri dominii que non spectantes ab aliquibus partibus inimicorum insultus credentesque in pacis amenitate ducere dies suos pace et treuga firmata inter dictum dominum genitorem nostrum et dictum regem Castelle irreparabilia dispendia atque dampna potuissent ex improviso de facile incurrisse: tenore presentis approbantes laudantes auctorizantes et etiam confirmantes ereccionem exaltacionem et sublimacionem factas ut dictum est de tunc villa Calataiubi in civitatem insignem per dictum genitorem nostrum dicta die XXIIa aprilis in curiis generalibus supradictis de novo ad vestri uberiorem cautelam eandem in civitatem erigimus et etiam exaltamus sic quod dicta villa Calataiubi sit et nominetur amodo nedum a dicta secunda die aprilis anni MCCCLX sexti qua ut predicitur erecta fuit in civitatem usque nunc verum etiam de cetero perpetuo in futurum civitas et vos utique cives et cuncta vestra projenies in eternum: ipsamque villam attollimus nunc pro tunc in honorem gradum et titulum civitatis et vos omnes et singulos et qui post vos erunt perpetuo incole civitatis ejusdem pari modo in cives sublimamus vobisque ac vestris et incolis civitatis ejusdem imperpetuum concedimus et donamus omnia et singula privilegia immunitates franquitates et libertates ac preheminencias et prerrogativas quas et que cives civitatum regni Aragonis habent et debent habere de jure foro usu et consuetudine regni et quibus generaliter gaudent et gaudere possunt et debent. Ulterius promittimus vobis pro majore decoracione ipsius civitatis quod pertractavimus et faciemus pro posse cum domino papa quod ipse ordinavit in civitate ipsa sedem et ecclesiam cathedralem providendo inibi de episcopo qui episcopatum habeat sub certis limittibus limittatum dotatumque certis redditibus prout episcopali congruit dignitati. Mandantes per presentem inclito ac magnifico infanti Martino generali gubernatori et fratri nostro carissimo gubernatori et justicie Aragonis ceterisque officialibus et subditis nostris presentibus et futuris et aliis ad quos spectare possit quod hanc nostram provisionem laudacionem et de novo ereccionem ut dictum est teneant et observent et contra non faciant aut veniant nec aliquem contravenire permittant aliqua ratione: quicumque autem contra predicta venire presumpserit iram et indignacionem nostram se noverit incurrisse. In cujus rei testimonium presentem fieri et bulla nostra plumbea in pendenti jussimus comuniri.
Data Cesarauguste quinta decima die aprilis anno a nativitate Domini millessimo trecentesimo nonagesimo primo regnique nostri quinto. - Sig+num Johannis Dei gratia regis Aragonis Valencie Majoricarum Sardinie et Corsice comitisque Barchinone Rossilionis et Ceritanie. Rex Johannes. - Testes sunt Garcias archiepiscopus Cesaraugustanus Raimundus vicecomes de Roda Raimundus Alamanni de Cervilione Bernardus de Pinosio et Eymericus de Scintillis consiliarii. - Sig+num mei Berengarii de Busquets scriptoris dicti domini regis qui de ipsius mandato hec scribi feci et clausi. Corrigitur autem in IIa linea et in VIIa predictorum. - Dominus rex presente thesaurario mandavit mihi Berengario de Busquets. - Vidit eam thesaurarius.

cxxviii-reg-1900-fol-28-3-junio-1391

CXXVI, reg. 1901, fol 68, 9 abril 1391, Biesches Sobiron, Biescas Sobremonte

CXXVI.
Reg. N° 1901, fól. 68. 9 abr. 1391.

Nos Johannes etcetera. Ut vos fideles nostri jurati et probi homines loci de Biesches Sobiron sufficere melius valeatis tam ad reparacionem pontis fustei quem in flumine de Gallego ad evitanda discrimina nunc personali et nunc bonorum amissione viatoribus illach transeuntibus jugiter iminencia edificari et construi fecit industria laudabilis antiquorum quam ad alia diversa onera quibus estis non modicum vos oppressi propter varia jurgia et rancores que in partibus ipsis olim detestabiliter sunt sequta: tenore presentis ad vestri supplicacionem humilem propterea nobis factam vobis ducimus concedendum quod possitis et vobis liceat imponere sive statuere sisas sive imposiciones tam in pane vino anona et carnibus quam in aliis rebus et mercibus quibuscumque exigendas et levandas per vos in dicta villa et ejus terminis in quibus contribuant seu contribuere habeant non solum habitatores dicte ville et terminorum ipsius sed etiam inibi declinantes mercantes et in eis modo aliquo contrahentes duraturas per decem annos a die qua ipsas colligere inceperitis in antea continue computandos. Possitis insuper ipsas imposiciones augere vel minuere et levari facere vendere seu arrendare conjunctim vel divisim ad unum anum et plures et pro illis precio seu preciis quibus melius et utilius fuerit vobis visum: peccunias vero ex ipsis imposicionibus proventuras in sustentationem seu opera pontis predicti seu alia onera et necessitates ipsi universitati incumbentes per vos et neminem alium distribui volumus et converti. De qua distribucione seu alias administracione atque pecunie recepcione nullum nobis vel officialibus nostris seu alii nostro nomine teneamini compotum reddere sive dare. Mandantes de certa scientia et exprese inclito infanti Martino duci Montisalbi fratri nostro carissimo gubernatori generali in omnibus regnis et terris nostris gubernatori et justicie Aragonis justitieque et aliis officialibus ipsius ville aliisque officialibus nostris presentibus et futuris et ipsorum locatenentibus quatenus presentem concessionem et graciam teneant firmiter et observent tenerique et observari faciant vosque in exaccione ipsarum imposicionum non perturbent quinimo vos ipsa uti permitant plenarie ut superius continetur durante tempore supradicto. In cujus rei testimonium presentem cartam vobis fieri jussimus nostro sigillo appendicio communitam.
Data Cesarauguste nona die aprilis anno a nativitate Domini MCCCLXXX° primo regnique nostro quinto.
- Rex Johannes.- Dominus rex in Aljafaria Cesarauguste XV° die junii anno XCI° mandavit mihi Jacobo Cavasthani et fuit tradita in hac forma etiam et signata. Thesaurarius sui anuli sigillo sigillatam ad scribaniam transmissit.

cxxvii-reg-1899-fol-192-15-abril-1391

//

Biesches Sobiron:  Biescas + Sobremonte.

https://es.wikipedia.org/wiki/Biescas

Biescas es un municipio de España, perteneciente a la comarca de Alto Gállego, provincia de Huesca (Aragón). Su población asciende a 1470 habitantes (INE 2016).

https://es.wikipedia.org/wiki/Biescas#/media/Archivo:Biescas_004.jpg

 

 

Biescas está situado a 875 msnm a orillas del río Gállego, constituyendo la puerta de acceso al valle de Tena. Distante 16 km de Sabiñánigo y a 72 km de Huesca capital, es un nudo de comunicación importante entre la Jacetania y el Alto Sobrarbe. Es punto de conexión con el valle del río Ara a través del puerto de montaña de Cotefablo y villa-puente sobre el cauce del Gállego.

 

La distribución del casco urbano es alargada y paralela al río, diferenciándose dos áreas de altitud dispar: al oeste, el barrio de San Pedro, zona de ensanche y nuevas construcciones, y al este, el del Salvador, a su vez formado por el Barrio Alto o «La Peña» y el Barrio Bajo, donde se localizan el comercio y la administración.

 

El nombre de Biescas parece provenir del vocablo preindoeuropeo bizka, significando «altozano» o «colina», semejante a otros topónimos de lugares cercanos como Bescós o Biscarrués.

 

Los testimonios más antiguos de presencia humana en Biescas son las cistas eneolíticas —monumentos megalíticos funerarios— de la explanada de Santa Engracia, que pueden ser incluso anteriores al III Milenio a. C. Una de ellas, la que puede verse en la actualidad, ha sido reconstruida. Del la época romana quedan los restos de la calzada que se internaba por el Valle de Tena.

 

Dolmen de Santa Elena.

Es en la Edad Media cuando Biescas, dada su situación estratégica como cruce de caminos, empezó a formarse como tal. Aunque hay documentos de los siglos IX y X donde aparecen los nombres de Biascas o Biascasa, se piensa que se refieren a Biescas de Campo, llamado también Biascas de Obarra, y no a la villa del Alto Gállego. Parece que la primera vez que Biescas aparece documentada es en el Cartulario de San Juan de la Peña, entre 1020 y 1030. En 1391 aparece como Biescas Sobirón. (En el texto de arriba, Biesches Sobiron)

 

Biescas fue desde siempre villa de realengo y, en lo eclesiástico, siempre hubo dos parroquias, San Salvador y San Pedro, aunque se tiene noticia de dos templos más, San Torcuato y San Esteban. Igualmente se sabe que la Ermita de Santa Elena fue "reconstruida" en 1253 por Jaime I el Conquistador y dotada con privilegios por Fernando el Católico en 1484 y por Carlos I en 1525. La Ermita de la Virgen de la Collada es también medieval, aunque sus restos arquitectónicos son posteriores.

 

En el siglo XVI, Felipe II ordenó fortificar el Estrecho de Santa Elena para proteger sus reinos de posibles amenazas procedentes de más allá de los Pirineos. Con este fin, en la vecina Jaca se edificó la Ciudadela, así como otras defensas aún visibles en los valles del Aragón y del Ara. En ese contexto, los días 6 y 7 de febrero de 1592, ochocientos bearneses invadieron y ocuparon Biescas y el Valle de Tena durante once días, siendo luego derrotados en el Barranco des Luterians.

http://www.doatrip.com/es/europa/espana/biescas/historia/index.php

A mediados del siglo XIX, el historiador Pascual Madoz describe la villa como «de terreno áspero en su totalidad... Cruza el término el camino que desde Huesca conduce a Francia. Los demás son locales y todos se hallan en mal estado».

 

Durante la Guerra Civil, Biescas se vio involucrada en la batalla de Sabiñánigo —entre septiembre y noviembre de 1937—, en la que la 43.ª y la 27.ª divisiones del Ejército de la República lanzaron una ofensiva contra la I Brigada de la 51.ª División Nacional y voluntarios como los Panteras del Valle de Tena y la Compañía de Esquiadores. Biescas fue conquistada por efectivos republicanos al comienzo de dicha ofensiva, estimándose que, durante el transcurso de la batalla, el número total de bajas fue de unos 6000 combatientes.

 

El suceso más destacado en la segunda mitad del siglo XX, fue la riada del Camping Las Nieves, a menos de 1 km aguas abajo de Biescas. En la tragedia, acaecida el 7 de agosto de 1996, perdieron la vida ochenta y siete personas.

 

Desglose de población según el Padrón Continuo por Unidad Poblacional del INE.

 

Núcleos Habitantes (2016) Varones Mujeres

Biescas (localidad) 1122 577 545

Aso de Sobremonte 30 15 15

Barbenuta 6 5 1

Betés de Sobremonte 14 8 6

Escuer 33 20 13

Espierre 3 2 1

Gavín 91 46 45

Javierre del Obispo 15 10 5

Oliván 37 22 15

Orós Alto 21 13 8

Orós Bajo 22 14 8

Piedrafita de Jaca 39 25 14

Yosa de Sobremonte 28 14 14

 

Personajes ilustres:

Pedro de Isábal (1600 - ?), heterodoxo que fundó una secta místico religiosa, con un profundo trasfondo político, de la que era líder. Afirmaba estar poseído por el arcángel San Miguel.

Máximo Palacio (n. 1930), escritor biesquense en lengua aragonesa.

Fernando Escartín (n. 1968), ciclista profesional retirado que llegó a ser segundo en el Tour de Francia 1999.

Agustín Estaún Ypiens (n. 1900), Alcalde de Biescas

Agustín Estaún Lalaguna (n. 1870), Alcalde de Biescas

El Gállego (en aragonés río Galligo) es un río de la península ibérica que discurre por la comunidad autónoma española de Aragón. Se trata de uno de los principales afluentes del Ebro. Drena una cuenca de 4008,8 km² y tiene una longitud de 193,2 km.​ La superficie de la cuenca hidrográfica es de alrededor de 4000 km².

El curioso nombre de este río deriva del nombre en latín de su lugar de procedencia, la Galia: el Gallicus, el Gállego.

Tomo I, texto LIX, En Marti, Jaume comte Durgell

LIX.

Reg. 2.252, fol. 146. 18 de mayo de 1410.

En Marti etc. Al egregi e car nebot nostre don Jaume comte Durgell salut e dileccio. Ab diverses letres vos havem manat que per cessar los escandols e grans perills qui estan apparellats en la ciutat de Çaragoça per la questio queus es feta sobre la admissio del offici de lochtinent nostre general en lo regne Darago sobreseguessets en usar daquell tro que per lo Justicia Darago fos pronunciat per fur e justicia si deviets esser admes o no en lo dit offici: e segons que novellament havem entes vos no volets sobreseure en lo dit fet tro que la pronunciacio del dit Justicia sia feta en menyspreu de nostres manaments: de que havem haut fort grant desplaer quar donats occasio a molts perills mals o escandols. Perque deymvos e manam expressament que en usar del dit offici sobresegats totalment tro que per lo dit Justicia sia pronunciat que vos dejats per fur e justicia esser admes en aquell. E feta la dita pronunciacio manamvos expressament que la servets en totes ses parts: axi que si sera per ell pronunciat que vos dejats esser admes que usets daquell potentment e plenaria: e si sera pronunciat per ell que no dejats esser admes que cessets del tot e que nous entremetats de usar daquell daquiavant: volents e ordenants ab la present
que en cas que vos siats inobedient en les dites dues coses o en alcuna daquelles ço es que vullats usar del dit offici plet penjant e abans que per lo dit Justicia sia pronunciat o apres que per ell sera pronunciat si attemptarets usar contra la pronunciacio que per lo dit Justicia sera feta vos tengats per revocat e remogut del dit offici de lochtinent nostre general del dit regne e exercici daquell: quar nos ab aquesta matexa ara per ladonchs e ladonchs per ara en cas que no servassets totes les coses dessus dites e cascuna daquelles revocam cassam e anullam la comissio per nos a vos feta del dit offici de lochtinent general del dit regne e totes cartes letres e provisions queus hajam fetes e atorgades per raho del offici dessus dit: per la qual en los casos dessus especificats manam expressament e de certa sciencia a tots e sengles officials e sotsmesos nostres del dit regne e altres que la present revocacio nostra tenguen fermament e observen e contra aquella no venguen o alcu contravenir permeten per alcuna raho. Dada en lo monastir de Valldonzella sots nostre segell secret a XVIII dies de maig en lany de la nativitat de nostre Senyor MCCCCX. - REX MARTINUS. - Dominus rex mandavit michi Bernardo Medici in consilio.
- Et viderunt eam vicecancellarius et thesaurarius bus fuit comissum.

XCVIII. Reg. n. 1898, fol. 184. 1 marzo 1391. Vallis de Querol terre Ceritanie

XCVIII. Reg. n. 1898, fol. 184. 1 marzo 1391.

Nos Johannes etc. Quia pro parte vestri universitatum eorum et proborum hominum vallis de Querol terre Ceritanie extitit nobis humiliter supplicatum quod licet vos ex consuetudine et usu in eadem valle a maximo citra tempore antiquatis et observatis facere creare et eligere consueveritis et possitis tres probos homines in consules dicte vallis in festo videlicet Appariacionis Domini annuatim adveniente tamen ipso festo Apparicionis Domini proxime lapso in quo dicti vestri consules eligi et fieri debebant prout consuetum fuerat ut prefertur vos propter aliquam importunitatem impedimentum seu forsan necessitatem eleccionem sive creacionem dictorum consulum vallis ipsius pro anno presenti fecistis minime seu facere nequivistis imo non facta eleccione dictorum consulum in proxime dicto festo sed lapso eodem et importune vel non ut premittitur sic ommissa prohibitum vobis extitit et injunctum per castellanum et bajulum dicte vallis sub certa pena ne amodo ad eleccionem dictorum consulum procedere vel eam facere sine nostri licencia vos ullatenus curaretis: cujus quidem mandati et inhibicionis timore et hesitatione ne ob dictum abusum seu alias essetis dicta facultate usu seu consuetudine dictorum consulum annue eleccionis privati vel possetis privari eleccionem dictorum consulum absque nostri permissu facere et ad eam procedere hesitatis: dignaremur vobis de nostri benignitate regia licenciam concedere supradictam. Quocirca nos nolentes propterea virgam nostre correccionis contra vos protendere ut forsan possemus sed utilitatem ac comodum et conservacionem vallis predicte et in eadem degentium prospicere potius cupientes attendentesque vallem eandem que clavis et in confinibus regni nostri existit sine consulibus et rectoribus prout consuetum est commode persistere non debere: vestris ad hoc supplicacionibus favorabiliter inclinati tenore presentis concedimus vobis universitatibus et probis hominibus vallis jamdicte et plenam licenciam impertimur quod abusu et aliis predictis non obstantibus nec obstantibus etiam mandato vel inhibicione per castellanum et bajulum vobis de non eligendo predictos consules seu eleccionem eorum non faciendo ut premittitur vobis vel aliquibus ex vobis facta possitis et vobis liceat sine alicujus pene incursu amodo quando volueritis pro anno presenti consules vestros et jam dicte vallis facere creare et eligere sic et quemadmodum in dicto lapso festo Aparicionis Domini facere et eligere poteratis: et cum dicti consules pro anno presenti hujus vigore per vos facti fuerint et electi habeantur ac si in dicto proxime lapso festo per vos facti fuissent etiam vel electi lapsu dicti festi et omissione eleccionis predicte nullatenus obsistente: nos enim propter omissionem et lapsum predictos vel alia quacumque causa usui et consuetudini vestris jamdictis derogari vel perjudicari nolumus ullo modo vel ea vobis a cetero ad consequendam trahi posse immo abinde vestros consules et dicte vallis facere et eligere possitis anno quolibet eis modo forma et temporibus quibus ante lapsum ipsius festi seu premissorum eventuum vigore dicti usus antiqui vobis erat licitum et permissum jamdictis usu et consueditudine (consuetudine) in dicta valle diucius ut pretangitur observatis in suo permanentibus robore et valore. Mandantes expresse et de certa sciencia gubernatori comitatuum Rossilionis et Ceritanie vicario et judici ordinario Ceritanie necnon castellano et bajulo castri et vallis predicte aliisque officialibus et subditis nostris ad quos spectet ipsorumque officialium locatenentibus sub nostre indignacionis incursu et pena quingentorum florenorum auri quatenus provisionem nostram hujusmodi firmiter teneant et observent vosque eadem uti permittant et contra eam non veniant vel aliquem contravenire permittant aliqua ratione. Pro hujusmodi vero licencia et concessione confitemur a vobis habuisse ducentos florenos auri de Aragone quos pro nobis fideli consiliario et thesaurario nostro Juliano Garrius tradidistis. In cujus rei testimonium presentem fieri jussimus sigillo nostro in pendenti munitam.
- Data Cesarauguste prima die marcii anno a nativitate Domini MCCCXCI regnique nostri quinto. - + Dominicus Mascho. - Guillelmus Gebelini mandato domini regis facto per thesaurarium. - Habuerunt eam pro visa dominus rex et thesaurarius. - Idem.

XCIX. Reg. n. 1901, fol. 50. 1 agosto 1391. Osce, Huesca

XCIX. Reg. n. 1901, fol. 50. 1 agosto 1391.

Nos Johannes etc. Si difficultatem custodiendi et defendendi civitates villas castra et loca nostri dominii ne per exteros occupentur facimus facilem multo facilius nobis reputamus custodire eadem ne per nostros subditos et vassallos qui sub velo regendi ipsa satagunt eis dampna plurima irrogare aliquatenus destruantur. Cum igitur fidedignis relatibus sit nostra curia idonee informata de statu et regimine civitatis Osce que licet de notabilioribus regni Aragonum sit quasi ad destruccionem irreparabilem est deducta occasione quorundam militum infancionum conantium dictum regimen perturbare super quo siquidem regimine jam illustrissimus rex Alfonsus avus noster memorie laude digne dum esset in minoribus constitutus quamdam tulit arbitralem sentenciam cum qua inter alia declaravit ut in officiis dicte civitatis essent tantum duo jurati duo consiliarii et duo vedalerii de manu militum et infancionum predictorum et octo jurati sexdecim consiliarii et plures si necesitas id exposceret de manu civium dicte civitatis et quod dicti jurati et consiliarii brachii infancionum et militum interessent actibus et regimini jam dicte civitatis vocati per reliquos juratos ejusdem sub certa pena in dicta sentencia apposita et contenta quod predicti jurati civium semper servarunt et servare pro posse studuerunt sicut precipit sentencia ante dicta: sed jurati et consiliarii infancionum prefatorum venientes contra sentenciam ante dictam cum in consiliis et actibus ipsius civitatis existunt querentes occasionem consumendi civitatem eandem et ducti voluntate pocius quam racione ordinationibus et aliis actibus qui ibi tractantur et fiunt pro utilitate et statu prospero et tranquillo civitatis memorate adversantur et expressius contradicunt pretendendo exquisitum colorem quod antequam concordent seu consenciant in predictis volunt deliberare cum capitulo eorum brachii quod numquam factum fuit nec fieri permittitur per dictam sentenciam seu alias quovis modo cum exinde secreta consilii revelentur odia rancores et scandala suscitentur et prosperus status rei publice civitatis ipsius destruatur et alia plura damna et inconveniencia subsequntur circa que nos convenit necessario providere antequam ex toto civitas pereat antedicta: attendentes itaque jam dicto domino regi Alfonso in compromisso inde in ipsum tamquam dominum arbitrum arbitratorem ac amicabilem compositorem facto et firmato fuisse atributam plenariam potestatem quod si in arbitrali sentencia inde per eum proferenda emergerent aliqua dubia ambigua vel obscura quod ea posset interpretari et etiam declarare: considerantes etiam quod predicta sentencia arbitralis solum comprehendit et ligat illos milites et infanciones qui in dicto compromisso firmarunt et causam vel causas de quibus compromisserunt duxerunt et eorum descendentes et non alios nisi voluntarie se inmiterent in eandem ob quod nedum imparitates quinimo discordie et rancores inter juratos dictorum infancionum et militum et juratos cives ipsius civitatis quotidie generantur super regimine antedicto cui casui ipsa sentencia non providit unde interpretacione indigere videtur: volentes tamquam princeps rex dominus et successor dicti arbitri arbitratoris et amicabilis compositoris in his et aliis indemnitatem ipsius civitatis et habitancium in eadem ex nostro motu proprio proponere omni damno: tenore presentis interpretantes et declarantes in hoc casu sentenciam antedictam providemus et ordinamus de nostri certa sciencia et consulte quod si jurati et consiliarii milites aut infanciones convocati ad consilia et negocia civitatis per alios juratos et consiliarios cives noluerint interesse et concordare cum eis ut convenit in dirigendo et expediendo negocia sepedicta predicti jurati et consiliarii cives possint illa tractare ordinare statuere et expedire ad sui libitum voluntatis sine metu et alicujus pene incursu tanquam major et sanior pars tocius civitatis pretacte prout poterant simul cum juratis et consiliariis infancionum et militum predictorum quibuscumque contradiccionibus excepcionibus aut impugnacionibus infancionum et militum predictorum non obstantibus ullo modo. Concedentes eis super his et aliis inde incidentibus emergentibus et conexis potestatem plenariam et perfectam quoniam justum et racionabile dignoscitur quod dicta civitas que per homines de paratico ut predicitur in dicto regimine maximum recipit detrimentum saltem per condicionis .... homines reservetur. Cassantes irritantes et anullantes omnes et quascumque penas tam per sentenciam antedictam quam alia super his appositas hominibus sepedictis quos quitios et exceptos facimus a solucionibus earundem ut per nos seu officiales nostros numquam ullo tempore peti possint exigi seu levari. Mandamus igitur cum hac eadem gubernatori justicie et bajulo regni Aragonum generali ceterisque universis et singulis officialibus nostris presentibus et futuris et eorum locotenentibus quatenus presentem declaracionem nostram teneant firmiter et observent tenerique et observari faciant per quoscumque et non contravenire permittant aliqua racione. In cujus rei testimonium hanc vobis fieri jussimus nostri pendentis sigilli munimine insignitam.
- Data Cesarauguste prima die augusti anno a nativitate Domini MCCCXCI regnique nostri quinto.
- Rex Johannes. - Berengarius de Busquets mandato domini regis ad relacionem thesaurarii facto tradidi ordinavit. - Vidit eam thesaurarius. - Idem.

c-reg-n-1980-fol-82-15-ag-1391

CXXXIV, reg. 1900, fol 80, 15 agosto 1391

CXXXIV.
Reg. n. 1900, fól. 80. 15 ag. 1391.

Nos Johannes Dei gratia rex Aragonum etc. Bene agere credimus cum civitates villas et loca nostra insignia privilegiis et libertatibus comunimus. Volentes igitur vos dilectos et fideles nostros juratos et probos homines ac universitatem civitatis Cesarauguste que una est de principalioribus nostri dominii civitatibus et in qua velut primatum in regno Aragonum obtinente reges cuncti Aragonum coronacionis insignia reccipere assuescunt et debent specialibus favoribus et graciis confovere cum hoc gesta notabilia serviciaque grandia et memoria satis digna per vniversitatem predictam predecessoribus nostris Aragonum regibus felicis memorie et nobis retroactis temporibus laudabiliter prestita et que nobis prompto corde prestare non desinit exigant rationabiliter et requirant: tenore presentis privilegii cunctis temporibus duraturi ad suplicacionem humilem per vos dictos juratos et probos homines super hoc nobis factam per nos et omnes heredes et successores nostros concedimus vobis dictis juratis probis hominibus et universitati dicte civitatis habitatoribus et singularibus personis ejusdem quod de cetero cum contigerit per nos seu nostrum futurum primogenitum aut successores nostros vel eorum primogenitos alguazirios nostros et eorum gubernatorem seu ejus gerentem vices Aragonum aut quosvis alios officiales seu judices ordinarios vel delegatos quantacumque potestate sufultos in dicta civitate Cesarauguste vel ejus aldeis aut terminis capi aliquos cives vicinos seu habitatores dicte civitatis Cesarauguste aldearum et terminorum ipsius pro quibusvis criminibus excessibus seu delictis quantumcumque gravibus et enormibus aut pro quibusvis negociis civilibus vel criminalibus ex officio vel ad partis instanciam aut alias: tales cives vicini seu habitatores dicti civitatis aldearum et terminorum ipsius sic capti ilico omni obstaculo atque mora quiescentibus comentariensi carceris comunis dicte civitatis tradi et adduci habeant et detineri in comuni carcere dicte civitatis et non alibi ac per carcerarium ejusdem comunis carceris et non per quemvis alium in capite custodiri. Et ulterius vos dictos juratos probos homines et universitatem ampliori gratia prosequentes ut de carcerario seu custode dicti comunis carceris melius vos et dicta universitas confidere valeatis concedimus vobis dictis juratis vestrisque consiliariis quod incontinenti aut ut citius comode poteritis eligatis seu eligere aut nominare et nobis ubicumque fuerimus infra dictum regnum Aragonum et nobis abinde absentibus gubernatori ejusdem regni in scriptis presentare possitis quatuor personas quas ad hoc sufficientes et idoneas cognoveritis nosque seu dictus gubernator facta hujusmodi presentacione uni de illis quatuor personis cui maluerimus seu maluerit carcerariam predictam et ejus totale regimen ac custodiam cum solitis emolumentis et juribus committere habeamus aut habeat tenendam regendam et custodiendam ad vite sue cursum nisi interim ob causam justam seu legitimam amoveretur abinde: quodque vacante pro tempore dicta carceraria per mortem vel amocionem predicte persone cui modo predicto conmissa fuerit vos dicti jurati et consiliarii seu vestri successores in regimine dicte civitatis eligatis et nobis seu nostris successoribus si infra dictum regnum fuerimus aut fuerint sin autem dicto gubernatori Aragonum presentetis infra unum mensem ne dicta carceraria vacet diucius modo predicto quatuor personas quarum uni jamdictarum carcerariam nos aut dicti nostri successores seu gubernator Aragonum per modum eundem comittere habeamus: et sic deinde in futurum carceraria predicta et ejus regimen ac custodia cum vaccaverit conmitti habeant et non per alium quemvis modum: hoc adjecto quod ne dicta carceraria cum dicto modo vacaverit interim dum fient eleccio presentatio et commissio supradicte rectore seu custode careat çalmedina dicte civitatis et vos dicti jurati presentes et futuri possitis ejus regimen et custodiam alicui ydoneo committere qui carcerariam ipsam custodiat atque regat. Mandantes per eandem expresse et de certa sciencia gubernatori justicie Aragonum necnon alguaziriis et quibuscumque aliis officialibus judicibus et commisariis nostris presentibus et futuris ad quos spectet eorumque locatenentibus quatenus privilegium nostrum hujusmodi quod cunctis temporibus servare promittimus firmiter teneant et observent ac teneri et observari faciant et non contraveniant nec aliquem contravenire permittant aliqua ratione. Et pro firmiori et validiori premissorum observatione ordinamus quod dicti alguazirii nostri et successorum ac primogenitorum nostrorum et dicti gubernatoris Aragonum jurent et jurare habeant infra duos dies postquam presentato eis hujusmodi privilegio fuerint requisiti quod hujusmodi privilegium in quantum ad eos et eorum officium spectet omni fraude cessante ad litteram observabunt. In cujus rei testimonium hanc fieri et bulla nostra plumbea in pendente jussimus comuniri.
Data Cesarauguste quinta decima die augusti anno a nativitate Domini millessimo trecentessimo nonagessimo primo (1391) regnique nostri quinto. - Signum + Johannis Dei gratia regis Aragonum etc. Rex Johannes. - Testes sunt Garsias archiepiscopus Cesarauguste Bartholomeus episcopus Elnensis Raymundus Alamanni de Cervilione Hugo de Angularia Ferdinandus Lupi de Luna milites. - Signum + mei Bonanati Egidii predicti domini regis scriptoris qui de ejus mandato hec scribi feci et clausi cum raso et correcto in lineis prima comunimus et penultima bulla nostra plumbea et in II assuescunt et debent. - Dominus rex mandavit michi Bonanato Egidii. - Habuit eam thesaurarius pro visa.

cxxxv-reg-1900-fol-206-27-febrero-1392