CLIV. Varia 25, Alfon. IV. (V) 3 set. 1450.

CLIV.
Varia 25, Alfon. IV. (V) 3 set. 1450.

Nos Alfonsus etc. Etsi nostra civitas Barchinone cum propter multa tum ob ejus reipublice gubernationem inter alias ditionis nostre civitates caput extulit et jam pene omnes alie quas diximus civitates ad instar illius sese gubernare et rempublicam exercere studeant: unam tamen solam rem ad ceteras hujus orbis civitates equiparandas et si fas est dicere exsuperandas deesse civitati eidem arbitramur quoniam non ita ut expediret in cujuslibet scientie facultate ibidem opera datur quod si fieret cives et incole dicte civitatis et etiam circumvicini ex sapientibus scientifici fierent et hi qui haud pingui superlectile abundant facilius litteris operam darent. Plane dilecti et fideles nostri Johannes de Marimon et Bernardus Çapila nuntii ad nos per dilectos et fideles nostros consiliarios et probos homines dicte civitatis Barchinone nuper demissi nobis pro parte dictorum consiliariorum et proborum hominum ejusdem civitatis humiliter supplicarunt ut cum consiliarii et probi homines ipsi multiplicibus justis quidem et honestis inducti motivis et presertim optima situs sepedicte civitatis dispositione pensata utque illius oriundi divinis et humanis scientiis et doctrinis floreant in ipsa civitate generale studium instituere et fundare gliscant et pro illius fundatione votiva ad ea omnia que requiruntur prompti et parati sint dignaremur eis super his nostram licentiam facultatem et auctoritatem impartiri: atque nos qui dictam civitatem Barchinone suis exigentibus servitiis et meritis inter ceteras civitates nostras nedum diligimus sed amamus ac illius comodum amplificationem et augmentum affectamus: hanc supplicationem tanquam justam et rationi consonam necnon beneficio et utilitati reipublice civitatis ejusdem ac comodam benigne exaudientes: tenore presentis carte nostre cunctis temporibus firmiter valiture de certa nostra scientia deliberate et consulto memoratis consiliariis et probis hominibus civitatis Barchinone licentiam et facultatem plenariam impertimur quod deinde in antea si et quando eis fuerit bene visum dictum generale studium in sacra theologia jure canonico et civili morali et naturali philosophia septem liberalibus artibus medicina aliisque scientiis et doctrinis ac etiam facultatibus in ipsa civitate Barchinone scilicet in ea parte quam maluerint statuere fundare et ordinare valeant atque possint. Quod quidem generale studium ejusque cancellarius rector consiliarii magistri doctores bacallarii scolares et ceteri studentes in eodem immediate cum statutum seu fundatum fuerit possit et possint ac valeant in universali et singulari gaudere uti et frui et letari omnibus illis honoribus prerogativis favoribus libertatibus immunitatibus exempcionibus franquiciis et privilegiis quibus alia generalia studia per nostros predecessores Aragonum reges serenissimos memorie celebris aut per nos ipsos in regnis nostris Aragonum Valentie et principatu Cathalonie fundari permissa et in eis habitantes seu studentes et signanter generalia studia Ilerde et ville Perpiniani letari uti frui et gaudere solita et soliti sunt et debent de jure usu seu consuetudine vel aliter quoquo modo: nos enim easdem libertates exemptiones franquitias favores honores privilegia prerogativas ac immunitates que aliis studiis predictis presertim civitatis Ilerde et ville Perpiniani concesse et concessa sunt contextu presentium eidem generali studio civitatis Barchinone et legentibus doctoribus ac studentibus in eodem et aliis omnibus predictis quam citius et quam primum statutum fundatumque fuerit de dicta certa scientia conferimus concedimus et plenarie impertimur sicut et quemadmodum comuniter ceteris studiis generalibus in regnis et terris nostris occiduis et presertim dictis generalibus studiis civitatis Ilerde et ville Perpiniani hactenus sunt indulta et eis ipsa generalia studia hactenus usa sunt ac in eorum possessione existunt. Serenissimis propterea Iocumtenentibus generalibus nostris presentibus et futuris voluntatem nostram hanc declaramus qua volumus disponimus et ordinamus reverendosque ac venerabiles in Christo patres archiepiscopos episcopos abbates ac ceteros ecclesiasticos dictorumque archiepiscoporum et episcoporum in spiritualibus et temporalibus vicarios generales requirimus et hortamur mandamusque gubernatori nostro generali ac ejus vicesgerenti bajulis quoque generalibus et localibus vicariis subvicariis consiliariis paciariis procuratoribus juratis consulibus ceterisque universis et singulis officialibus et personis quavis auctoritate ecclesiastica aut seculari fungentibus tam presentibus quam futuris per universa regna et terras nostras ubilibet constitutis et constituendis sub nostre indignationis et ire incursu et alias quanto fortius et strictius dici potest quatenus nostras hujusmodi licentiam facultatem et concessionem et omnia et singula supra contenta firmiter teneant et observent ac faciant ab omnibus perpetuis temporibus efficaciter custodiri nec secus agant ratione aliqua sive causa. In quorum testimonium presentes fieri jussimus nostro majori sigillo majestatis pendenti munita.
Datum in castello Turris Octave die tertio mensis septembris anno a nativitate Domini millessimo quadringentessimo quinquagessimo hujus regni nostri Sicilie citra farum anno sexto decimo aliorum vero regnorum nostrorum tricessimo quinto. - Signum Alfonsi Dei gratia regis Aragonum Sicilie citra et ultra farum etc. - Rex Alfonsus (1).

(1) En virtud de este real privilegio se estableció en Barcelona la primitiva universidad literaria, o estudios generales, en el edificio que se halla situado en la calle den Ripoll frente del arco o volta de miser Ferrer, propio en el día del Exmo. Sr. marqués de Ayerbe; y desde este punto fue trasladada a la Rambla, en los términos que manifiestan los antiguos dietarios que existen en el archivo de la casa de la ciudad y en nuestro poder, que dicen así:
- El de la ciudad. (N. E. Atentos a los plurales Y la y griega)
- Dimecres a XVIII de octubre de MDXXXVI los honorables consellers volent effectuar la desliberacio del consell de cent jurats celebrat a X de agost prop passat sobre la edificacio del estudi general fahedor en la Rambla en la plassa dels Bargans y de la Palla foren de bon mati a la Seu per acompanyar la professo del reverent capitol y clero de la Seu que ana al dit lloch lo qual fonch envelat y molt ben empaliat ab un bell altar arrimat a la paret de la muralla que es al costal del portal de la Palla ab uns bells draps de brocat ben ornat de or y argent brandons y ciris blanchs cremants tot entapissat per terra y enramat, y en lo dit altar y eren posades ço es la creu ab lo crucifixi al mig de argent de la ciutat y la imatge de santa Eulalia de argent que presta la Seu a la part dreta y la imatge de santa Ana que presta la iglesia de santa Ana a la part esquerra per ço que lo altar de dita capella ha de ser fundat sots invocacio de santa Creu santa Eulalia y santa Ana. E parti la dita professo de la Seu a las VIII hores de mati ans de mig jorn acompanyada de molta gent ahont celebra lo offici divinal lo reverent señor archabisbe de gracia don Joan Miralles: lo qual offici finit la dita professo isque fora a la cantonada del lloch ont estava feta la cava per posar la primera pedra que es devant lo carrer dels Telles ahont devallaren lo dit senyor archabisbe y los honorables consellers y lo mestre de cases: e preparada la pedra se havia de posar en lo dit canto per lo dit senyor archabisbe Miralles foren dites las oracions y benediccions pertanyents: las quals finides maestre Bertran Dezvalls conseller en cap en nom y per part de la present ciutat posa la primera pedra en son lloch donant principi a la dita obra en nom de la Santissima Trinitat pare fill y sant esperit y a honor y gloria de la santissima creu y de las preciosas santa Eulalia y santa Ana y de tots los sans de paradis que vullan supplicar a la divina Magestat vulle infundir la sua beneita gracia a la obra del dit studi y apres a la institucio de aquell al seu sant servey amen.
- En otro dietario dice asi:
- En aquest present any (1535) per algunas personas devotas y Iletradas mogut per lo sant Esperit fonch fet ofertas als consellers de algunas rendas e pecunias contans per fer un estudi general en la present ciutat: y entes per los conselles lo tal benefici per la cosa publica feren eleccio de persones de tots staments per concertar lloch y mestres y llissons hoc encara per anar per la ciutat per cercar major caritat: e lo dia de sant Llorens a 10 de agost entre la renda que la ciutat tenia ab antiquo que eran 150 lliuras per lo estudi fonch trobat tenir 500 lliuras de renda y mil lliuras comptans passadas per obrar lo colegi. Las ores dit dia per lo consell de cent jurats fonch deliberat y donat lloch per dit estudi o collegi al cap de la Rambla del portal de Sant Sever hon se pesaba la palla fins al portal hon se posaben los bergans braçers: en lo jorn de sant Bartomeu comensaren a dar (dari : hay una i escrita más abajo en la línea) pedra y altre manobra ab molta cerimonia per obs de dita obra en tos temps. Apres anant en aument alavorens mudaren los bargans al portal de la Bocaria a la colsada de la torra envers mar e lo pes de la palla a la colsada de la altra torra del portal que diuen de la Verema.
- El cuerpo municipal o concejo de ciento de Barcelona, a cuyo cargo corría la universidad literaria, le dio en seguida ordinaciones que se imprimieron en Barcelona por Jaime Cortey, librero, a 18 de julio de 1560. Concluida la guerra de sucesión, el rey Don Felipe V mandó trasladar esta universidad de Barcelona a la ciudad de Cervera, y destinó el edificio para cuartel de artillería y otras tropas, que al fin ha sido destruido para ensanche de la Rambla y apertura de la puerta de Isabel II.

clv-secret-10-alfon-iv-fol-10-25-enero-1453

VICTORIA CRISTIANA FRENTE AL REY MORO DE ZARAGOZA

2.20. VICTORIA CRISTIANA FRENTE AL REY MORO DE ZARAGOZA (SIGLO IX. TORRALBA)

 

Como es sabido, todo Aragón fue dominado por los musulmanes a comienzos del siglo VIII, aunque una buena parte de los hispanogodos que vivían en sus pueblos permanecieron en los mismos, bien convertidos a la religión de los nuevos gobernantes, bien continuando fieles al cristianismo, con el estatuto de mozárabes.

En algún caso, las relaciones entre ambas comunidades dieron lugar a enfrentamientos más o menos sangrientos, como ocurriera en Torralba, en torno al año 800, es decir, casi un siglo después de la invasión.

Eran los tiempos en los que gobernaba en Sarakusta el rey moro Marsilio, cuando los mozárabes de Torralba, descontentos por el trato que recibían por parte de sus dominadores musulmanes, tomaron la firme decisión de hacerles frente para lograr un trato más justo.

Cuando una noche estaban deliberando qué hacer, en un lugar situado entre los ríos Clarés y Jalón, naturalmente a espaldas de sus opresores, en el mismo lugar que esto ocurría fueron iluminados por un intenso resplandor que procedía del cielo, oyendo a la vez una dulce voz que les decía: «Esforzaos cristianos en el Señor, que habéis de vencer».

Confiados y animados por el anuncio celestial de su victoria, los cristianos de Torralba lucharon con tanto ánimo y valor que lograron lo que parecía imposible, vencer a los poderosos moros. Tras la batalla, como muestra de su victoria, ofrecieron a los pies de la celestial capitana las cabezas de los infieles derrotados, cuyos cadáveres fueron enterrados en el valle contiguo, llamado desde entonces «barranco de Matamoros».

Desde entonces, el paraje que está entre los ríos Clarés y Jalón se convirtió en lugar sagrado, y allí se veneraría en adelante la imagen de la virgen de Cigüela, a la que los cristianos debieron su victoria cuando el dominio de los sarracenos era total en todo el valle del Ebro.

 

[Faci, Roque Alberto, Aragón..., II, pág. 158.]

 

https://es.wikipedia.org/wiki/Torralba_de_Ribota

 

 

Torralba de Ribota es una localidad y municipio español de la provincia de Zaragoza situado en la comarca de la Comunidad de Calatayud, comunidad autónoma de Aragón. Tiene un área de 32,5 km² con una población de 181 habitantes (INE 2017) y una densidad de solo 4 hab/km².

 

Torralba debe su nombre sin duda a la conjunción en latín de Turris y Alba (Torre Blanca) que derivó en el actual topónimo.

 

En nuestros días aun se puede admirar la torre en piedra de color blanco a la que se le añadió hace unas décadas un tejado que disimuló las antiguas almenas. La referencia a Ribota viene dada por el río Ribota, de escaso régimen pluvial que discurre a una cierta distancia del casco urbano (1,5 km). El pueblo se halla enclavado en un pequeño cerro redondeado a una altitud de 625 msnm y se extiende sobre 32,9 km² .

 

Dos romerías una a la ermita de San Sebastián (20 de enero) y otra a la Ermita de la Virgen de Cigüela, junto a la sierra de Armantes (25 de marzo). Las fiestas mayores se celebran en honor del patrón San Félix (1 de agosto) y se prolongan a lo largo de varios días.

 

Torralba de Ribota cuenta con uno de los mejores exponentes del mudéjar aragonés.
La Iglesia de San Félix Mártir. Se trata de una iglesia fortaleza es de estilo gótica-cisterciense y la obra se terminó en el siglo XIII. Los mejores ejemplos de este tipo de arquitectura están aquí, la iglesia de Santa María en Tobed (Zaragoza) y la iglesia parroquial de la Asunción en Cervera de la Cañada a unos kilómetros de distancia por la N-234.

 

El arte mudéjar aragonés fue declarado patrimonio de la humanidad por la comisión de Patrimonio Mundial de la UNESCO basado en París (Francia).

 

http://www.aragonmudejar.com/calatayud/ribota/ribota01.htm

Les reynes Darago se faran consegrar, los reys Darago les coronaran

ORDINACIO FETA PER LO DIT SENYOR REY DE LA MANERA CON LES REYNES DARAGO SE FARAN CONSEGRAR E LOS REYS DARAGO LES CORONARAN.

Scrit es en la sancta Scriptura que apres totes les coses creades Deu omnipotent crea lom e veent quel hom tot sol no era profitos dix: No es bo hom esser sol façam a ell ajutori semblant a ell. Perque apar per la paraula demunt allegada e per les seguents en ço que diu façam a ell ajutori semblant a ell que Deu dona Eva a Adam per companyona majorment con fo formada de la costella del costat de Adam segons que en la sancta Scriptura es demostrat per les paraules seguents: E con hagues dormit pres una de les costelles daquell e umplila de carn e nostre Senyor Deu hedifica la costella que havia presa de Adam en fembra e amenala a Adam. E axi apar que Eva fon dada a Adam per companyona cor del mig loch del cors del hom fo presa e formada e no de les parts jusanes a dar entendra que no fos subdita al hom ne axi mateix fo presa o formada de les parts sobiranes per tal que no fos entes ella esser sobirana al hom. Donchs conve que axi con nostre Senyor Deu deputa e ordena per companyona Eva a Adam que les reynes Darago companyones sien dels reys Darago e daquelles gracies spirituals honors e prerogatives que sancta mara Esgleya los reys Darago ha insignits se alegren. On con entre les altres gracias spirituals de les quals sancta mara Esgleya ha ennobleits e exaltats los reys Darago si es lo sant sagrament de unccio en lo qual sancta mara Esgleya mana les reynes Darago esser participants: per ço ordonam que les reynes Darago sien consegrades per lo matropolita e per los reys Darago coronades segons que davall se conte car daço havem figura espressa del rey Assuer qui corona Hester on es scrit: Posa la corona del regne en lo cap daquella. Per ço ordonam quel dia avans de la vigilia de la festa que la reyna se deura coronar la reyna se bany en lo vespre e apres lo dia de la vigilia en lo mati seguent se confes e reebe ab aquella humilitat e devocio que puxa lo cors de Jesuchrist es mut de camisa e de totes vestedures novas: en lo qual dia de la vigilia a hora de completa la reyna partira del alberch del rey e ira vestida ab les vestedures blanches e ornaments de cap acustumats saul que no port garlanda ne corona en lo cap e cavalcara en cavall blanc sens que null hom no la men per les regnes del cavall e axi ab molts brandons e luminaries e altres sollempnitats de goig e de alegria ira tro a la Seu e fara oracio en la Seu e aquella oracio feta ira posar e dormir en aquell loch pus apte e pus covinent dins la Seu o defora pus prop daquella. E lo dia de la festa de mati levar sa e vestida ab les vestedures e en la forma quel vespre precedent hi sera anada irassen a la Seu e en la porta major de la esgleya seran larchabisbe o matropolita e altres bisbes e prelats vestits in pontificalibus e tots los altres clergues en la processio be ornats devant anant lo sant Evangeli ab dos creus e ab encenser e ab luminaries et en la dita porta de la esgleya lo pus honrat dels bisbes qui aqui seran diga la oracio quis segueix.

Oratio.

Omnipotens sempiterne Deus fons et origo totius bonitatis qui feminei sexus fragilitatem nequaquam reprobando avertis sed dignanter comprobando potius elegisti et qui infirma mundi eligendo fortia queque confundere decrevisti quique etiam gloria virtutisque via triumphum in manu Judith femine olim judayce plebi de hoste sevissimo resignare voluisti: respice quesumus ad preces humilitatis nostre et super hanc famulam tuam N. reginam nostram que suplici devotione assumpta est in reginam bene+dictionum tuarum dona multiplica eamque dextera tue potentie semper et ubicumque circunda ut umbone tui muniminis undique firmiter protecta visibilis seu invisibilis hostis nequitias triunphaliter expugnare valeat et una cum Sara atque Rabecha Lia atque Racxele beatis reverendisque feminis fructu uteri sui fecundari seu gratulari mereatur ad decorem totius regni statumque Sancte Dei Ecclesie regendum necnon et protegendum: per Christum Dominum nostrum qui ex intemerate beate Marie virginis alvo nasci visitare et renovare hunc dignatus est mundum qui tecum vivit et gloriatur Deus in unitate Spiritus sancti per inmortalia secula seculorum.

E apres la reyna en mig de dos bisbes ira devant laltar major e aqui siali apparallat un siti reyal ornat de drap dor prop laltar en la part on se diu levangeli e lo matropolita dira la oracio seguent.

Oratio.

Deus qui solus habes inmortalitatem lucemque habitas inaccessibilem cujus providentia in sua dispositione non fallitur qui fecisti ea que futura sunt et vocas ea que non sunt tanquam ea que sunt qui superbos equo moderamine deicis atque humiles dignanter in sublime provehis inefabilem misericordiam tuam supplices exoramus ut sicut Ester reginam israhelitice causa salutis de captivitatis sue compede solutam ad regis Assueri talamum regnique sui consortium transire fecisti ita hanc famulam tuam N. reginam nostram humilitatis tue benedictione christiane plebis salutis gratia ad dignam sublimemque regis nostri copulam et regni sui participium misericorditer transire concedas et ut regalis federe conjugii semper permanens pudicam proximam virginitati palmam continere queat tibique Deo vivo et vero in omnibus et super omnia jugiter placere desideret et te inspirante que tibi placita sunt toto corde perficiat. Per Dominum.

E dita la dita oracio la reyna entrarsen ha en la sagrestia e despullar sa aquelles vestedures ab les quals hi sera entrada e vestes primerament una camisa romana de lenç fesa en lo cabeç devant e detras ab botons en quascuna fanadura ab los quals se cloguen les fanadures del cabeç de la dita camisa romana:
e sobre la dita camisa vestes lo camis de drap de seda blanch e sobre lo dit camis cinyes un cordo de seda blancha: e vestides aquestes vestedures vestes la dalmatica feta a forma de dalmatica de sotsdiacha con diu la epistola a la missa la qual sia de vallut blanch fresada e sembrada de obratges dor ab perles e pedres precioses: e apres pintenla la pus honrada donçella quiy sia: e aço fet sia comenat lo ceptre a una dona e lo pom a altra les quals isquen de la sagrestia primerament en un agual axi que la pus honrada daquestes dues port lo ceptre en la man e vaga a la part dreta e laltra lo pom en la man e vaga a la part esquerra: e apres daquestes isque altra dona qui port en les mans un baci dargent bell e xich en lo qual port la corona ab la qual la reyna deura esser coronada e aquesta dona sia pus honrada que totes les altres. En apres isqua la reyna e vaga ab los cabells solts e no port en lo cap vel ne ligat alcun ne garlanda ne cordo: e persona alcuna no vaga prop la reyna. E en aquesta manera la reyna e les dones demunt dites vagen tro a laltar major de la Seu: e quant seran devant laltar major un dels bisbes prena la corona del bacin e posla sobre laltar e altre bisbe prenga lo ceptre e altre lo pom e posenlos sobre laltar. E aqui a un pas devant laltar major la reyna romangue ab duas donçelles les pus honrades qui hi sien e ajonollse e prostrada en terra sobra un coxi ella estia e les donçelles desense della. E aço fet dos honrats clergues començen e diguen la latenia segons que demunt en la consagracio del rey es ja scrita e contenguda salvant que en aquell pas on diu: ut presentem famulum tuum N. benedicere et sanctificare digneris e apres la on diu: ut ipsum regem benedicere et conservare digneris sia dit:
Ut presentem famulam tuam N. reginam nostram bene+dicere et coronare digneris -
te rogamus audi nos.
E aquella latania acabada un dels bisbes diga ço quis segueix:
Pater noster qui es in celis. - Et ne nos inducas in temptationem. - Sed libera nos a malo.
- Salvam fac ancillam tuam. - Deus meus sperantem in te. - Esto ei Domine turris fortitudinis. - A facie inimici. - Nichil proficiat inimicus in ea. - Et filius iniquitatis non apponat nocere ei. - Domine exaudi orationem meam. - Et clamor meus ad te veniat. - Dominus vobiscum. - Et cum Spiritu tuo.

Oremus.

Protende quesumus Domine famule N. regine nostre dexteram celestis auxilii ut te toto corde perquirat et que digne postulat assequi mereatur. Per &c.

Oratio.

Actiones nostras quesumus Domine aspirando preveni et adjuvando prosequere ut omnis nostra oratio et operatio a te semper incipiat et per te cepta finiatur. Per &c.

Oratio.

Omnipotens sempiterne Deus hanc famulam tuam N. reginam nostram celesti benedictione sancti+fica que in adjutorio regni regina extitit per te electa tuamque ubique sapientiam doceat atque confortet ut Ecclesia tua fidelem famulam semper agnoscat. Per eundem &c.

E dites aquestes oracions lo dit bisbe tenent les mans junctes als pits diga ab veu mijancera lo prefaci seguent:
Per omnia secula seculorum. - Amen. - Dominus vobiscum. - Et cum Spirituo tuo.
- Sursum corda. - Habemus ad Dominum. - Gratias agamus Domino Deo nostro.
- Dignum et justum est.

Prephatio.

Vere dignum et justum est equum et salutare nos tibi semper et ubique gratias agere Domine Sancte Pater omnipotens eterne Deus donorum cunctorum actor ac distributor benedictionumque omnium largus infusor. Tribue super hanc famulam tuam N. reginam nostram benedictionis tue copiam et quam humana sibi electio preesse gaudet tue superne electionis ac benedictionis infusio acumulet. Concede ei Domine auctoritatem regiminis consilii magnitudinem sapientie prudentie et intellectus abundantiam religionis ac pietatis custodiam quatenus mereatur benedici et augmentari in nomine ut Sara visitari et fecundari ut Rebeca contra omnium muniri vitiorum monstra ut Judith in regimine regni eligi ut Hester ut quam humana nititur fragilitas benedicere celestis potius intimi roris repleat infusio ac que a nobis benedicitur in reginam a te mereatur obtineri in premio eternitatis perpetue et sicut ab hominibus sublimatur in nomine ita a te sublimetur fide et operatione. Illo etiam sapientie tue eam rore perfunde quem beatus David in repromissione et filius eius Salomon percepit in locupletate. Sis ei Domine contra cunctorum ictus inimicorum lorica in adversis galea in prosperis sapientia in protectione clipeus sempiternus: sequatur pacem diligat caritatem abstineat se ab omni impietate loquatur justitiam custodiat veritatem sit cultrix justicie et pietatis amatrix religionis vigeatque presenti benedictione in hoc evo annis plurimis et in sempiterno sine fine eternis. Per omnia secula seculorum. Amen.

E aço fet lo matropolita proceesca a la sacra unccio segons ques seguex a la qual unccio sia apparallat lo li sanctificat ab lo qual lo matropolita li uncte lo cap dels pits e la sumitat de cascuna de les spatles e apres torchli los lochs unctats ab un bell drap de li. E dementre lo matropolita fara la dita unccio diga les oracions seguents.

Oratio.

Deus pater eterne glorie sit tibi adjutor et Omnipotens benedicat tibi preces tuas exaudiat vitam tuam longitudine dierum adimpleat benedictionem tuam jugiter confirmet te cum omni populo in eternum conservet inimicos tuos confusione induat et super te Christi sanctificatio ac hujus olei infusio floreat ut qui tibi in terris tribuit benedictionem ipse in celis conferat meritum angelorum ac bene+dicat te et custodiat in vitam eternam Jesus Christus Dominus noster qui vivit &c.

Oratio.

Spiritus sancti gratia nostre humilitatis in te copiosa descendat ut sicut manibus nostris licet indignis oleo materiali oblita pinguescis exterius ita ejus invisibili ungimine delibuta impingari merearis interius ejusque speciali unctione perfectissime semper imbuta et illicita declinare tota mente et spernere discas et valeas et utilla anime tue cogitare jugiter optare atque operari queas et operes auxiliante Domino nostro Jesuchristo qui cum Patre.

E aço fet lo rey que aqui sia present vestit ab les sues insignies reyals prenga la corona del altar e posla en lo cap de la reyna e dementre la li posara en lo cap lo matropolita diga les oracions seguents.

Oratio Corone.

Officio nostre dignitatis in reginam sollemniter benedicta accipe coronam regalis excellentie que a manibus regalibus capiti tuo imponitur unde sicut exterius auro et geminis redimita renites ita interius auro sapientie virtutumque geminis decoran concedas quatenus post occasum hujus seculi cum prudentibus virginibus Sponso perempni Domino nostro Jesus-Christo digne et laudabiliter occurrens regiam celestis aule merearis ingredi januam auxiliante eodem Domino nostro Jesu-Christo qui cum Deo patre.

E esplegades les dites oracions lo rey liure a la reyna lo ceptre en la ma dreta e dementre lo li liurara lo matropolita diga la oracio seguent.

Oratio Ceptri.

Accipe virgam virtutis et equitatis et esto pauperibus misericors et affabilis viduis pupillis et orphanis diligentissimam curam exhibeas ut omnipotens Deus augeat tibi gratiam suam. Qui vivit et regnat per &c.

E apres lo rey prenga lo pom dor de laltar e donlo en las mans de la reyna e tengalo en la man esquerra e dementre aços fara lo matropolita diga la oracio seguent.

Oratio Pomi.

Accipe dignitatis pomum et per id in te catholice fidei cognosce signaculum quia ut hodie ordinaris regina et principissa regni et populi ita perseveres auctrix et stabilitrix christianitatis et fidei christiane ut felix in opere locuplex in fide cum Rege regum glorieris per evum cui est honor et gloria in secula seculorum. Amen.

E apres lo rey liure lanell a la reyna en lo quart dit de la man dreta qui es appellat medicus e lo matropolita diga la oracio seguent.

Nota: lo quart dit de la man dreta qui es appellat medicus : el cuarto dedo de la mano derecha que es llamado "medicus". El dedo anular, (anuli, anulum, etc), anell, anillo.

Oratio Anuli.

Accipe regie dignitatis anulum et in te catholice fidei cognosce signaculum quia ut hodie ordinaris regina populi ita perseveres auctrix et stabilitrix christianitatis et christiane fidei ut felix in opere locuplex in fide cum Rege regum glorieris per evum cui est honor et gloria in secula seculorum.

E encontinent un dels bisbes començ a dir alta veu aquest ymne: Te Deum laudamus te Dominum confitemur segons que demunt es contengut en la consagracio del rey e per tot lo cor de la clerecia sia continuat sollempnialment e una de les oracions ques seguexen apres lo dit ymne qui comença: Benedicat tibi Dominus et custodiat.
Depuys sia proceit en la missa. E dit lo evangeli quant se cantara lo ofertori la reyna sia manada per los dos bisbes a la oferta e ofira aquell dia set diners dor en significança de les set virtuts cardinals contraries als set peccats mortals. E apres sia tornada en son siti reyal e sia proceit en la missa tro a la fin. E en la manera demunt dita sia feta e celebrada la unccio e coronacio de la reyna. Empero si per ventura sesdevenia quel rey e la reyna abdosos se consegrassen es coronassen en un dia la manera demunt dita en tot e per tot sia observada en cascun dells ensemps segons que demunt pus clarament es expressat: axi empero quel rey sia tota vegada primer en totes coses axi en cavalcar com en reebre benediccions e en la consagracio e en la coronacio e en reebre les altres insignies reyals demunt dites. E apres dita la missa la reyna vajassen cavalcant en lo dit cavall vestida ab la dalmatica e ab totes les altres insignies reyals e vestedures demunt dites ab les quals haura estat en la missa e la corona en lo cap al alberch del rey. E lo cavall port los sobresenyals blanchs e los pus nobles homens qui hi sien prenguen lo cavall per les regnes e vagen pus prop della: e apres los cavallers e en apres los ciutadans pus honrats e devant la reyna vage tot hom a peu. E apres derrera la reyna vagen totes les nobles donas e altres a peu. E en aquesta manera la reyna e tots los altres vagen al alberch del rey. E con la reyna sera al alberch del rey descavalch e entresen en la sua cambra e despullse la dalmatica e la camisa romana e lo camis e vestes cota e mantell de drap dor e isca de la cambra ab la corona en lo cap e ab lo ceptre en la man dreta e ab lo pom en la man esquerra e vajassen al palau on deura menjar lo qual sia ornat e apparellat aquell dia segons ques seguex. Primerament la sua taula sia en loch eminent posada en guisa que per tots los menjans en aquell sia vista. E en les espatles en la paret sia fermat un drap dor e de vellut vermell o daltre drap lo qual monstre en si senyal de la reyna e del rey: e sobre aquell sia posat un sobracel daquell senyal e obratge mateix. En apres tot lo romanent del palau sia encortinat per les parets tant solament de bells e preciosos draps. E anans que la reyna se assega a la taula lo matropolita qui laura consegrada o altre honrat prelat diga la benediccio qui es acostumada de dir al seent de la taula. E aquell dia sega la reyna sola a la taula. E apres pos lo ceptre en la taula a la part dreta e lo pom a la part esquerra: e sia apparallada una taula pus prop daquella de la reyna que neguna altra en que seguen les dones dels reyals e mullers daquells: e totes les altres dones e donçelles seguen en les altres segons que es acostumat. E con la reyna haura menjat leuse de la taula e lo dit matropolita o altre honrat prelat diga la benediccio la qual es acustumada de dir al levant de la taula. E la reyna prenga lo ceptre en la man dreta e lo pom en la man esquerra e ab la corona al cap vagessen al palau o sala la qual li sia apparallada per estar apres menjar ab les dones e donçelles lo qual sia apparallat e ornat en la forma seguent. Primerament li sia apparallat un siti reyal en alt en guisa que per tots estants en lo dit palau sia vista e en les espatles en la paret sia fermat un drap dor e de vellut vermell o daltra drap rich a senyal del rey e de la reyna pus rich que aquell del palau de menjar e sobra aquell sia posat un sobracel daquell senyal e obratge mateix. E apres tot lo dit palau o sala sia encortinat per les parets de bells e preciosos draps e per lo sol del palau o sala sien esteses tapits e altres draps bells acustumats de stendra per terra. E la reyna coman lo ceptre e lo pom a les pus honrades dos dones quiy sien e tenga solament la corona en lo cap. E apres un poch sia dat del vin a la reyna e a tots los altres ab confits. E apres la reyna entressen en la sua cambra la qual sia ornada en la forma seguent. Primerament hi sia apparallat un lit ab cobertor e cortines acabades de bells e richs draps de un obratge tot. E en apres la dita cambra sia encortinada per les parets de pus bells e richs draps que la dita sala o palau. E axi mateix en lo sol de la cambra sien esteses tapits e draps pus bells e pus honrats que aquells de la sala e palau: e aqui pos la corona e no cavalch ne isca de casa aquell dia. E la reyna aquell dia e laltre seguent tenga tinell a tot hom: e aquests dos dies deuen servir los infants e nobles segons ques segueix. Car si hi ha dos infants fills de reys la un es assaber lo major o pus antich servesca aquells dos dies de offici de majordom et laltre de offici de camarlench.
E los altres nobles e barons exercesquen singularment los officis del palau devall scrits es assaber de coper sobrecoch de botaller de raboster de panicer de tallar devant la reyna e de portar lo tallador de la sua vianda e de ventall en qual temps vulla que sia.

AD GABRIELEM VILELL PRESBYTERUM DE VITA ET MIRACULIS DIVI SEVERI BARCINONENSIS ANTISTITIS

AD GABRIELEM VILELL PRESBYTERUM DE VITA ET MIRACULIS DIVI SEVERI BARCINONENSIS ANTISTITIS (*) EPISTOLA ET ETIAM DE EIUS CORPORIS TRANSLATIONE (**).

N. del E. (*)
Véase lo que dicen sobre este Santo el P. Flórez en su España Sagrada, tomo 29, tratado 55, cap. 4, especialmente desde el § 78 hasta el 93 inclusive, y el P. Caresmar en su disertación histórica con preferencia en las pág. 97 y 98.

N. del E. (**)
P. M. Carbonell refiere en su Crónica al fol. 209, el milagro que San Severo hizo en la pierna del Rey D. Martín, la cesión que le hizo el Monasterio de S. Cucufate del Valles del cuerpo de dicho Santo, por cuyo motivo el Rey concedió al Monasterio la jurisdicción civil y criminal que le pertenecía en sus castillos, villas y lugares y finalmente refiere también aunque suscintamente el martirio de aquel Santo. Y en la segunda columna de aquel mismo fol. v. dice. «Y perque sia major memoria del dit benaventurat y glorios martyr mossenyer Sanct Sever instat yo per lo Venerable e molt devot del sobre dit glorios martyr mossenyer Sanct Sever mossen Gabriel Vilell prevere: yo he composta una letra latina dirigida al dit mossen Vilell y posada ad longum en la fi de un registre del Rey En Marti pretitulat Propium: hon es designada tota
la historia molt extensivament y larga del dit glorios y benaventurat martyr sanct Sever Bisbe y patro de la insigne ciutat de Barcelona .... De este códice hemos tomado la copia que publicamos.

Petrus Michael Carbonellus Regius Archivarius Gabrieli cognomento Vilell
presbytero multum venerabili P. S. D. Effagitasti saepe numero vir
integerrime ut ea quae ex codicibus antiquis de miraculo tibiae
Martini Regis Aragonum vernacula lingua
sumpsisti in latinum traducerem etiam adderem quae de
Sancti Severi Barcinonensis Episcopi vita invenire
potuissem ego vero quamvis ab humanitatis studiis distractus cum ob
occupationes Regii Archivi tum ingravescente aetate quando
quidem octavum et septuagesimum annum notus sum id
recusare potuissem tamen ut tuae morem geram voluntati quam mihi
provinciam demandasti aggressus suum. Accipe proinde vir suavissime
hunc Regem Martinum (ut in codicibus antiquis legimus) fuisse
aegrotum plagam in tibia habentem adeo ut omnes
moriturum existimarent. Qua propter medicos physicos et
chirurgos (N. del A. (1) Chirurgus et Chirurgicus utrumque
dici potest.) omnes in urbe Barcinona eo tunc domos
foventes ad tibiam curandam accersiri jussit. Qui in dies
magis atque magis intendentes pro Regis tibia curanda
senectuteque detardanda nullum aliud antidotum repperere nisi
hoc unum duntaxat scilicet quod tibia praescinderetur ne ignis
in tibia jam accensus totum Regis corpus adolesceret. Hoc
itaque remedium eidem Martino Regi in regio palacio majori
praefate urbis sic aegroti existenti ii medici physici et chirurci
maxima cum tristitia et cordis dolore retulerunt et ad tibiam
scindendam diem crastinam assignarunt. Ea quidem relatione facta Rex
ipse Martinus prospiciens in tam parva temporis morula tibiam
scindendam totam supervenientem noctem insomnem et lachrymis
et singultibus agebat et propterea maxima devotione permotus Sanctum
Severum nostrae urbis Barcinonensis Pastorem gloriosum
invocare et reclamare satagebat sic genibus mentis flexis orans. « O
beatissime Severe obsecro intercedas pro hac mea infirmitate
ad dominum nostrum Jesum-Christum quem suppliciter oro ut ab ea
curatus evadam nam voveo me operam daturum quod corpus tuum apud
caenobium Sancti Cucufatis nunc reconditum in huius
urbis Barcinonensis Ecclesiam (ubi jam sub tuo nomine
constructa est capella) honorificentius transferatur et custodiatur
in eum.» Tandem die ultimo assignato ad tibiam praescindendam
ipse Rex Martinus qui per prius noctes insomnes faciebat circa
horam intempestam illius diei assignati in somno seu in extasi vidit
beatum Severum Antistitem memoratum quem tanti
faciebat et reclamabat Episcopalibus vestibus indutum mitramque in
capite portantem luminariis per multis curuscantem qui remotis a
tibia fasciis et medelis factoque super tibia cru+cis
signo e vestigio disparuit. Rex vero Martinus a somno
expergefactus continuo voce sonora et ingenti gaudio in haec
prorumpens verba ait. « O vos fideles custodes hic vigilantes venite
huc cum lumine et videbitis tibiam meam per Sanctum Severum
curatam. Quippe qui sua pietate et potestate a Deo collata me
indignum peccatorem exaudivit. » Tunc omnes ibidem vigilantes cum
çaereis et
candelis venientes tibiamque discooperientes jam bene
curatam reppererunt quemadmodum Rex ipse praedixerat et
gavisi sunt gaudio magno. Medici autem physici et
chirurgici aurora rubescente diei assignationis cum ferris
aliisque apparatibus ad Regis cameram adventantes et miraculum
grande audientes ilico dixerunt «date lumen» lumineque dato tibiam
reviserunt el bene curatam repperere et sic jubilantes et immensas
gratias Summo Deo et beato Severo facientes osculatisque
manibus ipsius Regis ad edes suas rediere. Ceterum Rex
Martinus cupiens translationem faciendam (ut voverat) de corpore
beati Severi bulla jam habita a Summo Pontifice pro ipsa
translatione ut praedicitur facienda et ut Abbas et conventus
memorati caenobii
Sancti Cucufatis quicquam commodi pro ipsius corporis
traditione assequerentur civitem criminalemque jurisdictionem
castrorum villarum oppidorum et locorum eiusdem caenobii
ad Reges Aragonum et comites Barchinone pertinentes
nonullis adjectis conditionibus eis donavit quemadmodum de hac
donatione (ubi ipsa translatio expresse enarratur) liquido constat
instrumento publico die secundo mensis augusti anno salutis
millessimo quadringentesimo quinto confecto et in quodam ex
regestis Regii Archivi Barcinone exarato. (N. del E. Hemos creído conveniente publicar este documento después de las dos cartas de Carbonell.) Deinde ipsa translacio sanctissimi corporis
beati Severi faelicissimi Praesulis huius urbis Barcinone acta
fuit die quarto mensis augusti anno salutis M. quadringentesimo
quinto. Cuius festum translationis in Ecclesia Barcinonensi
colitur primo die dominico augusti vel ultimo
dominico julii eiusque martyrium VI novembris. (1) Pro qua
quidem translatione prius facta fuit: scilicet die tertio proximo
dictorum mensis et anni devota et pereximia processio recedens ab
Ecclesia Barcinonense iterque faciens ad caenobium Sancti Cucufatis
Vallensis quam sequebatur Martinus Aragonum et Martinus
Siciliae eius filius reges etiam episcopi abbates
canonici presbyteri et clerici duces comites milites cives magnaque
vivorum et mulierum caterva. Et postquam ad ipsum caenobium
applicuere praefatum Corpus Sacratissimum acceperunt per multisque
cereis et luminariis atque funerum pompa (ut est de more) ab eodem
caenobio (in quo pernoctarunt) sequenti die discesserunt et fessi (2)
sed non defatigati ad Barcinonensem Ecclesiam rediere ubi missa
major seu alta ac sermo cum organo musicorum quorum
cantus et caetere solemnitates exvoto celebratae fuere
recondito proprius Severi corpore cum XVIII clavis sui
martyrii infrascripti in quadam urna posita ad latus
dextrum retabuli Sanctae Crucis Ecclesiae Barcinonensis.

N. del A. (1) Nota quod festum martirii Sancti Severi colitur anno quolibet VI novembris et eius corpus ut infra
scribitur fuit positum una cum XVIII clavis sui martyrii in quadam
urna sita ad latus dexterum retabuli Sancte Crucis Sedis Barcinonensis. Postea autem die primo eius festi post vesperos
clerici ipsius Sedis cum Episcopo magna cum processione et
luminariis accipiunt eius urnam et in girum Sedis euntes illam supra
altare eius capelle locant ubi moratur per dies octo. Et die octavo
cum magna processione et luminariis de ipso altari illam capiunt et
in eius loco reponunt. N. del A. (2) Nota: quod erant fessi sed non
defatigati.

Praeterea ne vita beati Severi memoria excidat
scire te velim mi Gabriel charissime quod hic Severus lanificii
sive textoris lanae officio utebatur eratque Barcinona
ortus et christianorum conjugum filius beneque moratus ac conjugatus
(N. del A. (1) Nota: quod hoc tempore ecclesiastici uxores
ducebant. ) nam illo tempore ecclesiastici uxores ducebant et cum
uxore et unica filia vitam agebat. Accidit autem eo tempore
Barcinonam urbem pastore carere quandoquidem pastor illius
mortem obiisset cuius quidem pastoris eleccio (non ut nunc) sed per
Spiritum Sanctum ut columbam çelestem
apparentem fiebat orationibus Episcoporum praemissis et quum pro ipsa
electione visenda jam populi multitudo ad Ecclesiam convenisset
Severus ab uxore licentiam petiit ad Ecclesiam eundi et columbae
miraculum spectandi uxor vero ipsum redarguens respondebat quod talis
visio ad eum non pertinebat sed potius foret ut in suo laboraret
officio et ab illo non discederet nam sive iret sive non in Episcopum
non eligeretur. Cumque Severus impportune instaret se ad Episcopi
electionem iturum uxor furibunda respondens nunc ridiculo missa
faciamus prophetavit ironice dicens «qua hora illuc perveneritis
super caput vestrum columba resedebit. » Veniens ergo Severus
ad Barcinonensem Ecclesiam vilibusque vestibus ut pauper
indutus inter alios de populo ibidem existentes apparere non audens
post valvas Ecclesiae latitabat et columbae adventum
expectabat quae orationibus Episcoporum devote ad Deum et cum
lachrymis fusis per unam ex fenestris Ecclesiae solitam ingrediens et
per eandem Ecclesiam circumvolans super caput Severi latitantis
resedit. Qui (ut territus) eam ab se repelleret et illa iterum ad
Severem rediit et in eius vertice resedit ac requievit. Tunc ab
Episcopis in Episcopali cathedra ut est de more locatur
et Episcopus consecratur. Qui dum esset idiota et litterarum
ignarus divina inspiratione Apostolorum exemplo sacris litteris
repente imbutus non modo divina misteria el Pontificis officia
exercebat sed etiam predicator egregius factus oves suas Christi
divino salutifero sermone et vitae suae sanctitate mirum in modum
docebat et quamplurimis miraculis coruscabat. Effectum est paulo post
quod dum ipse Severus in Ecclesia Barcinonensi missam celebraret
subdiacono Epistolam legente in Spiritu rapitur. Et completa lectione
post moram aliquam a ministris excitatur quippe qui erectus ipsos
ministros apprime redarguit dicens parcat vobis Deus quare me
excitasti nam scire vos velim me exequiis illius Sancti Geminiani
Mutinensis Episcopi nuper defuncti interfuisse et eius animam Christo
Jesu commendasse ac eius corpus in tumulo collocasse. Hisque dictis
missam celebrare continuavit. Cives vero Barcinonenses hesitantes ne
hoc miraculum in cassum veritatem contineret qui jam illius diem et
horam annotaverant ad Urbem Mutinensem sitam justa
Bononiam nuncios miserunt et omnia et singula ut hic noster
Severus praedixerat secuta invenerunt et retulerunt. Fertur etiam de
hoc nostro beatissimo Severo quod non modo se fuisse sanctae
honestaeque conversationis sed etiam aliis quamplurimis in exemplum
et recti vivendi normam inter quos in edibus suis Eraclianum virum
Sanctum Pesauriensem Episcopum a cunabulis educavit qui postquam
Ecclesiam sibi comissam foeliciter gubernasset plenus sanctitate
beato fine quievit. At ubi scripturus sum miracula per Sanctum
Severum facta me adhuc continere non possum quin imprimis miraculum
mihi secutum inscribam quodque fuit paulo ante noctem intempestam
diei festi Sanctorum Petri et Pauli apostolorum mensis
junii anni salutis infrascripti millessimi quingentesimi duodecimi
corrigendo hanc epistolam in codice mearum epistolarum insertam
eique addendo miraculum proxime scriptum accidit quod somnus me
rapuit scribendo sic quod candela que in candelabro
ardebat cecidit cum codice super papyrum epistolae ipseque
continuo experge factus a somno vidi eam papyrum flamentem ex
lumine candelae et perterritus clamitavi «Sanctum Severum»
ut ab ipso incendio epistolam liberaret abjiciens in
terram papyrum sic incensam una cum codice et ea suffocata
ipsius papyri flamma ad larem sine lumine cucurri. Susceptoque
inde lumine regressus sum ad locum ubi epistolam cum codice dimiseram
et repperi eam ita lantam et mundam sicuti erat priusquam lumen eam
accendisset. Quo miraculo viso genibus flexis domino
Deo et sancto Severo gratias egi et ago ingentes oratione
dominica mediante meque semper dicente «O beate Severe
sis semper mecum et ora pro me peccatore. » Procesu vero temporis
defunctaque Severi uxore eorum filia diem clausit extremum et quum
illius exequias Severus celebrasset corpus que filiae juxta matris
corpus poni decrevisset apertoque illius sepulchro visus fuit locus
ita exiquus quod corpus filiae ibidem collocari minime poterat. Hoc
quidem Severo nuntiato ipse Severus ad locum iter arripuit et eidem
uxori (ut filie locum daret) mandavit. Et continuo corpus uxoris quod
supinum erat in latus secessit et filiae locum dimisit que ibidem
cunctis stupentibus et spectantibus juxta matrem fuit deposita. In
super accipe aliud miraculum. Quum quidam pater familias infirmus
lecto decumberet et jam in extremis laborans ad se vocari fecisset
Severum ut eum de confessione audiret ipse quidem Severus inputanda
vinea (quam unicam habebat) laborabat Nunciis (ut se antecederent)
respondisset et postea tempus veniendi aliquantis per
distulisset veniens ad aegrotum eum repperit jam defunctum quod ille
cernens ilico contremuit magnisque vocibus se interfectorem illius
clamare çepit.
Quumque corpus defuncti lamentari et in terram capud contundere non
cessaret repente qui defunctus fuerat animam recepit et in pedes se
erexit quod omnibus ibidem existentibus admirationi fuit laudantibus
omnipotentem Deum et benedicentibus qui tam Sanctum pastorem huic
urbi Barcinonensi donaverat. Item aliud miraculum accipe
divino nutu per motus Severus fugam arripiens aburbe Barcinona
ad castellum Octoviani situm juxta caenobium
Sancti Cucufatis Valensis ne ab Satellitibus
Daciani captioni daretur insperato invenit in rure quendam
rusticum christianum fabas seminantem Emiterium
nomine vulgo Medi. Cui se dixisse fertur. « O bone vir si
quis te rogaverit vidistis Severum per hanc viam fugientem dicito
vidi modo quando has fabas seminabam.» Venerunt
hoc dicto Satellites Daciani dicentes rustico «est ne
morula multa qua Severus hinc transivit. » Respondit rusticus «modo
quando hic fabas seminabam. » Et illico fabae
que illo die seminatae fuere visae sunt floridae et ad grana
emittenda proximae. (N. del E. (1) De este milagro nació
indudablemente la máxima tan usada y seguida de
los labradores de este Principado "Per Sant Sever faves á fer.
" ) Qui Daciani Satellites credentes ipsum rusticum
ridiculose respondisse in illum indignati captum ad predictum
castellum duxerunt. Qui illuc tractus quum idolum adorare contemneret
juxta judicis sive Pretoris sententiam fustibus caesus
martyrio coronatur. Sed priusquam ad Severi martyrium
veniamus qui et quot fuerunt Episcopi Barcinonenses ante ipsum
Severum libet mihi numerare. Primus quidem
Barcinonensis Episcopus fuit post domini nostri Jesu Christi
passionem THEODOSIUS. Et obiit anno domini tricesimo tercio
Octaviano Augusto imperante. Secundus vero Barcinonensis
Episcopus fuit VICTOR obiit XVIII calendas maii anno domini
quadragesimo secundo imperante praefato Octaviano Augusto
Christianos insequente.
Tertius Barcinonensis Episcopus fuit ETIUS. Obiit XIX calendas
septembris anno Domini quinquagesimo tertio Octoviano Augusto
etiam imperante. Quartus Barcinonensis Episcopus fuit DEOTICUS.
Obiit XVIII calendas januarii anno Domini sexagesimo Octoviano
Augusto etiam imperante. Quintus Barcinonensis Episcopus fuit LUCIUS.
Obiit kalendas Augusti anno Domini sexagesimo nono Octoviano Augusto
etiam imperante. Sextus Barcinonensis Episcopus fuit FUCHA.
Obiit kalendas octobris anno eodem sexagesimo nono
Octoviano
Augusto imperante. Septimus Barcinonensis Episcopus fuit DEODATUS.
Obiit XVIII kalendas januarii anno Domini septuagesimo octavo
Octoviano Augusto etiam imperante. Octavus Barcinonensis Episcopus
fuit THEODORICUS. Obiit X kalendas januarii anno Domini
nonagesimo primo Tiberio imperante. Nonus Barcinonensis
Episcopus fuit DEODATUS. Obiit duodecimo kalendas aprilis anno
Domini centesimo octavo Tiberio etiam imperante. Et sicfuerunt
Episcopi Barcinonenses duohoc nomine DEODATI appellali.
Decimos Barcinonensis Episcopus fuit LENGARDUS. Obiit tertio
nonas maii anno Domini centesimo vigesimo Tiberio etiam imperante.
Undecimus Barcinonensis Episcopus fuit LUCIUS. Obiit tertio
calendas Augusti anno Domini centesimo quadragesimo sexto. Duodecimus
Barcinonensis Episcopus et cardinalis fuit ALEXANDER.
Obiit anno Domini centesimo sexagesimo secundo Tiberio etiam
imperante. Tredecimus Barcinonensis Episcopus fuit ALBERTUS.
Obiit tertio nonas maii anno Domini centesimo septuagesimo secundo
Claudio imperante. Quartus decimus Barcinonensis Episcopus
fuit ARMENGALDUS. Obiit octavo kalendas aprilis anno Domini
centesimo nonagesimo primo Claudio etiam imperante. Quintos decimus
Barcinonensis Episcopus fuit GAUDIMARUS. Obiit octavo idus
novembris anno Domini ducentesimo decimo Nerone imperante.
Sextusdecimus Barcinonensis Episcopus fuit GUILELMUS. Obiit
tertio nonas maii anno Domini ducentesimo vigesimo secundo Nerone
etiam imperante. Decimos septimus Barcinonensis Episcopus fuit
SEVERUS quem praediximus conjugatus. Obiit sexto idus
novembris anno Domini ducentesimo octogesimo octavo Diocletiano
imperante. Et nihilominus mihi
Regio Archivario scribere libet de duobus Episcopis Barcinonensibus
huius Severi successoribus eorum nomen et obitus. Quorum unus
fuit et decimus octavus Barcinonensis Episcopus successor eidem
Severo inmediatos nomine PACIANUS. Obiit septimo idus
martii anno Domini trecentesimo nonagesimo octavo Theodosio
primo imperante. Alter vero et decimus nonus Barcinonensis Episcopus
fuit BERENGARIUS qui habuit uxorem nomine Peratam ex
qua genuit filiam unicam quam nubtui tradidit Tarraconensi
Archiepiscopo et dono dedit eidem filiae sue in dotem et pro dote
sua que eidem Archiepiscopo constituit et apportavit quinque huius
agri Barcinonensis parochias eo tunc sic nuncupatas
scilicet Parochiam de Francaç
Parochiam de Altafulla Parochiam de Vilabelba Parochiam
de Abrasim et Parochiam Turris den Barra (Torredembarra).
Hic enim Episcopus Berengarius obiit idus novembris anno Domini
quadringentesimo vigesimo. De his quidem Barcinonensibus
Episcopis finem facio. Sed de aliis Barcinonensibus
Episcopis post praedictos Episcopos in Episcopatu Barcinonensi
succedentibus alio in loco Deo opitulante si haud tempus mihi deerit
me araturum curabo. (*)

N. del E. (*) Este fue el primer
ensayo que Carbonell hizo de su Episcopologio que el P. Flores
dio a luz en la pág. 359 del tom. 29 de la España Sagrada.
Verum
enimvero redeamus unde diggressi sumus. Quandoquidem de nostri Sancti
Severi martyrio quicquam me dicturum opere precium erit. Ideo
memoria teneamus quod hic Sanctus Severus tempore Diocleciani
Imperatoris martyrium cum quatuor coronatis scilicet clericis
aequo animo pro Christi amore recusare noluit sic quod eo et ipsis
quatuor coronatis captis existentibus in Castello Octoviani
coenobii Sancti Cucufatis Vallensis Dacianus Judex
seu pretor pro ipso Imperatore eos quinque corrigiis
plumbatis cedi deinde ipsos quatuor coronatos decollari
jussit. Sed Severus jam decrepitus ex XVIII clavis ferreis
acutis in girum eius capitis affixis uno clavo grandi
in medio capitis illius cum malleo ferreo magno transfixo
martyrium consumavit sexto mensis novembris anno Domini ducentesimo
octogesimo octavo. Magis atque magis scire te velim mi Gabriel
vir provissime quospiam ore dare non hunc sed alium fuisse Severum
(N. del A. (1) Nota adversos illos asseverantes non hunc sed alium
fuisse Severum. ) nunc Sanctum qui in miraculis et martyrio huic
nostro Severo similis fuerit. Quicquid autumant non est illis omnino
fides adhibenda nisi de nostro Severo quem praedicta miracula et alia
permulta (quae scripta non reperiuntur) fecisse credimus et modo
praedicto martyrium passus est. Licet de illo alio Severo sit
possibile sic cum miraculis coruscase et martyrium consumasse. De his
quidem satis. Reliquum est vir scite ut si quid aliud ex Regio
Archivo Bibliothecaque mea tibi possit gratificari jusseris nihil
frustra. Vale meque (ut facis) ama. Ex Regio Archivo Barcinonae
tertio idus junii (1) anno a Christi natali christiano
duodecimo supra quingentesimum millesimum Ferrando secundo
foeliciter regnante.

(2) Adhaec conticere nequiverim
quin hymnum de Martyrio huius gloriosi Severi Barcinonensis Episcopi
aeditum in quodam codice antiquissimo repertum sed non tersum immo
barbarum in calce huius Epistolae
reponam. Accipe igitur ipsum sub hoc tenore.
N. del A. (1) M. D.
XII. III. idus junii scilicet XI die huius mensis quo est festum
duorum Sanctorum scilicet Bernabae et Honophri.
N.
del A. (2) Adhec adverbium est et una dictio et significat
postea.

Hymnus ad Sanctum Severum.
Nescio eius qui fuit
actor.

N. del A. (1) Tres vegades VI fan XVIII. Car ab
XVIII claus fou martyrizat e coronat.

Clavis
tribus perforari
Voluisti libere
(1) His sex tribus
coronari
Sustentasti aspere
Certo fixo circulari

Miro tonsus acerbe
Juncus tibi ministravit
Tunc coronam
spineam
Quando eam preparavit
Haec cerebri galeam
Tua
lacerant extrema
Clavi absque cuspide
Huius trucidant suprema

Concassata casside
Unde habes diadema
Cum coelesti
chlamyde.

T E Ʌ O
Ʃ.

Ad beatum
Severum Barcinonensem Episcopum dignissimum hanc facio orationem ego
quidem Archivarius memoratus.

ORATIO.

N. del A. Huius
Sancti Severi martyrium colitur in tota diocesi Barcinonensi VI die
novembris sub precepto. Festum translationis huius Sancti in eadem
Ecclesia primo die dominico mensis Augusti celebratur vel ultimo die
dominico mensis julii.

O beate Severe qui in tuo
martyrio coronam XVIII clavorum super caput
tuum impositam pro Christi amore patienter ferre voluisti ora pro me
misero ad Dominum ut cor meum durum ad bene operandum blandum fiat
sic que toto tempore vitae meae pro veritate et justitia aequo animo
adversa sustineam. Atque pro salute animae meae in hoc saeculo contra
inimicos visibiles et invisibiles gratia sua certare non fugiam. Et
demum meritis et precibus tuis intercedentibus paradisi gaudia
consequar. v. Ora pro me beate Severe. R. Ut dignus efficiar
promissionibus Christi. Amen.

Et quia veneranda frugique
Helisabet uxor perchari filii mei Francisci
peperit filium die mercurii XIIII mensis decembris anno Christi M
quingentesimo tredecimo apud domum ipsius filii mei sitam in civitate
Barcinone in vico vulgo dicto del Garrofer
ideo ego quidem Petrus Michael Carbonellus devotione motus ad
S. Severum ut in baptismo acto in Sede Barcinonensi
Severi nomen eidem imponeretur operam dedi die lune XIX
eiusdem mensis anno memorato. Deo gratias.

Memoria tene quod
hoc in mense augusti anno Christi MDXIlI construi feci ego quidem
Petrus Michael Carbonellus ad laudem gloriam et honorem Domini nostri
Jesu-Christi et inmaculate Virginis Marie eius matris ac beatorum
Archangeli Michaelis Severi Episcopi Barcinonensis et Eulaliae
Virginis Patronae nostrae Sacellum seu capellulam ubi
est retrotabulum in quo ipsorum
imagines Sanctorum Michaelis
Severi et Eulaliae depictae sunt apud hortum pensilem domus meae
sitae in vico vulgo dicto den Serra civitatis Barcinonae.

Ad
Gabrielem Vilell presbiyterum alia epistola de vita Sancti Severi.

Petrus Michael Carbonellus Regius Archivarius Gabrieli
Vilell presbytero in sacris scripturis studioso et erudito P. S.
D. Quamvis in epistola mea quam ad te dederim tertio idus junii anno
salutis millesimo quingentesimo duodecimo de vita translatione
corporis et miraculis et aliis commendatione dignis Sancti Severi
Barcinonensis Antistitis multa preclara facinora exaraverim
tamen die festo martyris huius Sancti Severi proxime devoluto mihi in
mentem venit me vidisse
superioribus diebus eius historiam in
quodam quaterno deturpato scriptam iterum eam videre volui et vidi et
perlegi. Perlecto nam toto ipsius historiae tenore aliqua ex ipsa
(que in memorata epistola non descripta fuere) excerpere curavi non
sicut stilo suo jacebant sed meo ita mediocri ut vides. Et ea in
calce originalis ipsius epistole excripsi quorum verba hec sunt.
Memoria tene quod hic Sanctus Severus bonus pastor noster nomen suum
a parentibus suis traxit. Is habuit parentes christianos qui cives
fuerunt huius civitatis Barcinonae. Et ipse etiam fuit civis
eiusdem civitatis verus et devotus christianus vitamque columbinam
cum simplicitate cordis agebat paupertatis vero et humilitatis

conspicuus. Sic tantae erat sanctitatis quod non diebus nec
noctibus a colloquiis divinis et oratione cessabat nam omnibus
virtutibus pollebat. Tandem de consilio et assensu parentum suorum
(ut faciunt boni filii) uxorem duxit factus jam presbyter quia hoc
tempore presbyteri uxores ducebant (N. del A. Nota quod hoc
tempore presbyteri uxores ducebant. ). Ecclesia permittente ex
qua unicam filiam suscepit que semper in virginitate Domino servivit.
Deinde ipsi conjuges castitatem voventcs ab ea nunquam recesserunt.
De labore manuum vitam transigebant cum lanificii officio.
Quandoquidem ipse ut pater suus lanifex erat nihil aliud de
bonis temporalibus hic Sanctus Severus possidebat nisi unicam vineam
parvam et celebrare missam in quodam altari capellae virginis Mariae
sedis Barcinonae in dies magis non cessabat. De miraculis quidem
illius aegroti ipsum postulantis Severum vineam suam putantem se
confiteri. Et de eius filia mortua pro sepultura nec non de fabbis
seminatis per Sanctum Emiterium jam in praefata
epistola hec et alia conscribuntur. De eius vero electione in
episcopum licet in ipsa epistola jam dixerim miraculose facta tamen
largius (ut repperi) scriptam mihi placet iterum hic describere. Cum
autem beatus Severus una cum conjuge sua honeste in sancto matrimonio
vitam ageret et Deo ac virgini Mariae toto pectore inserviret audiens
pastorem Barcinonensem ab hoc saeculo migrasse ob quo pro
habendo probo pastore plerique ecclesiarum Episcopi (ut erat de more)
in Barcinonensem Ecclesiam commearunt. Quippe que priusquam officium
et missam cum organis celebrassent diem eius celebrationis ad orandum
Deum ut signum aliquod eis mitteret pro futura Episcopi electione
populo nunciabant. Contigit autem vir Sanctus Severus devotione
permotus visendi huiusmodi Episcopi çelitus
venturam electionem licet operi lanificio implicatus esset his verbis
suam affatur conjugem. «Bona uxor vadam si placet e vestigio ad
videndam visionem mirabilem quod de caelo columba
veniat ad Ecclesiam ubi praefati Episcopi cum populi multitudine
congregati existunt expectantes et deprecantes super quo capite ipsa
columba consedeat.> Ad quem illa « sede inquit labora in
tuo officio et noli ocio vacare quia non expedit sive enim pergas et
in loco ipsius Ecclesiae subsistas te in Antistitem prefati Episcopi
et populus non ordinabunt etiamque columba super capite tuo
consederet.» Ad quam ille «sine me inquit ut vadam quia volo
videre. » Et tunc illa respondet furibunda et derisorie dicens «vade
si placet quia quacumque hora intraveris ocyus in Episcopum promotus
fueris.» Et sic ipsa mulier nesciens quid dicebat prophetavit. Tunc
ipse Severus ab loco ubi officium lanificii
exercebat discedens ad Barcinonensem Ecclesiam ilico gressus fecit
ubi erat populi multitudo cum Episcopis et sacerdotibus congregatis
et missa Spiritus Sancti devote celebrabatur. Ipse nam Severus ibi
post valvas Ecclesiae se abscondit quia nolebat ut populus eum
videret sic vilibus indutum pannis et columbae adventum expectans
fusa oratione ad Deum ocyus de caelo descendit columba nive candior
et super eius capite sic latitantis consedit. Ille autem ab eius
capite columbam expellans eam volitantem hinc inde per circuitum
Ecclesiae expellere nequivit quin iterum super eius capite resederet.
Erat nam ipsa Spiritus Sanctus qui in formam columbae
venerat ac si diceret «super quem requiescam nisi super humilem
timentemque Deum ac mundi gaudia spernentem. » Unde jamdudum hoc
venerabile proverbium vulgatum est per universum orbem> Beata
inquit civitas illa ubi in electione Pontificis Spiritus Sanctus
descendit in columbae similitudinem et ordinatur ille
super capite cuius requiescit. » Praeterea scire te velim quod hic
Severus fuit XVII Barcinonensis Episcopus. Cui
successit bealus Pacianus qui fuit XVIII
Barcinonensis
Episcopus Sanctus et vita et moribus circunspectus. De his quidem
satis. Et licet multa Sanctus Severus fecerit miracula tamen
brevitatis gratia et que non reperiuntur scripta relinquo. Vale et
pro me peccatore Deum ora. Ex Regio Archivo Barcinonae decimo
calendas decembris die festo Sanctae Ceciliae anno salutis M
quingentesimo quarto decimo Ferrando secundo foeliciter
regnante.

Gratiarum 14.
Martini n. 2202 fol. 65.

Abbatis et monasterii Sancti Cucufatis Vallensis.

Nos
Martinus Dei gratia rex Aragonum Valencie
Maiorice Sardinie et Corsice comesque
Barchinone Rossillionis et Ceritanie. Considerantes quod si ex
donatione nobis et nostris precedente auctoritate et licencia domini
summi pontificis perpetuo facta per vos venerabilem religiososque et
dilectos nostros fratrem Berengarium abbatem et
conventum monasterii sancti Cucuphatis Vallensis de
sacratissimo corpore beati Severii Sancte memorie
felicissimi presulis hujus urbis qui sub scevera tirannide Gratiani
palmam martirii in castro Octaviani victoriose et feliciter
reportavit unde meruit civis fieri eterne glorie deitatis memoratum
sanctus corpus translatum est noviter a dicto monasterio in quo in
veneratione et devotione eximia velut in templo probate religionis et
fidei diutissime hospes fuit in quandam novam basilicam sive capellam
mirabili constructam artificio in latere sedis sue et in ea repositum
in monumento novo et in munda sindone ut sit ibi ejus requies in
secula seculorum non debet ob hoc dictum monasterium tam
preciosissimo martire absque aliquo digno premio denudari presertim
cum dare ecclesiis et monasteria munificentia regia insignire sit
officium divi principis benigne quidem et feliciter suos actus
celebres efficaci stabilitate in Domino disponentis. Quapropter
volentes vobis et dicto monasterio aliquali remuneratione grata et
utili respondere tenore presentis firmiter et perpetuo valituri per
nos et nostros perpetuo successores laudamus approbamus
ratifficamusque et perpetuo confirmamus vobis dictis venerabili et
religiosis abbati et conventui dicti monasterii et eidem etiam
monasterio imperpetuum omnia et singula privilegia libertates
immunitates concessiones donationes et gratias vobis sive preteritis
abbatibus et conventum dicti monasterii ac eidem monasterio usque
nunc factas et facta quomodolibet seu indulta per nos aut
per serenissimos dominos predecessores nostros bone memorie
reges Aragonum aut comites Barchinone seu
alios dominos proxime dicti comitatus prout melius usi
fuistis hactenus de eisdem. Preterea ut idem monasterium cui sepe
solent litigia nova occasione subscripte jurisdictionis una cum
expensis multis emergere quiescat decetero velut hujusmodi nostro
adjunctum immo fretum beneficio in tranquillo per nos et dictos
nostros successores in premium tam inextimabilis reliquie supradicte
damus donatione perpetua et irrevocabili inter vivos vobis abbati
conventui et monasterio supradictis ac vobis in eadem abbatia
succedentibus in futurum absque tamen derogatione et prejudicio
effectus concessionum donationum immunitatum libertatum bonorumque
usuum eorundem et aliorum predictorum merum et mixtum imperium et
aliam omnimodam jurisdictionem criminalem cuiusvis nature seu speciei
existat et exercitium eiusdem excepta tantumodo
de penjar ac de mutilatione vel detruncatione
membrorum et excepta etiam qualibet alia qua posset criminosis
vel nocentibus mors infligi quam habemus et habere debemus et
que nobis aut nostris pertinere possint et debeant quovis modo titulo
ratione jure seu causa nunc vel postea quandocumque in dicto castro
Octoviani et in villa sancti Cucuphatis Vallensis inibi
situatis nec non in castro sive domo ac popula de Canals
vicarie Barchinone. Item in castro sancti
Vincentii del Cauler vicarie Villefranche Penitensis
ac in loco del Vandrell de termino predicti castri et
in terminis territoriis parrochiis locis et pertinentiis eorundem nec
non in hominibus et feminis habitantibus et habitaturis nunc vel de
cetero in eisdem et etiam in quibuscumque aliis personis tam privatis
quam extraneis cujuscumque dignitatis status legis sexus secte aut
conditionis existant delinquentibus in ipsis castris Octoviani
et sancti Vincentii ac in villis sancti Cucuphatis
et loco del Vandrell sive in castro vel domo ac popula
de Canalibus sive infra castrum domum villam locum et populam
supradictam terminos territoria parrochias et pertinentias eorundem
et sive delinquant aut delinquerint in viis seu caminis publicis
sive non exceptis tantumodo illis criminibus de quibus jurisdictionem
et punitionem nobis et nostris superius expresse et specialiter
retinemus. Hanc autem donationem et ex causa donationis concessionem
facimus de premissis omnibus et singulis per nos et nostros perpetuo
successores respectu et intuitu superius contentorum vobis dictis
venerabili abbati et conventui dicti monasterii ac singulis vobis
succedentibus in dicta abbatia et dicto inquam monasterio imperpetuum
sicut melius potest dici intelligi et scribi ad vestri et dicti
monasterii sanum bonum stabilem favorabilemque intellectum.
Promittentes vobis et dicto conventui ceterisque aliis succedentibus
in dicta abbatia nomine monasterii predicti et eidem monasterio quod
de premissis omnibus et singulis per nos vobis et dicto monasterio
supra donatis perpetuoque concessis trademus seu tradi illico
faciemus vobis et conventui memorato nomine dicti monasterii aut cui
sive quibus volueritis vice et loco vestri et ejusdem ad cautelam et
majorem corroborationem si eam jam habetis titulis ex antiquis vel
vigore nostre nove concessionis et de novo si eam non habebatis
possessionem corporalem seu quasi liberam vacuam et expeditam et a
quacumque obligatione et onere liberatam et in ea faciemus vos
dictumque conventum ac monasterium sive vobis in dicta abbatia
succedentes per omnia potiores. Et nichilominus concedimus vobis et
aliis predictis et quibus volueritis de certa scientia cum presenti
plenam et liberam potestatem quod vos et alii qui supra et quem seu
quos volueritis possitis et possint statim seu alias quandocumque
vobis vel eis fuerit bene visum per vos et procuratores vel yconomos
vestros et conventus dicti monasterii proprio motu vel auctoritate
quam vobis et eis conferimus cum presenti et sine aliqua alia
licentia requisitioneque vel fatica nostri vel nostrorum et alicujus
curie officialisque vel persone possessionem corporalem seu quasi
premissorum omnium et singulorum libere apprehendere et nancisci et
apprehensam plenarie et perpetuo retinere que apprehensio tantum
vobis et vobis succedentibus in dicta abbatia ac dictis conventui et
monasterio prosit et valeat et proinde efficax habeatur ac si per nos
vobis dictis abbati et conventui tradita vel quasi tradita foret ipsa
possessio corporalis. Nos enim interim donec vobis vel cuivis alii
nomine vestri et dicti monasterii corporalem possessionem seu quasi
dictarum jurisdictionum superius distinctarum tradiderimus seu tradi
fecerimus premissorum aut vos seu dictum monasterium eam assecuti
fueritis realiter et de facto ut superius est jam tactum constituimus
et fatemur nos ea omnia et singula pro vobis et dicto monasterio ac
vestro et ejus nomine possidere seu quasi. Et nichilominus ad
uberiorem cautelam et efficax donationis hujusmodi fundamentum mox
vos dictos abbatem et conventum ac idem monasterium in ipsam ut
pretangitur corporalem et plenam possessionem vel quasi omnium
predictorum inducimus cum effectu per expeditionem et traditionem
hujusmodi carte nostre per quam velut gerentis vicem epistole in hac
parte dicimus et mandamus de certa scientia et expresse universis et
singulis hominibus et mulieribus cujuscumque status legis secte aut
conditionis existant in castris villa et loco predictis nec non in
dictis castro sive domo ac popula de Canals et in terminis
eorundem seu infra ipsos ipsasque vel ipsa habitantibus et
habitaturis et aliis omnibus qui et que nobis ratione eorum que vobis
dictis abbati et conventui ac eidem monasterio perpetuo damus et
concedimus cum presenti seu eorum aliquo teneantur sub debito
naturalitatis et fidei quibus nostre majestati astringuntur quod
vobis dictis abbati et conventui nec non vobis succedentibus in
eisdem nomine dicti monasterii ac eidem etiam monasterio et cui sive
quibus volueritis nomine vestri et dicti monasterii in eternum
respondeant pareant obediant satisfaciant et attendant in ac de et
super omnibus et singulis supradictis in et do quibus nobis seu
nostris ratione eorum que supra vobis et eidem monasterio damus
perpetuo ante donationem presentem tenebantur consueverantque
respondere obedire attendere et parere ac vobis nomine monasterii et
cui sive quibus volueritis de ac pro premissis homagium faciant et
fidelitatis prestent plenum et efficax juramentum non expectatis a
nobis vel nostris jussione altera seu mandato vosque dicti abbas et
conventus per vestros seu dicti monasterii procuratores yconomos
aliosque officiales et ministros possitis eos ad premissa compellere
modis et compulsionibus omnibus quibus nos ante donationem hujusmodi
poteramus. Nos enim per nos et nostros perpetuo successores
absolvimus et perpetuo eosdem et ipsorum singulos liberamus ab omni
juramento homagio naturalitateque et fidelitate 

et alia omnimoda obligatione
quibus nobis vel nostris nunc vel de cetero ratione horum tantumodo
que supra vobis et dicto monasterio damus et concedimus teneantur. Et
extrahimus predicta omnia et singula que vobis dictis venerabili et
religiosis abbati et conventui et eidem monasterio et insuper vobis
in dicta abbatia succedentibus perpetuo damus de jure dominio
proprietate possessioneque et posse nostri et nostrorum perpetuo
successorum eademque in vestri et dicti conventus nomine ejusdem
monasterii ac sepetacti monasterii jus dominium proprietatem
possessionem seu quasi et posse mittimus et transferimus
irrevocabiliter pleno jure ad habendum tenendum utendum ac omni
tempore pacifice possidendum et ad omnes vestras et vestrorum in his
succedentium ac memorati conventus nomine dicti monasterii voluntates
inde libere faciendas tanquam de re propria et perpetua dicti
monasterii absque omni conditione retentione et exceptione quam non
facimus nec fieri volumus in donatione presenti velut ex mera
liberalitate et de certa scientia ac quodam impulsu conscientie et in
premium sacratissimi corporis tanti martiris procedente et absque
contradictione et impedimento nostri et nostrorum et alterius
cujuscumque curie et persone. Ulterius ex causa donationis hujusmodi
cedimus et mandamus vobis abbati et conventui supradictis ac vobis
succedentibus in premissis et eidem monasterio ac cui sive quibus
volueritis perpetuo omnia jura omnesque voces vices rationes et
actiones reales et personales mixtas utiles et directas ordinarias et
extraordinarias et alias quascumque nobis vel nostris perpetuo
competentes et debentes ac valentes competere in predictis que vobis
nomine dicti monasterii et eidem monasterio gratis et merito demptis
morte et mutilatione membrorum supra damus et contra quascumque
personas res et bona ratione vel occasione eorum ita quod vos dicti
abbas et conventus nomine dicti monasterii ac ipsum monasterium et
quem vel quos volueritis dictam jurisdictionem per nos superius vobis
ac eidem monasterio datam habeatis teneatis et possideatis
perpetuo plenarie pacifice et potenter illamque faciatis per
procuratores bajulos aliosque officiales et ministros vestri et dicti
monasterii exercere in dictis castris villa loco ac in castro sive
domo et popula de Canals et in terminis territoriis parrochiis
et pertinentiis eorundem in omnibus et singulis personis cujusvis
sint legis sexus conditionis utique seu status ibidem habitantibus et
habitaturis nec non et aliis etiam quibuscumque extraneis undecumque
sint in dictis castris villa loco domo popula parrochiis terminis
territoriis et pertinentiis eorundem delinquentibus seu quasi pro quo
quidem exercitio et ut de dicta jurisdictione universis et singulis
patefiat possint dicti officiales procuratoresque seu ministri vestri
in dictis castris et aliis sepe superius recitatis ubicumque
voluerint erigi facere perpetuoque tenere custellos et alia
quevis signa sepedictam jurisdictionem denotantia ac in eis
executiones justitie prout ad eandem jurisdictionem pertinuerit seu
spectare poterit et debebit facere et prout alii in nostrum dominium
similem jurisdictionem obtinentes sunt facere assueti facinorosos
homines puniendo flagellando castigando incarcerando inquirendo
condempnando vel absolvendo absentatos citando banniendo annotando et
confiscando bona eorum. Et de premissis sive de ac super quibuscumque
criminibus excessibus sive delictis preteritis et futuris ad
sepedictam jurisdictionem per nos superius vobis et dicto
monasterio datam spectantibus inibi cognoscere et super eis procedere
perpetratores eorum pro criminum qualitate punire vel cum eis
componere pro libito voluntatis demptis casibus mortis vel membri
mutilationis supradictis. Possitis etiam vos dicti abbas et conventus
nomine dicti monasterii per vos et quem seu quos volueritis in ipsa
criminali et per dictos vestros seu dicti monasterii procuratoros
bajulos officialesque vel ministros dicta jurisdictione et exercitio
ejusdem etiam de temporibus preteritis pro criminibus excessibus et
delictis penisque et caloniis inibi comissis et imposterum
comittendis in omnibus et per omnia plene uti omni appellatione
supplicatione reclamatione recursu et auxilio quocumque nostri et
nostrorum successorum et alterius cujuscumque persone nostri parte
rejectis penitus et repulsis quibus renunciamus ex publico plenarie
et expresse ita quod a dictis procuratoribus officialibusque et
ministris vel a processibus sententiis exequtionibus et allis
quibuscumque enantamentis eorumdem subditi et districtuales vestri et
dicti monasterii in castris villa loco popula terminis parrochiis
territoriis et pertinentiis predictis ac quicumque alii extranei
quivis sint et etiam undecumque declinantes vel quasi ibidem ut
superius est relatum quantumcumque ex ipsis reputent se gravatus
minime ad nos vel nostros seu ad gubernatorem generalem Cathalonie
vel ad aliquos alios inde aliquam habentes val habituros nunc
vel de cetero potestatem nec eis aliqualiter liceat appellare
provocare supplicare vel quovismodo habere recursum. Nos enim ex
causa hujusmodi perpetue donationis ipsas supplicationes et recursus
perpetuo et scienter in dictos procuratores aliosque officiales et
ministros vestri et dicti monasterii tam presentes quam futuros
transferimus et translatos esse volumus de certa scientia cum
presenti. Ceterum possitis vos sepetacti abbas et conventus nomine
dicti monasterii et vobis succedentes in predictis memoratis juribus
et actionibus per nos vobis et dicto monasterio perpetuo concessis
mandatis etiamque translatis uti et experiri agendo respondendo
deffendendo excipiendo proponendo et replicando et omnia et singula
alia faciendo in judicio et extra judicium quecumque et quemadmodum
nos poteramus ante donationem presentem et possemus nunc seu etiam
postea quandocumque. Nos enim constituimus vos et dictum conventum
nomine dicti monasterii ac idem monasterium in hiis dominos et
procuratores perpetuo ut in rem vestram eorum propriam ad faciendum
inde vestras et dicti monasterii ac ipsius conventus omnimodas
voluntates sine contradictione et impedimento nostri et nostrorum et
alterius cujuscumque persone. Promittentes per nos et nostros abbati
et conventui prelibatis et eidem monasterio imperpetuum quod predicta
omnia et singula que vobis et ipsis supradamus faciemus vos et eos et
quos volueritis perpetuo habere tenere et possidere perpetuo plene
libere et in pace ac uti eisdem contra omnes personas cum donationes
et gratie principum et signanter ita rationabiles meritorie atque
juste stabili et eterna debeant observatione manere. Ceterum
recognoscimus vobis ac tenore hujusmodi nostre carte in bona fide
regia attestamur quod vos dicti venerabilis abbas et conventus nomine
dicti monasterii et idem etiam monasterium habetis imperpetuum omnem
jurisdictionem civilem cum pleno usu et exercicio ejusdem in castris
quadra villa loco et popula supradictis nec non in
castris de Sancta Oliva de Albanyana del Bornar
de Masquefa in villa de Bonastre et in quadra de
Moia dicte vicario Villefranche et in terminis
parrochiis territoriis et pertinentiis eorundem. Et insuper in
hominibus et feminis habitantibus et habitaturis nunc vel de cetero
in eisdem et etiam in quibuscumque aliis personis tam privatis quam
extraneis cujuscumque dignitatis status legis sexus secte et
conditionis existant in castris villis loco et aliis predictis sive
infra eadem contrahentes seu quasi licet in instrumentis emptionum
per abbates preteritos et conventum dicti monasterii factis dudum a
nostris predecessoribus dive memorie regibus Aragonum de mero
et mixto imperio et alia criminali jurisdictione omnimoda predictorum
implicari et vendi per inadvertentiam notariorum qui illa fecerunt
dicta civilis jurisdictio videatur. Mandantes firmiter et expresse
illustri Martino Dei gratia regi Trinacrie (Sicilia,
triángulo) ducatuum Athenarum et Neopatrie
duci primogenito nostro carissimo ac in omnibus regnis et
terris nostris generali gubernatori et felici successori post dies
nostros Deo propicio in eisdem ac ipsum paternali benivolentia que
valemus astrictius exortando. Et insuper jubemus de certa scientia et
expresse sub incursu ire nostre ac pena trium mille florenorum
auri de Aragonia ejus vices gerenti in Cathalonia
vicariis subvicariis Barchinone et Vallensis
Villefranche et Penitensis et aliis officialibus et
subditis nostris presentibus et futuris ad quos mine vel in futurum
spectet et dictorum officialium locatenentibus quatenus donationem et
concessionem nostram hujusmodi quam in omnibus et per onmia vim et
robur perpetuum volumus et decernimus obtinere firmam habeant eamque
teneant et observent tenerique et servari faciant inviolabiliter cum
efffectu et contra non veniant aut faciant sive fieri aut venire
contra permittant aliqua ratione. Quin potius vos dictum abbatem et
conventum ac idem monasterium vestrosque et ejusdem procuratores
officiales aliosque ministros in possessionem vel quasi dicte
jurisdictionis que vobis et dicto monasterio damus in presentium
superius contentorum manuteneant cum eam sicut pretangitur adeptam
fueritis et deffendant nec ullo modo in ea impediant inquietent aut
perturbent vos aut dictum monasterium nec officiales procuratores
aliosque ministros ejusdam vel eorum locatenentibus sed omnino
cunctis oppositum attentare volentibus impediant et prohibeant
viriliter et potenter. In cujus rei testimonium presentem fieri
jussimus bulla nostra plumbea comunitam. Data Barchinone
secunda die augusti anno a nativitate Domini millesimo
quadringentesimo quinto regnique nostri decimo. - Sig+num Martini
Dei gratia regis Aragonum Valencie Maiorice Sardinie et
Corsice comitisque Barcinone Rossilionis et Ceritanie. Rex
Martinus. - Testes sunt Garsias archiepiscopus Cesarauguste Jacobus
de Prades Berengarius de Capraria Petrus de Queralto Georgius de
Caramany. - Sig+num Anthonii de Fonte scriptoris dicti domini
Regis qui de ipsius mandato hec scribi fecit et clausit cum rasis et
emendatis in lineis secunda martirii quarta constructam artificio
duodecima termino proxime dicti castri et in terminis territoriis
decimaseptima favor vigesima tertia superius distinctarum vigesima
septima astringuntur trigesima secunda et religiosis abbati trigesima
nona monasterii exercere quadragesima prima vestri quadragesima
tertia bona eorum quadragesima quarta supradictos quadragesima quinta
et quem seu quos volueritis quadragesima septima parte rejectis
quinquagesima perpetuo et scienter quinquagesima septima et in quadra
de Moia dicte sexagesima 

gratia regi sexagesima prima. Et insuper
sexagesima secunda Vallensis Villefranche et Penitensis sexagesima
sexta bulla nostra plumbea. - Dominus rex recognita
prius per Bonanatum Petri licenciatum in decretis cui dictus
dominus rex remiserat hanc videndam mandavit michi Anthonio de Fonte. - Pro. Pujol. (Pro: Protonotario).

Expulsión judíos herejes