Aragón, Arago, Aragó, Aragona, Aragonum, corona Darago, aragonés, aragoneses, aragonesos, fueros, aragonesa, textos antiguos de la corona de Aragón, història, Valencia, Mallorca, Mallorques, Menorca, Ibiza, Formentera, Cabrera, condados, comtats, conde, comte, Reyes de Aragón, Corona de Aragón, aragonensi lingua, lengua aragonesa, Barras de Aragón, escudo de Aragón, armas de Aragón, conquista, reconquista, cristianos, moros, judíos, sarracenos, Ramiro I, Ramiro II, Petronila, Alfonso I, Pedro I
CXLI
(1) Núm. 6. (1) A este documento, escrito en papel, no solo le
falta la fecha, sino que no lleva tampoco ninguna firma,
signo, ni otra prueba de autenticidad, y está plagado de
enmiendas y añadiduras; de modo que al parecer no es más que una
minuta o borrador del tratado que en él se
esplica.
Ad honorem Dei omnipotentis patris et filii et
spiritus sancti ego Raimundus Berengarii gratia Dei
barchinonensium comes ac princeps regni aragonensis tale pactum
et conventionem vobiscum januenses facio: quod in primo
discessu vestro ab expeditione imperatoris antequam Januam
reddatis ero cum exercitu meo pro posse bona fide sine fraude
primo in Tortosa deinde ad insulasBaleares
scilicet MaioricamMinoricamEviçamFromenteram
el ad alia maritima et deinde sicut ego concordavero de hoc
cum imperatore et sicut concordavero cum consulibuscomunisJanue qui in illo exercitu fuerint et in
exercitu morabor cum
januensibus qui in exercitu fuerint et moram ibi fecerint nisi
justo Dei impedimento remanserit aut consilio eorum et nostro. Et
servabo vos et res vestras bona fide secundum meum posse et habeatis
libere et sine omni gravamine tertiam partem civitatis atque
locorum cum eorum pertinentiis quas vel que nos simul ceperimus aut
michi vel vobis sese reddiderint duabuspartibus michi
retentis: et non ero in consilio neque in facto ego vel heredes mei
ut comune Janue suam tertiam partem amittat. Insuper
faciam jurare eos homines quibus partem meam comitam et similiter
heredes mei faciant ut non sint in consilio neque in facto ut tertiam
partem amittant aliquo in tempore. Et si quis voluerit eam vobis
auferre quod adjuvent eam vobis defendere et retinere sine fraude et
malo ingenio. Eandem vero partem quam civitas vestra habet in
temporalibus ecclesia vestra habeat in spiritualibus: et in omnibus
illis civitatibus quas ego acquisiero in quibus tertiam partem
non debetis habere habeatis unamecclesiam cum tanto
honore et domibus unde quinqueclerici
possint honorifice vivere et habeatis unum fornum et unum
balneum et unam alfundecham de melioribus et
gardinum bonum et in omni terra mea quam habeo vel
deinceps acquisiero salvi et securi eritis vos et homines vestri
districti cum rebus vestris. Nullum enim portaticum
neque pedaticum neque usaticum dabitis in tota terra
mea vel mari a Rodano usque in occidentem: et
illud portaticum et pedaticum sive ribaticum non
dabitis in terra mea vel mari ab illo die in antea quo vos eritis
mecum pariter in obsidione alicujus civitatis aut illam pariter
capiamus vel reddatur michi et vobis aut singillatim vobis aut
singillatim michi aut si iste galee qui modo sunt in IspaniaTortuosam prendiderint: et quamdiu in exercitu insimul erimus
non faciam pactum neque convenientiam aliquam de reddenda mihi aliqua
civitate vel loco in pre .... de recipienda pecunia neque de aliqua
diminutione januensisexercitus sine consilio
januensiumconsulum qui in exercitu fuerint.
Hoc pactum jurabit heres meus cui terra mea post me
remanebit quando consulescomunisJanue
voluerint. Preterea januenses illi qui tenebunt partem iliam
recognoscent dominium comitis et suorum heredum sic tamen ut partem
illam libere et sine gravamine aliquo possideant. Ita ut januenses
illi jurent meis heredibusduas partes et mei heredes
illis tertiam partem salvare et fideliter defendere bona fide.
Et ille navalisexercitusjanuensium postquam in
expeditionem movebuntur sit securus et salvus cum omnibus sibi
pertinentibus in eundo et redeundo per totum meum honorem maris et
terre ubi potentiam habeam et vendant et emant secure quocumque
voluerint et quod ego aut ulla mea persona non offendam illos in
aliquo sed illos et sua bona fide salvabo et secundum posse meum
defendam. In tota vero convenientia suprascripta possit addi vel
minui secundum quod michi et consulibuscommunisjanue placuerit vel heredi meo per nos metipsos vel per
heredes nostros. Hec omnia observabo bona fide sine omni
fraude nisi justo Dei impedimento remanserit aut per parabolamconsulatuscomunisJanue qui in exercitu
fuerint: et si michi forte quod absit aliquod impedimentum evenerit
ut ego evenire non possim predictum pactum et conventionem principes
et comites et milites mei cum aliis meis hominibus
compleant.
Nota: Maioricam
Minoricam
Eviçam Fromenteram:
Froment, frumento, forment, tipo de trigo. consulibus comunis
Janue: cónsules del común de Génova. Alfundecham: alhóndiga ? Pedaticum: peaje ?
Núm. 10. Sub nomine Sancte Trinitatis Patris et Filii et Spiritus sancti.
Nos januenses promitimus facere exercitum pro comuni in primo reditu nostro post expedicionem imperatoris antequam Januam redeamus ut eamus primitus ad obsidendam et expugnandam Tortuosam deinde ad Baleares insulas videlicet Maioricam Minoricam Evizam Fromenteram et de Ibero usque ad Almariam non obsidebimus aliquam urbem vel castrum cum aliqua gente sine licencia vel parabolacomitis barchinonensis. Si autem evenerit quod per nos metipsos accipiamus urbem vel castrum et ea retineremus infra terminos prenominatos dabimus duas partes comiti tertiam vero nobis retinebimus. Et habebimus in exercitu machinas et cetera que in nostro arbitrio scilicet consulatus comunis Janue qui tunc fuerit in his que tunc fuerint necessaria et in eodem exercitu apud Tortuosam deinde apud insulas supradictas cum comite barchinonensi vel cum suis morabimur quamdiu in exercitu fuerint nisi justo Dei impedimento remanserit aut consilio comitis supradicti et nostro et salvabimus pro posse nostro comitem et suos et omnes res suas bona fide. Tali conventione habita inter nos et comitem quod civitatum atque locorum cum eorum pertinenciis quas vel que cum comite ceperimus vel ipsi vel nobis sese reddiderint duas partes comes omni tempore habeat tercia nobis retenta quam libere et sine omni gravamine omni tempore retinebimus: et non erimus in consilio neque in facto ut comes suas duas partes amitat et faciemus jurare eos homines quibus partem nostram comitemus ut non sint in consilio vel in facto quod comes suas duas partes amitat. Et si quis voluerit eas sibi auferre quod adjuvent eas sibi retinere et defendere bona fide sine aliqua fraude. Et ecclesia nostra eandem partem habeat in spiritualibus quam civitas nostra habet in temporalibus: et dum in exercitu erimus non faciemus pactum neque convenienciam aliquam de reddenda nobis aliqua civitate vel loco vel de recipienda pecunia neque de ulla diminucione exercitus comitis sine parabola comitis si ibi fuerit aut suorum qui ibi aderint si comes defuerit et nullum portaticum neque pedaticum neque ribaticum dabunt homines vestri in tota terra nostra vel mari ex his que pertinent ad comune Janue. Et in omni terra nostra et mari quam habemus vel in antea acquisierimus salvi et securi erunt homines vestri districti cum rebus eorum salvis nostris vetitis. In tota predicta conveniencia possit addi vel minui secundum quod consules qui in exercitu fuerint cum comite seu cum ejus missis concordati fuerint. Hec omnia observabimus bona fide sine fraude nisi justo Dei impedimento aut parabola comitis aut suorum certorum missorum.
Reg. 1897. fol. 98. abr. 1136. (Ojo, que es un texto de Juan I de Aragón, de 1389, refiriendo un Privilegio de Ramiro II, Uncastillo, Uncastiello, Unicastro, 1 castillo, un castell.)
Nos Johannes etc.
Attendentes quod olim Ramirus rex Aragonummemorie recolende ex justis et rationabilibus causis ad hec ipsius animum inductivis concessit vobis probis hominibus de Unicastro presentibus et futuris quoddam privilegium continentie subsequentis.
In nomine summi et incomparabilis boni quod Deus est. Ego Renimirus Dei providencia Aragonum rex facio hanc cartam donationis et confirmationis sive ingenuitatis et franchitatis vobis omnes homines de Unocastello tam clericis quam laicis per nomen et a tibi Sanccio Bita abbate de Sancti Martini et a tibi Sanjo Ennecons et Johan Garcez filio de illo alcalde et Petro Feringonis Aroyo et Petro Galinç de Olalia et Petro Petrez et García Garcez de Biel Petro Arceiz de Ariego Sanjo Ennecons genero de illos don Elo Petro Aquierra Johan Garcez de Certera Fertum Ennecons de Feliçana Petro Annaya Sanjo Alinç de Lopera Enecon Sanç cognato de Sanjo Soto Sanjo Carnarero Johan Fertungans suo germano Garcia Blasch illo prior de Sancti Martini Johan de Osma Johan de Robayo Johannes Ariol Garcia Fertungans suo genero Garcia Sanç de Pitiella Garcia Arcez de Garcia en Lop Arceyz suo cognato Sanjo Aziniello Garcia de lo Moro Monjo Fertun de tota Borra Sanjo de Gavars Sanjo Johannis de Barbitierno vos supranominati misistis vestras animas usque ad mortem per amorem de vestros vicinos et propter fidelitatem meam placuit mihi libenti animo et spontanea voluntate et obtimo cordis afectu et propter amorem et servicium magnum que michi fecistis et fidelitatem que tenuistis ad antecessores meos et postea ad me ipso et quare tornastis michi illum castellum et tollistis eum ad meos inimicos scilicet ad Arnalt de Lastun qui erat meum rebellem et non colligebat michi in illo castello nec in illa villa et volebat alium regem super me mittere et volebat totam meam naturam deshereditare et insuper propter hec predavit illam villam jamdictam et matavit ibi meos homines et vestros parentes pene quadraginta: ideo propter hoc et multa alia bona quod michi fecistis facio vobis liberos et franchos de totos illos debitos quod michi debetis facere excepto quod eatis mecum in hoste et si aliquis ex meis propinquis hanc donativum suprascriptum voluerit dirrumpere fiat anatematiçatus et maledictus in inferno inferiori salva mea fidelitate et de omni mea posteritate de qua et non alio segnorio sit castellum et villa ipsa per secula cuncta amen. Sig+num Ranimirus regis. Sig+num Raimundi comes. Facta vero hanc cartam in mense augusto in era millesima centesima septuagesima quarta in villa et castro quod dicitur Unocastello regnante me Ranimirus Dei gratia rex in Aragone et in Suprarbi sive in Rippagorcia episcopus Sanccius in Orugna episcopus Dodus in Jacca et in Ocsha episcopus Gaufredus in Rota et in Barbastro Senior in Unocastello Frantin Petro Garcez Doriç en Sos Petro Caresa en Exea Petro Loppez in Luesia Castonge en Biel Lop Ennecons en Luna Gomes en Ayerbe Fertun Guerra in Arosta Ferriç in Sancta Eulalia Galveç Ximenos en Alcala Fertun Dat en Barbastro comte Arnald Mir de Pallars en Boyl et Enneco Loppez de Jacca merino in Unocastello et in Jacca. Ego Sanccius scriptor sub jussione domini mei regis hanc cartam scripsi et hoc sig+num feci. Cui quidem privilegio licet principum beneficia debeant esse mansura et maxime que retributionis merito conceduntur atamen per predecessores nostros quandoque mandatum extitit contrahire vosque juvare ipsorum indignationem et displicentiam precaventes contra eos dicto privilegio metuistis ob quod dubitantes fuisse propterea dicto privilegio derogatum nobis humiliter suplicastis quod ipsum saltim quoad hec videlicet quod vos et successores vestri incole dicte ville non teneamini ire in hoste juncta exercitu aut cavalgata nisi tunc solum quando nos aut successores nostri reges Aragonum in dictis hoste juncta exercitu aut cavalgata proficisci contigerit et personaliter interesse: immo a predictis omnibus et singulis et eorum redempcionibus necnon a solucione monetatici sitis quitii perpetuo et imunes quodque castrum et villa ipsa a corona regia et bonis suis non valeant ullo tempore separari et quod de et sub nostri et successorum nostrorum regum Aragonum inmediato dominio cunctis temporibus remaneant et existant dignaremur de certa sciencia et specialiter confirmare et si necessarium esset noviter indulgere. Prospicientes inquam quod predecessores vestri seque et sua pro ipsius regis fideli servicio finali discrimine audatissime exponendo indultum ipsum obtinere efusione sanguinis meruerunt ut ex ipsius concessi serie demostratur essetque nimis injustum quod privilegium sit obtentum precio sanguinis immo verius emptum per non usum utique simplicitate transcursu aliquo temporis frustaretur: attendentes preterea quod villa et castrum predictum existunt in confinibus regni Navarre periculosumque existeret castrum ipsum dimitere defensoribus destitutum: idcirco moti predictis et aliis et ad incliti infantis Martini ducis Montisalbi fratris nostri carissimi humiles intercessus vobis hominibus dicte ville Unicastri presentibus et futuris preinsertum privilegium quoad superius expressata de nostra certa sciencia confirmamus: volentes et concedentes serie cum presenti quod vos et omnes successores vestri habitatores dicte ville universaliter aut singulariter de cetero non teneamini esse neque ire in hoste juncta exercitu aut cavalgata nisi tunc solum quando nos aut successores nostri reges Aragonum in dictis hoste juncta exercitu et cavalgata proficisci contingerit et personaliter interesse. Quinimo a predictis omnibus et singulis et eorum redempcionibus necnon a monetatici solucione universaliter et singulariter remaneatis et sitis quitii perpetuo et inmunes vosque et successores vestros de predictis omnibus et singulis et eorum necessitate infranquimus quitamus et exhimimus cum presenti: quodque castrum et villa ipsa corone regie perpetuo et inseparabiliter sint afixa ita quod ab ea per nos aut successores nostros numquam valeant neque possint aliquatenus separari sed sub et de nostri et successorum nostrorum regum Aragonum immediato dominio et non de alio cunctis temporibus remaneant et existant. Injungentes nichilominus cum hac eadem gubernatori justicie Aragonum ceterisque officialibus et subditis nostris dicti regni presentibus et futuris et eorum locatenentibus quatenus confirmationem et concessionem nostram hujusmodi teneant et observent faciantque ab aliis inviolabiliter per omnia observari. In cujus rei testimonium presentem fieri jussimus nostre majestatis sigilli munimine roboratam. Data in villa Montissoni XIIII die mensis septembris anno a nativitate Domini millessimo CCCLXXX nono (1389) regnique nostri tercio. - Rex Johannes. - Sig+num Johannis etc. - Testes sunt inclitus infans Martinus dux Montisalbi Garcias archiepiscopus Cesarauguste Johannes Impuriarum comes Hugo comes Cardone et Raimundus Alamani de Cervilione. - Sig+num mei Petri de Benviure secretarii dicti domini regis qui de ipsius mandatu hec scribi feci et clausi. Corrigitur autem in III linea per nomen et in penultima magestatis. - Dominus rex mandavit michi Petro de Benviure.
Hoc est judicium quod dederunt judices a domno Raimundo Berengarii comite barchinonensi electi in civitate Ilerda coram quamplurimis nobilibus viris Ermengaudo videlicet urgellensi et Arnaldo Mironis palearensi comitibus et Raimundo Fulchonis vice-comite et Guillelmo Raimundi Dapifero et Gaucerando de Pinos et Guillelmo de Castro-vetulo et Raimundo de Villa-mulorum comitoribus et episcopis barchinonensi et ilerdensi et aliis multis tam barchinonensibus quam aragonensibus seu urgellensibus clericis militibus atque burgensibus super querimoniis et responsis raciocinatis et placitatis inter vice-comitem Barchinonensem et Petrum de Podio-viridi. Judices quidem fuerunt supradicti episcopi et palearensis comes et Borrellus gerundensis judex et Guillelmus de Castro-vetulo et barchinonensis sacrista et Raimundus de Villa-mulorum et Raimundus de Podio-alto et Berengarius de Turre-rubea et Bernardus de Mossed elenensis archidiaconus et Bernardus Marcucii et Petrus Arnalli vicarius Barchinone et ex parte comitis sue racionis assertores et defensores Guillelmus Raimundi Dapifer et Petrus vicensis sacrista et ex parte Petri contra istos Guillelmus urgellensis sacrista et Gaucerandus de Pinos et Miro Guillelmi de Podio-viridi. Primum conquestus est dominus comes de supradicto Petro quod auferebat ei suum alodium quod multo labore et magnis expensis recuperaverat de manibus sarracenorum castrum videlicet de Penna-freta et de Apiera cum terminis suis addens etiam quod turpiter et percuciendo ejecerat suos homines ex isto alodio ipse Petrus. Ad hoc respondit Petrus quod quidam avunculus suus Arnallus Petri videlicet adquisierat castrum de Penna-freta per donum Raimundi Berengarii vetuli comitis barchinonensis et uxoris sue Adalmodis et filiorum suorum Raimundi Berengarii et Berengarii Raimundi ad fidelitatem ipsorum quatuor successorumque suorum sicut in scriptura adquisicionis et conveniencie resonare cognitum fuit quam in placito ostendit: castrum vero de Apiera ipse idem Arnallus Petri adquisierat a comite urgellensi Ermengaudo in alodium qui Ermengaudus adquisierat illud castrum de Apiera cum castro de Barberano per donum Berengarii Raimundi supranominati asserens hoc esse verum per scripturas quas in placito demonstravit. et in scriptura quam Berengarius Raimundi fecerat Ermengaudo continebatur quod per istum donum prefatus Ermengaudus faceret ei adjutorium et defensionem contra cunctos homines vel feminas juste sive injuste: et ob hoc defuncto Arnallo Petri predicto et filio suo evenisse hanc adquisicionem Vidiano patri suo et ex ipso per testamentum ad ipsum Petrum: asserens etiam has adquisitiones per supradictas voces longa possessione habuisse et modo in presenciarum habere ad ipsam eandem fidelitatem que in scripturis resonare videtur. Et dominus comes respondit ad hoc infirmando priorem scripturam Raimundi Berengarii vetuli videlicet ob hoc quia nomina auctorum non erant inibi subsignata manibus propriis sicut in aliis scripturis quas ipsi fecerant inveniri poterat: ipsam vero scripturam quam Berengarius Raimundi fecerat Ermengaudo comiti urgellensi dicebat et credebat non esse veram tum quia vocabit se regem Barchinone cum non esset nec locus regalis tum quia erat rasa ad dampnum auctoris tum quia non erat subsignata propria manu auctoris sicut in aliis scripturis facere solitus fuerat tum quia fuerat facta scriptura ipsa in diebus Raimundi Berengarii vetuli patris Berengarii Raimundi secundum tenorem annorum sicut resonat in ipsa eadem scriptura: et etiam dicebat Berengarium Raimundi hunc honorem neque alium habuisse vivente patre suo immo hanc eandem scripturam si veram stare constiterit factam fuisse post mortem Raimundi fratris sui quem ipse Berengarius Raimundi injuste et fraudulenter occidi fecerat (1) et ex hoc et propter hoc fuit convictus et comprobatus ad homicidam et traditorem in curia Eidefonsi regis castellanorum sicut multi hujus terre homines noverunt: dicens ob hoc dominus comes scripturam aliam quam Ermengaudus Arnallo Petri fecerat nec possessionem per vocem istarum scripturarum invalidarum possessam nullum valorem habere nec habuisse. Ad hec respondit Petrus de Podio-viridi scripturam Raimundi Berengarii vetuli et Berengarii Raimundi filii sui non esse minus bonas quia non erant subsignate propriis manibus auctorum quia ipsi multas alias scripturas consimilibus signis subsignatas fecerant quas firmas et stabiles ex jure stare constabat: et de rasura respondit ipsam non fecisse nec aliquem se sciente ad dampnum auctoris: et de hoc quod dominus comes dicebat scripturam factam fuisse vivente Raimundo Berengarii vetulo respondit Petrus hoc se nescire affirmando si factum foret Berengarium Raimundi prephatum honorem per donum patris sui adquisivisse. Et quia comes dicebat in sua defensione scripturam ipsam esse factam post mortem Raimundi Berengarii quem frater suus Berengarius Raimundi occidi fecerat negavit hoc Petrus asserens scripturam esse factam in vita prefati occisi facta divisione istius honoris et ob hoc valere scripturas cum sua possessione. Iterum dominus comes addidit in sua defensione quia filius Arnalli Petri obierat intestatus et sterilis prefatum honorem ad dominum qui ipsum dederat vel ad suos heredes debere reverti secundum suam cognicionem vel secundum mores curie Barchinonensis. Tandem auditis utriusque partis racionibus cum suis objeccionibus et deffensionibus judicaverunt predicti judices quod si dominus comes infirmare potuerit scripturas sibi objectas per aliarum scripturarum contropaccionem manibus propriis subsignatarum vel potuerit probare scripturam a Berengario Raimundi factam ut asserit in vita patris sui Raimundi Berengarii vetuli vel potuerit probare testibus vel scriptis fuisse iactam (factam?) post mortem fratris Berengarii Raimundi prefatum honorem comiti juro debere reverti et in sua possessione manere absque aliquo impedimento libere et quiete: comite vero in his deficiente si Petrus de Podio-viridi suas scripturas confirmare potuerit per aliarum scripturarum contropaccionem sicut superius in sua defensione proposuit vel per illas alias raciones idem quod Raimundus Berengarii vetulus dedisset ipsum honorem qui continetur in ipsa scriptura a Berengario Raimundi comiti Ermengaudo facta in vita sua vel Berengarius Raimundi fecisset hoc donum vivente fratre suo facta divisione racionabiliter ipsum Petrum in sua possessione manere salvo jure comitis secundum mores barchinonensis curie de intestatis et exorchis militibus constitutos. Deinde conquestus est Petrus de domino suo comite quod ivit cum eo in narbonenses partes et in Aragonem et fecerat ibi multas perdedas et non erat paccatus neque de servicio neque de ipsis perdedes. Et dominus comes respondit quod secundum suam estimacionem per donum et emendas quas sibi fecerat Petrum debere remanere paccatum vel si non esset ad judicium stare. Super hoc judicaverunt Petrum debere probare per testes vel per averamentum secundum morem barchinonensis curie quod sibi deficit de istis perdidis et quod probaverit vel averaverit reddat ei domnus comes. Iterum conquestus est Petrus super ipso comite quod iverat secum in exercitu Lorcha cum X militibus et fecerat ei convenienciam quod daret unicuique militi XXX morabatinos per unumquemque mensem. Hoc negavit comes addens in sua defensione quod de convenienciis quas sibi fecerat pro ipso exercitu ita paccaverat eum ex suo avere quod facta paccacione nullam querimoniam ex isto exercitu super ipsum retinuit se sciente. Et Petrus respondit de predicta conveniencia comitis nullo modo fore paccatum nec confiteri se esse paccatum. Super hoc judicaverunt quod si comes probare potuerit Petrum de predicta conveniencia fore paccatum vel confiteri se fuisse paccatum comitem ex hoc in nullo sibi debitorem existere: sin autem predictus Petrus dicat per sacramentum ista duo non esse vera et facto sacramento quicquid probare potuerit quod dominus comes sibi conveniret pro isto exercitu compleat ei comes quod factum non esse constiterit. Ad ultimum conquestus est comes super predicto Petro quod fregerat suos caminos et rapuerat suis mercatoribus vel in sua defensione positis suos trossellos et suum avere et omnia que secum portabant ad dedecus et obprobrium comitis valens XX milia solidorum: quod Petrus non negavit sed dixit hoc fecisse ex absolucione criminis consilii tam comitis quam episcoporum et magnatum seu nobilium hujus patrie virorum. Et comes respondit fecisse absolucionem de conducto et armis que mitebantur in Ilerda sed de aliis causis nunquam fecisse. In hoc judicaverunt quod si Petrus probare potuerit comitem hanc promissionem fecisse vel promisisse ita plenarie ut ipse asserit ex omnibus causis comes super ipsum nichil requirat ex hoc: si vero in probacione defecerit redirigat Petrus omnia malefacta preter cibum et arma ipsis qui perdiderunt vel comiti secundum quod ipse comes judicare fecerit et obprobrium comitis secundum mores Barchinonensis curie. Conquestus iterum comes de quodam milite suo Arnallo videlicet de Uliula qui fregerat ei suos caminos et fecerat ei multa mala ex suis castris et cum suis hominibus: quod Petrus omnino de suis castris et suis hominibus se sciente negavit inferens hanc querimoniam ipsi Arnallo a domno comite esse finitam quod domnus comes de fine negavit. Judicaverunt ergo quod si Petrus de fine querimonie comitis probare potuerit nichil comes ab ipso Petro amplius ex hoc requirere debet: Petro in probacione deficiente quicquid mali domnus comes probare potuerit factum fuisse sibi vel suis ex castris Petri vel cum suis hominibus redirigat ei Petrus vel faciat ei Arnallum ad justiciam stare. Set si comes probare voluerit dicat Petrus per sacramentum non esse verum quod comes obicit. Iterum quidam milites videlicet .... conquesti sunt de supradicto Petro quod auferebat eis suas adquisiciones quas antecessores sui fecerant ex comitibus barchinonensibus sicut in scripturis quas protulerunt resonabat loca et terminos demostrantibus: et Petrus respondit suos antecessores quod ipsi clamabant a comitibus barchinonensibus per scripturas anteriores et longa possessione usque ad istud tempus tenuisse scripturas suas in placito ostendens: et prefati milites his scripturis responderunt non esse bonas nec stabiles ex objectionibus a comite illis scripturis objectis nec possessionem quam asserebat antecessores suos nec ipsum Petrum legaliter tenuisse. Super hoc judicaverunt quod si Petrus probare potuerit hoc esse verum quod asserebat tam de scripturis quam de possessione juste tenere quod possidet salvo jure comitis superius scripto secundum mores barchinonensis curie de intestatis et exorchiis militibus constitutos: si vero in probacione defecerit predicti milites habeant illud quod amitunt et querunt sicut in scripturis eorum resonare videtur. Super his omnibus judicaverunt predicti judices Petrum debere facere securitatem domino suo comiti in sua manu vel alterius et consimilem securitatem accipere ad complenda et accipienda ea que juste judicata sunt in supradicto judicio secundum legem illam in qua dicitur «ut ambe causancium partes placito distringantur que lex est in libro juris secundo titulo secundo capitulo llII° incipiens ita "Sepe negligencia judicum vel saionum." Datum fuit judicium in civitate Ilerda III kalendas maii anno incarnationis Dominice MCLVII regisque francorum Leduici junioris XX°. - Sig+num Arnalli Mironis comitis palearensis. Sig+num Guillelmi de Castro-vetulo. Sig+num Raimundi de Villa-mulorum. Sig+num Raimundi de Podio-alto. Sig+num Berengarii de Turre-rubea. Sig+num Guillelmi barchinonensis episcopi +. Sig+num Bernardi de Mosseto elenensis archidiachoni. Sig+num Guillelmi ilerdensis episcopi. Petrus Borrelli sacrista et judex. Petrus sacrista +. - Sig+num Poncii scribe qui hoc scripsit die et anno quo supra.
(1) Como el indulgente P. Diago quiso en su historia de los Condes de Barcelona lavar a don Berenguer Ramon II de la mancha de fratricida de Ramon Berenguer II Cap de estopa pondremos por vía de nota otra prueba de la certeza de este hecho, sacada del Cartulario grande, n.° 13, del monasterio de San Cucufate del Vallés, que actualmente se custodia en este Archivo general, y dice así: - "Cunctorum notitie significare necessarium videtur qualiter ego Raymundus Berengarii comes Dei gratia barchinonensis et marchio divinis auctoritatibus obtemperare cupiens monasterium Sancti Laurentii quod a progenitoribus meis constructum ad me usque hereditaria successione pervenit ob remedium anime mee vel parentum meorum offero et dono Domino Deo et Sancti Cucuphatis octavianensi cenobio in cujus alodio vertis scripturarum indiciis probatur esse conditum. Hoc itaque Sancti Laurentii de Ipso Monte monasterium quod a principio monachos et abbatem ipsius loci fundatores habuisse constat ab ipso Sancti Cucuphatis cenobio cum omnibus ad se quocumque modo pertinentibus barchinonensi episcopo Berengario ejusdem sedis canonicis faventibus justumque fore indicantibus sub illius jure debere permanere a quo conditionis et religionis principia noscitur suscepisse reddo et trado subdo juri et potestati pretaxati Sancti Cucuphatis cenobii quatenus ipsum Sancti Laurentii monasterium cum omnibus que in presentiarum habet vel in futurum habiturus est sub dispositione sive tuitione atque dominio abbatis monachorumque Sancti Cucuphatis in perpetuum consistat et quidquid inde facere vel judicare voluerint quod ab ecclesiastica non discrepet regula liberam in omnibus secundum Deum habeant potestatem monastica religione ibidem perpetuo vigente. Donum autem illud quod a fratricida Berengario post parricidium Tomeriensi abbati inde dicitur esse factum justitie obvium condempnatione dignum meo meorumque nobilium generali judicio habetur semper irritum. Si qua etiam cujuscumque dignitatis vel mediocritatis persona hoc nostre munificentie donum disrumpere vel inquietare presumpserit XXX purissimi argenti libras cenobio se predicto Sancti Cucuphatis componat et in antea hec donatio firma persistat contra cujus temerariam presumptionem me defensorem et ultorem atque in omnibus protectorem esse promitto et confirmo domino Deo et sancto Cucuphati ejus martyri. Actum est hoc anno dominice incarnationis LXXXXVIIII post M VII kal. Novembr. - Berengarius barchinonensis episcopus salvo jure ejusdem sedis. Sig+num Raimundi levita atque praepositus. Sig+num Stephanus levita. Sig+num Raymundi levita. Sig+num Raimundi comes. Sig+num Petri presbyteri et primicherii. Sig+num Guillelmi Raimundi Castri-vetuli. Sig+num Dorce. Sig+num Poncii Geraldi. Sig+num Bernardi Berengarii de Barberano. Sig+num Berengarii Raymundi Montiscateni. Sig+num Raymundi Raynardi.- Petrus Monachus qui hec scripsit die et anno prenotato.“ (Vide los Condes de Barcelona vindicados, tomo 2.°, pág. 116 y siguientes.)
Hoc est translatum bene et fideliter factum quod sic incipit. In Dei nomine hec est carta et memoria de donativo facto cum conveniis et de germanitate tali modo quod ego D. Perdiguero et D. Almoravech et G. Priavol et Ferrer de Banavar damus Deo et domni milicie templi et fratribus ibi Deo servientibus videlicet fratri Randulfo et fratri R. et fratri B. Damus vobis de nostra hereditate de Alffoçeya et de suo termino de heremo et populato de aquis et de erbis et de lignis de monte et de plano et de soto de toto quanto nobis pertinet vel pertinere debet sicut dominis in sua propria hereditate sic damus et concedimus Deo et vobis quintam partem retinemus nobis quatuor partes scilicet unusquisque suam partem et colligimus vos et fratres vestros in quintam partem quam vobis damus sub tali videlicet conditione quod adjuvetis nos in omnibus et protegatis et defendatis nos et nostra videlicet uxores et filios et filias famullos et ançillas oves et boves jumenta et peccora et omnia nostra tanquam vestra propria pro posse vestro sine fraude. Ita videlicet quod si aliquis nostrum vel de nostris tam de hominibus quam de jumentis captum fuerit a christianis in Aragone sive in Navarra vel in Castella vos fratres templi demandetis et abstrahatis tamquam vestram propriam causam. Unde nos convenimus Deo et vobis fratribus milicie templi quod non feramus ultra arma super ullos christianos nec eamus in exercitu nisi super paganos in exercitu regali vobiscum. Similiter est convenio inter nos quod si aliquis ex populatoribus nostris de Alfoçeya furtum fecerit et probatum inde fuerit quod perdat totum quantum habet et exeat de villam tamquam latro et proditor atque malus: et unus de nobis vel de nostris quod sit calmedina (çalmedina, zabalmedina) et judex qui judicet causas secundum forum Cesarauguste ad cujus forum sunt populati et qui accipiat calonias et dividat unicuique partem suam tribuens. Si forte aliquis homo reus adgravatum se tenuerit de judicio calmedine in Alffoçeya potest se clamare et alzare ad fratres milicie templi et non ad alium judicem et ipsi fratres audita causa et judicio dato si justum fuerit judicium concedant illud fratres et faciant tenere atque complere. Si vero judicium subversum fuerit aliquo modo faciant fratres discernere ac juste judicare secundum forum Cesarauguste et ultra non querat alium judicem quod si quesierit pectet et donet LX solidos de calonia et exeat de villa et nunquam magis habitet ibi. Similiter est convenio inter nos quinque fratres qui sumus in ista germanitate quod si aliquis nostrum totam suam partem de sua hereditate vel aliquam partem hereditatis sue vendere voluerit primus faciat scire ad suos germanos et si aliquis eorum retinere voluerit et poterit habeat sicut inter se convenerint: fratres vero milicie templi habeant unum solidum scilicet XII denarios de unoquoque numero X solidorum minus quam alter alius proter donum et mercedem: si vero nullus eorum emere poterit aut noluerit vendat vicinis suis vel aliis preter aliam religionem aut milites secundum consuetudinem fratrum milicie templi. Sicut igitur nos predicti videlicet D. Perdiguero et D. Almoravec et G. de Griavol et F. de Benovar collegimus ad vos fratres domus milicie templi predictos et vestros in quintam partem de nostra propia hereditate de Alffoçeya in societate et germanitate sic etiam mitimus in vestra protectione ac deffensione omnes populatores qui sunt et erunt in Alffoçeya. Et volumus et mandamus quod unusquisque ex populatoribus per se et domum suam et familiam tribuat semper annuatim vobis predictis fratribus domus milicie templi et vestris unam rovam frumenti et aliam ordei Deo autem et sue Sancte ecclesie decimas et primicias fideliter tribuant et persolvant. Quin etiam nos quatuor supradicti laudamus et confirmamus istum donativum sicut suprascriptum est Deo et vobis dictis fratribus domus milicie templi et cunctis fratribus vestris presentibus atque futuris per nos et nostros presentes et posteros per secula cuncta Amen. Similiter nos fratres Randulfus et frater R. et frater B. per nos et fratres nostros presentes et posteros recepimus vos tanquam fratres in proteccione et tuicione Dei et domus nostre et fratrum nostrorum vos et vestra scilicet vestras personas et uxores et filios et filias et populatores qui modo ibi sunt et in antea ibi erunt et omnia vestra quod protegamus et deffendamus vos et vestra tanquam nostram propriam causam semper et ubique pro posse nostro sine fraude per secula cuncta Amen. Testes sunt de isto predicto donativo et de conveniis et de societate et de germanitate ex utraque parte sacrista Sancti Salvatoris et Gabinus et Bernardus abbas de Pina et Galin Garçes Grinon et Galin Açnareç de Fontes. Facta carta in mense febroarii in festivitate Sancte Mathieera millessima CLXXXIII Regnante rege Garcia in NavarraR. Berengarii comes barchinonensis dominante in Cesaraugusta et in Aragone Bernardus episcopus in Cesaraugusta Ato Sanç justicia Artal in Alagone Lop Sanç in Belchit. - Jo. scriptor rogatu predictorum hanc cartam scripsit et per alfabetum divisit die et anno quo supra. - Sig+num mei Dominici Calbet notarii publici Cesarauguste qui originale hujus transumpti vidi et verbo ad verbum legi et in eodem transumpto me ut testem subscripsi. - Sig+num mei Johannis Petri de Magallon notarii publici Cesarauguste qui originale hujus transumpti vidi et verbo ad verbum legi et in eodem transumpto me ut testem subscripsi. - Ego Johannes de Magallon notarii publici Cesarauguste qui hoc translatum ab originali instrumento de verbo ad verbum bene et fideliter translatavi et hoc sig+num meum aposui.
Nos Johannes Dei gratia etc. Recta meditatione pensantes locum et podium nostrum de Tiermas miro robore constructum in confinibus et frontariaregni Navare quasi pro muro inexpugnabili tocius regni Aragonum antiquitus stabilitum quod dudum sinistro eventu et contra pactus federa medio juramento et aliis variis securitatibus inter serenissimum dominum regem Petrum projenitorem nostrum divine memorie et reges Petrum Castelle et Karolum Navarre vallata in tantum fuisse fortiter obsessum et impugnatum quod invalescente famis necesitate inter vos fideles subditos et naturales nostros probos homines dicti loci octo homines ex vobis obsides sub certis pactis de voluntate dicti domini genitoris nostri dicto regi Navarre tradere habuistis quosque etiam pro dicti domini genitoris et nostri servicio pocius interimi et in omnium vestrorum presenciis eosdem martirio vitam eorum finire voluistis et consensistis quam locum et podium predicta tradere dicto regi innatam super hoc detegentes fidelitatem et naturalitatem in vestris visceribus antiquatam: reminiscentes etiam quod licet dictus dominus genitor noster vendicionem de loco predicto certis rationibus certoque precio fecerit quam postmodum confimavimus Petro Jordani Durries militi quondam eique per vos dictos homines fieri et prestari mandaverit fidelitatis homagium et sacramentum: vos tamen pro servicio et honore nostre celsitudinis ac regie nostre corone zelantes et affectantes sub nostro dominio et successorum nostrorum perpetuo remanere de voluntate nostra dum in minoribus agebamus et etiam ex post ad solium regie dignitatis evecti vendicioni predicte tam dicto Petro Jordani dum viveret quam ex post ejus uxori et successoribus posse tenus contradixistis pro quibus damma varia ac expensas plurimas habuistis nec merito facere ac etiam sustinere: et insuper vexati ex his notorie vexacionem vestram redimere et cum uxore et heredibus dicti Petri Jordani de voluntate nostra componere et censualia propterea vendere vosque usurarum voragini ultra vires facultatum vestrarum subicere predictorum podii et loci luicione seu redempcione: quia evidens evocat ratio ut vos dictos homines tamquam benemeritos in nostris honoribus et utilitatibus insudantes prosequamur graciis et favoribus oportunis precipue cum universitatis vestre fragilitas tot et tanta in et pro premissis vobis incumbencia onera sine nostre regie munificencie presidio suportare non posset: de certa nostra sciencia et consulte tenore presentis carte nostre firmiter et perpetuo valiture quam vim habere volumus et decernimus legis paccionate a qua recedere minime nos liceat seu eidem aliquatenus contraire per nos et successores nostros quoscumque sanccimus decernimus ordinamus et etiam promittimus in nostra bona fide regia sub virtute inferius per nos prestiti juramenti quod nos dictum podium seu locum terminos redditus seu jura eorundem in toto aut in parte ullo unquam tempore non dabimus concedemus vendemus infeudabimus impignorabimus permutabimus assignabimus nec obligavimus seu alio quocumque jure titulo causa seu ratione alienabimus comittemus seu in alium transferemus aut quomodolibet dividemus abdicabimus aut separabimus per nos aut alium quemcumque mediate vel inmediata a dominio jure et proprietate nostri et nostrorum et a corona nostra regia ad certum tempus violarium beneplacitum vel ad imperpetuum nec ipsius terminos redditus exitus proventus merum vel mixtum imperium jurisdiccione civilem vel criminalem aut aliam quamcumque altam vel baxiam regalias potestates nec alia jura quecumque nobis quovis modo pertinentia in predictis loco et terminis quocumque nomine nuncupentur: hoc tamen excepto et expresse retento quod dictos redditus et jura loci predicti vobis hominibus dumtaxat vendere seu alienare liceat perpetuo vel ad tempus prout nobis fuerit bene visum. Et nichilominus damus et concedimus vobis dictis hominibus et successoribus vestris ut habeatis et gaudeatis ae habere et gaudere valeatis omnibus illis foris et consuetudinibus quos habent homines de Exea prout eis ac vobis concessa et concesse fuerunt ab antecessoribus nostris et ipsis perpetuo uti valeatis tam vos quam successores vestri habitantes et habitaturi in dicto loco et etiam quod omnes milites et infançones ejusdem loci cum omnibus hereditatibus et possessionibus suis quas in dictis loco et terminis habent et habituri sunt habeant eandem libertatem et infançoniam quam habuerunt et habere consueverunt in propriis hereditatibus ipsorum: ita tamen quod milites et infançones semper et assidue unusquisque in domibus suis teneat unum hominem valentem cum scuto et lancea et capello ferreo ad defendendum ipsam villam dum guerra fuerit. Preterea licet vos homines supradicti dicamini per foros esse liberi et exempti ab omni oste exercitu et cavalcata et eorum redempcionibus et ab omni pedido et demanda prout sunt homines de Exea: tamen quia ut prefertur in dictis foris predicta minime expressantur tenore hujusmodi ad omne dubium expellendum pro vestri cautela vos et vestros de predictis omnibus et singulis franchos liberos et inmunes facimus et perpetuo nominamus: hoc tamen excepto quod ubi contigeret nos aut successores nostros seu alios loco nostri et sui ire in exercitu quod illo tunc tercia pars vestri hominum predictorum de conditione tamen seu signi servicii in talem exercitum hostem seu cavalcatam intra regnum Aragonum tamen nos et ipsos sequi teneantur reliquis duabus partibus remanentibus in dicto loco et podio pro custodia et defensione ejusdem. Etiam concedimus et confirmamus vobis dictis hominibus et vestris successoribus omnes illos terminos jam vobis concessos per serenissimum dominum regem Petrum memorie recolenderegem Aragonum et comitem Barchinone cum suo privilegio dato in Tiermens tercio idus mensis augusti sub era MCCXXXIX: in quibus siquidem terminis possitis vestra ganata depascere ac herbagia et pascua vendere et vestris utilitatibus applicare ligna virida et sicca scindere et in et de dictis terminis uti et facere pro vestro libito voluntatis de quibus nobis seu officialibus nostris rationem aliquam minime redere teneamini: ita tamen quod proprietatem dictorum terminorum non valeatis a nobis seu nostro dominio separare aut segregare: confirmantes nichilominus vobis de certa sciencia dictum privilegium et etiam omnia alia et singula privilegia per predecessores nostros illustres vobis concessa etiam si eis abusi fueritis vel contra ea vi vel gratis aut alias feceritis aut veneritis ullo modo. Promitimus inquam vobis pro nobis et nostris et aliis quorum interest vel poterit interesse sub virtute juramenti infrascripti quod omnia et singula supradicta conservabimus et tenebimus corone regie incorporata et affixa nec alicui seo aliquibus palam vel occulte verbo vel scriptis concessionem vel donationem obligacionem seu assignacionem de predictis seu aliquo predictorum faciemus nec fieri concedemus aut permittemus in diminucione vel mutacione aut derogatione statuti seu provisionis nostre hujusmodi: decernentes irritum et inane et prorsus carere viribus et effectu ac nullius momenti existere si aliter a nobis vel quocumque successore nostro fuerit quomodolibet attentatum: in quo casu quicquid fuerit factum in contrarium scienter vel ignoranter ineficax sit nulliusque valoris. Nos siquidem cum presenti mandamus omnibus et singulis habitantibus et habitaturis in dictis podio et loco presentibus et futuris sub pena fidelitatis et naturalitatis quibus nobis astricti sunt vobiscum paciscentes super hoc quod nobis non liceat contrarium facere seu modo quolibet contrahire et ubi forsan fieret per nos aut successores nostros quomodocumque aliqua venditio concessio transportatio seu quevis alia alienatio per inadvertenciam aut alias de podio seu loco predictis aut parte eorum alicui seu aliquibus personis in generali seu speciali ad imperpetuum vel ad tempus quod tales alienaciones concessiones seu transportaciones habeantur pro nullis irritis et inanibus sicut et nos habemus cum presenti ipsa omnia pro nullis irritis et non factis: concedentes vobis dictis hominibus licenciam et plenariam potestatem quod libere el impune possitis personis quibus per nos aut nostros successores facte forent vendiciones cocessiones aut quevis transportationes seu alienationes podii seu loci predictorum aut eorum jurium ac pertinenciarum predictorum in totum vel in partem ut supradictum est contradicere et resistere nedum per viam judicii ordinarii seu extraordinarii sed etiam de facto cum armis aut sine quibusvis personis et officialibus nostris facientibus seu venientibus contra premissa: quoniam omnia hec ex nunc modis superius (parece que pone súperius con tilde) expressatis concedimus et habemus pro remediis defensabilibus vobis necessariis sic quod pro dampnis quibusvis in personis vel bonis per vos seu quosvis alios qui vos juvarent in defensionem predictorum nulla pena irrogari valeat vel infligi etiamsi neces hominum vel membrorum mutilaciones sequntur: quoniam nos nunc pro tunc vos et ipsos ab omni pena absolvimus et penitus liberamus. Et ubi contingeret nos vel successores nostros contrarium premissorum seu aliquorum ex eis facere predicta seu aliqua ex eis vendendo transportando seu alias quomodolibet alienando aut impignorando etiam pro qualicumque inevitabili et urgenti necessitate quod ea omnia ipso foro et facto sint nulla cassa irrita et nullius efficacie seu valoris non obstantibus quibuslibet opposicionibus et contradiccionibus per nos seu officiales nostros quoscumque factis vel fiendis inhibentes nunc pro tunc et e converso quibuslibet officialibus nostris et nostro etiam procuratori fischali ne vobis aut vestris in et supra premissis aliqualiter se opponant seu contradiccionem aliquam faciant quinimo vobis et eis in his assistant ope auxilio consilio et favore cum quando et quociens inde fuerint requisiti. Et ut de predictis omnibus vobis melius cautum sit promittimus et vobis concedimus quod hujusmodi privilegium et omnia et singula superius expressata faciemus in primis curiis generalibus vel particularibus aragonensibus celebrandis per ipsas curias laudari approbari et effectualiter confirmari. Hec igitur omnia et singula supradicta facimus concedimus et promittimus in nostra bona fide regia ac juramus per Deum et ejus sancta IIII evangelia manibus nostris corporaliter tacta quod predicta omnia et singula tenebimus et observavimus perpetuo per nos et herederes ac successores nostros quoscumque et contra ea non faciemus aut veniemus aliqua ratione. Mandantes inclito infanti Martino fratri ac generali gubernatori nostro carissimo necnon gubernatori et justicie ac bajulo generali regni Aragonum ceterisque officialibus et subditis nostris ad quos spectare possit quod hoc nostrum privilegium provisionem et concessionem teneant et observent et contra non faciant aut veniant aliqua ratione si de nostra confidunt gratia vel amore. In cujus rei testimonium hanc fieri jussimus nostre majestatis sigillo munimine roboratam. Data Cesarauguste quarta die augusti anno a nativitate Domini MCCCLXXXX primo regnique nostri quinto. - Sig+num Johannis Dei gratia regis Aragonum etc. Rex Johannes. - Testes sunt Garsias archiepiscopus Cesarauguste Raymundus vicecomes de Roda Raymundus Alamanni de Cervilione Eymericus de Scintillis et Berengarius de Ortefano consiliarii. - Sig+num mei Berengarii de Busquetis scriptoris dicti domini regis qui de ipsius mandato hec scribi feci et clausi: corrigitur autem in lineis II antiquitus in III vallata in tantum in VII viverat in XVI prout in XIX predicta minime in XX expellendum pro vestri cautela vos et vestros et alibi in eadem seu alios loco nostri et sui ire in XXI et ipsos sequi in XXV nobis in XXIX et et in XL et justiciis. - Dominus rex mandavit michi Berengario de Busquetis in cujus posse juravit. - Vidit eam Thesaurarius. - Idem.
Tiermas es un despoblado de la provincia de Zaragoza, en Aragón (España), perteneciente al municipio de Sigüés en la comarca de la Jacetania. Está a orillas del río Aragón junto al embalse de Yesa que lo inunda en parte.
De lo que era el antiguo pueblo solo queda la parte alta del mismo ya que la baja ha desaparecido bajo las aguas, al igual que la mayor parte de su término, junto con los de Escó y Ruesta. La construcción del pantano llevó a la expropiación por parte del régimen de todo el pueblo, incluidas huertas y tierras de cultivo, a excepción de dos vecinos que se quedaron en el pueblo hasta el día de su muerte.
Actualmente, sus antiguos vecinos y descendientes están luchando por la reversión y la reconstrucción del pueblo, siguen con la esperanza de que un día la justicia les de la razón, ya que fue el alcalde de Sigüés quien compró Tiermas en 1982 con una subvención que le dio la propia diputación de Zaragoza, y que a día de hoy recibe cuantiosas subvenciones para su mantenimiento mientras tiene el pueblo el más absoluto abandono. (Viva el gobierno de Aragón y la burrocracia!)
Cuando el nivel de las aguas lo permite, generalmente desde el mes de septiembre en adelante, las ruinas de las antiguas termas romanas surgen del fondo y nuevamente se puede acceder al manantial de aguas sulfurosas. En esta temporada se resucita el viejo espíritu de la toma de aguas que se viene realizando desde tiempos inmemoriales y son muchas las gentes que acuden a este punto a realizarla.
Sanctissimo ac beatissimo in Christo patri et domino domino Benedicto divina providencia sacrosancte romane et universalis ecclesie summo pontifici Petrus Dei gratia rex Aragonum etc. ejus humilis filius et devotus pedum oscula beatorum. Ad ultimos terre fines tam fame volantis notorium quam multorum fidedignorum asertio prout verissimili conjectura supponitur perduxerunt scimusque pater sanctissime vestram noticiam non latere qualiter ille perpetue malediccionis alumpnus rex perfidus Marrochorum catholice fidei persequtor diebus preteritis cum magna multitudine barbarorum in Ispaniam transiens reperavit solia regum christianorum evertere et totam terram christiano cultui deditam suo dominio subjugare de quo spe concepta frustratus confusus abegit adversus eum fidei prelibate cultoribus Altissimi dextera misericorditer assistente. Postmodum vero quia multorum habeat asertio quod spes procellarum hujusmodi non cessabat sed per latentes insidias dicti regis gentes sarracenorum et victualia ad partes Ispanie ubi multa tenet castro fortissima mitebantur: nos licet armata quam jam parati et in freto Jubaltari teneri ab initio feceramus nostrum erarium exhaussiset quia tamen preteritorum consideratio nos urgebat ut efficeremur imposterum cautiores ad compescendam ferocem dicti regis et gentium suarum proterviam continue nos opportuit et adhuc necessario nos opportet tenere in mari stoleum galearum et vasorum navalium cum idoneis bellatoribus qui illorum valeant transitum impedire. Cum autem nunc pater sanctissime tumor infestus multorum fultus dignorum fide relatibus solito crebrius invalescat quatenus dictus rex infidelis collectis undique viribus cum majori quo potest exercitu ad partes istas personaliter ciffretare vel ducem aliquem mittere cum infinita multitudine satagit et ad id cum tota sua potencia se preparat et attingit et nichilominus karissimus consanguineus noster rex illustris Castelle qui tanquam sarracenis ipsis vicinior habet super certitudinem pleniorem nos noviter per litteras suas et nuncios speciales duxerit requirendos ut vigore pactorum super premissis ad invicem initorum et pro deffensione catholice fidei et tutamine patrie per mare et terram adversus ipsos crucis hostes in ipsius et nostrum auxilium totis viribus insurgamus: nosque pater sanctissime qui et subditi nostri pro dicto prosequendo negocio importabilium onere sumptuum jam districti ulterius distrahimur ultra vires defectu peccunie ad resistendum sicut necessario convenit efferis illorum conatibus sufficere non valentes illorum qui ad hoc specialiter sunt astricti obsequiosa subsidia requirere compellamur: propterea pater sanctissime cum dictum negocium non magnum imo premaximum profluvium exigat expensarum et multorum laborum ac solicitudinum molem et gravitatem exquirat propter quod de redditibus et proventibus bonorum omnium ordinis Hospitalis in dominio nostro sistentium qui in tali casu ad deffensionem terrarum nostrarum et resistendum sarracenis Ispanie juxta donationes per nostros progenitores eidem ordini factas sunt specialiter obligati copiosum sit nobis subsidium opportunum: idcirco sanctitati vestre supplicamus humiliter et ex corde quatenus pro tanta et tam evidenti et periculosa necessitate in qua Dei et fidei orthodoxe negocium agitur et christianitatis periculis obviatur dignetur vestra clementia expresse mandare procuratoribus generalibus magistri ordinis prelibati quod omnes responsiones castellanie Emposte et prioratus Cathalonie tribui faciant et converti in sumptibus necessariis ad premissa quodque mandent omnibus preceptoribus et presidentibus castellanie et prioratui supradictis ut omnes ipse responsiones in sumptibus dicte frontarie et non alias per eos protinus convertantur. Almam personam vestram Altissimus conservare dignetur ad regimen ecclesie sue sancte per tempora longiora. Data Valencie tertio nonas decembris anno Domini millessimo trecentessimo quadragessimo primo. - Subscripsit Arnaldus. - Dominicus de Biscarra mandato regis facto per teshaurarium. (thesaurarium; lo he corregido en otro texto donde estaba escrito así; tesaurer, tresorer; tesorero, tresorero.)
Acordóse que de los ginetes y peones que
estaban con el veguer en Lérida, quedasen solo con este los
indispensables de aquellos y aun de los últimos, a quienes se pagase
el sueldo del mes de junio, y que los demás fuesen licenciados,
satisfaciéndoles únicamente los días que hubiesen servido.
Además, se dio lectura de una carta de los señores embajadores,
que sigue a continuación.
Als molt reverends egregis nobles
magnifichs e savis senyors los diputats del General e consell
representants lo Principat de Cathalunya. Molt reverends egregi
nobles magnifichs e savis senyors. Lo dia present seguints la Senyora
Reyna juxta forma de vostres instruccions som pervenguts en aquesta
vila en la qual la dita Senyora per sa letra nos ha scrit se
reposaria e circa les VI ores apres mig jorn havem haguda
audiencia de sa Senyoria a la qual ab pertinent reverencia e
humilitat es stada explicada la delliberacio per vosaltres feta ço
es que sa Excellencia se volgues contentar per lo present de no
intrar en aqueixa ciutat com no fos vist expedient
esser al servici del Senyor Rey e de la Serenitat sua ne benefici del
occorrent negoci. E que mes plagues a la sua Excellencia donar obra
en la ferma de la capitulacio a la dita sua Excellencia
presentada e no portar aço daquiavant per alguna
dilacio com aquella no succehis a servey del Senyor Rey e seu abans
obris via a inconvenients los quals ab tot studi los cathalans
evitar desigaven evadints mes avant que sa Excellencia no
volgues insistir circa la dita capitulacio en algunes modificacions
com ja per lo replicat fet a les respostes donades per sa Altesa a la
dita capitulacio eren stades fetes totes aquelles modificacions que
eren stades vistes esser pertinents e degudes al dit servey e benefici e res alrenoyafreturava. E fet en
apres per los embaixadors de aqueixa ciutat rahonament a la dita
Senyora Reyna per lo qual se son adherits e aço que per nosaltres es
stat explicat la dita Senyora Reyna benignament nos ha respost que
per apartar les sospites e opinions que de la sua intrada se havien
aqui concebudes e per evitar tots sinistres e inconvenients ere stada
ya contenta sa Senyoria no solament no intrar en
la ciutat mes tant apartarsen quant haven vist e veheu
e anar al loch per vosaltres designador segons vos ha
scrit per ses letres. E mes avant sobre la forma de la dita
capitulacio havie ofert star a vostre consell e de la ciutat confiant
de la virtut lealtat e probitat vostra e de tots los
cathalans e que axi era disposta sa Senyoria en
seguir e per obra complir lo que per vosaltres e la dita
ciutat consellat li fora. E que vosaltres vos vullau
apartar de consellarla en aço li ere cosa de
gran admiracio car no sab que mes avant pogues fer que posarse
totalment en vostres braços segons largament haveu pogut
compendre per serie de la sua oferta. Pus empero
aquella no plau a vosaltres acceptar ha dit sa Excellencia esser
solta de la obligacio de aquella. E vist que de vosaltres no
pot haver consell diu lo demanara e haura dels qui son aci
del consell del Senyor Rey e ab aquells fara
delliberacio e donara tal resposta que Deu volent vosaltres e
nosaltres e tot lo Principat haurem e haura causa de
contentacio molta. De que per nosaltres referides gracies a la sua
Altesa sperants segons li havem dit açose seguescha
axi ab tot efecte. E de aço suplicants sa
Altesa eficacissimament haguda licencia de la sua Serenitat nos
som de aquella agraciats per lo present romanint sa Altesa en la dita
delliberacio e nosaltres aquella sperants hoir e axi la
instarem de hora en hora. Aço es lo procehit en la
jornada present lo qual havem volgut per les presents
notificar a les reverencies nobleses e magnificencies vostres les
quals la Divinitat conserve. De Vilafrancha de Penedes lo
primer jorn de juny any LXI. La present vos placia comunicar
als senyors de consellers de aqueixa ciutat com a casa
de tots comuna. - A tota vostra ordinacio prests los
embaxadors vostres.
En la misma sesión mandaron expedir
los señores Diputados las siguientes cartas.
Dirigitur
dominis embaxiatoribus. Molt reverends egregi nobles e magnifichs
e honorables mossenyors. Vostra letra havem rebuda feta en
Vilafrancha de Penedes lo primerde aquest mes. A la
qual vos responem quensplaguera be la lllustrissima
Senyora Reyna hagues feta resposta de voler fermar la
nostra capitulacio pero puyssa Senyoria respon que
haura consell de sos consellers los quals te aqui ab
si respondra totalment ne serem contents. E no podem pensar
puga haver molta dilacio vos pregam e encarregam que ab
molta instancia vullau instar e demanar a la sua
Excellencia li placia donarnos la resposta que desigam
sens dilacio. Com segons sa Altesa e vosaltres senyors no ignorau la
dilacio quants inconvenients pot parir. E de totes respostes e
parlaments que ab sa Senyoria haureu ousdon vos
pregam que ab letrane siam certificats continuament. E
placiaus haver record de molta diligencia en sollicitar
resposta per la dita Senyora fahedora.Car no deu esser
oblidat a vostres providencies com en la ciutat se donava
opinio de fer alguna prefixio de temps a la qual se volriadefugir. E per ço la diligencia e sollicitud
vostra pot bon compliment donar segons be comfiam. E sia
molt reverends egregi nobles magnifichs e honorables senyors la
Sancta Trinitat vostra guarda. Dada en Barchinona a II
de juny any Mil CCCCLXI. - A. P. abat de Montserrat. - Los
diputats e consell et cetera a vostra honor apparellats.
Dirigitur domino Arnaldo G. Pastorvicario
Barchinone et presidenti in exercitu Principatus
Cathalonie. (Arnau Guillem Pastor, veguer de Barchinona, president
del exercit de lo Principat de Cathalunya.) Mossen molt
magnifich e molt savi. Algunes vostres letres havem rebudes ab
eventatges dels correus qui les porten de que som maravellats
com les coses de quens scriviu no sien de tal
importancia que meresquessen despeses de eventatge. Axi
mateix som maravellats que sens comissio nostra hajau trameses
spies ni faceu tals messions les quals se deurien
evitar e no feçeu compte nepagassem res car
ja fem prou despeses en moltes altres coses. E si los de
aqueixa ciutat han tanta pahor e son tensgleyats a llurdespens envieu spies e correus
com se vulla. Dada en Barchinona a II de juny any Mil
CCCCLXI. - A. P. abat de Montserrat. - Los diputats del
General de Cathalunya residents en Barchinona.
Als
molt honorables e savis senyors los pahers de la ciutat de
Leyda. Molt honorables e savis senyors. Per certs sguards
que no curam aci explicar es stat delliberat en nostre consell
que dels cinchcentshomens de peu que son aqui sientantostaviats e licenciatslos CCCC als
quals sia pagat de continentlo souquells
sera degut dels dies que hauran servit de aquest mes e los
cent sien retenguts e pagats per aquest mes. De aquests
remetem al veguer de aci e a vosaltres que hi haja aquell
nombre de ballesters scudatsspinguarders e Ianceslarguesqueus sera vist. Axi mateix sien
retenguts solament los rocins del dit veguer e dels
standarders e no pus. Comunicauneablo
dit veguer a fi que la gent quis retendrasia bona. E
sia molt honorables e savis senyors la Sancta Trinitat
vostra guarda. Dada en Barchinona a II de juny any Mil
CCCCLXI. - A. P. abat de Montserrat. - Los deputats et cetera.
Al molt magnifich e de gran saviesa mossen Arnau Guillem
Pastor cavaller regent la vegueria de Barchinona president
en lo exercit del Principat de Cathalunya. Mossen molt
magnifich e de gran saviesa. Vist la ocorrencia del temps e
per certs sguarts que aci no curam explicar es stat delliberat
en nostre consell que solament romanguen ab vos e ab
les banderes los vostres rocins e los dels standarders
e cent homens de peu en los quals ne haja de
ballesters scudats e de spinguarders e de lances largues
segons vos sera vist e als pahers de aqueixa ciutat als quals ne
scriviuen comunicareu e als quals cent homens
volem sia pagat lo sou de aquest mes de juny e triau
bona gent. Los altres volem que sienaviats e
licenciatspagantloslo sou per aquells dies que
hauran servit de aquest mes e seran retenguts per vos e de nostre
manament. De aço scrivim al diputat local que pach la
dita gent segons dit es. Comunicauneensemps e dau
hilorde que de vosaltres confiam per complir nostra
delliberacio e podeu axi fer que pagen primerament los
CCCC homens que aviareu dels dies que hauran servit de
aquest mes. E apres fareu emprestança als cent qui restaran
segons es dit car a darlos compliment de paga de aquest
mes prestament hi provehirem e hi enviarem En Johan Ferrer. E sia
mossen molt magnifich e de gran saviesa la Sancta Trinitat
vostra guarda. Dada en Barchinona a II de juny any Mil CCCC
sexanta hu. - A. P. abat de Montserrat. En lo fet de Fraga
per quant los embaxadors tramesos a la Senyora Reyna
son molts e dels principals cove sperar a ells de continent
que sien venguts ne farem delliberacio Deus volent. -
Los diputats del General etc. residents en Barchinona
prests a vostra honor.
Al molt honorable mossen Thomas de
Carcassona cavaller diputat local en la ciutat e vegueria de Leyda.
Mossen molt honorable. Nosaltres scrivim al veguer de aci
que solament retenga cent homens de peu en los
quals ne haja aquell nombre de ballesters e de lances
largues e de spinguarders que li sia vist. E encara als
pahers de aqueixa ciutat ab los quals ne comunicareu. E
primerament pareus (pagueu) los CCCC homens que
aviareu dels dies que hauran servit de aquest mes. A pres
sino basten los diners que teniu a pagar los cent que
retindreu feulos emprestança que prestament hi enviarem en
Johan Ferrer ab recapte de compliment de paga de aquest mes.
Dada en Barchinona a II de juny any Mil CCCCLXI. - A. P. abat
de Montserrat. - Los diputats del General etc. residents en
Barchinona a vostra honor prests.
Acordóse que los apuntes y notas puestas a los capítulos
fuesen antes presentados al señor Primogénito, a cuyo efecto
pasaron a verle algunos de los señores Diputados junto con los
Concelleres de Barcelona, y después de largo coloquio, y con las
enmiendas que juzgaron necesarias, fueron expedidos los mencionados
apuntes, para que fuesen presentados a la señora Reina. El mismo
día se recibieron y fueron expedidas, por su orden, las siguientes
cartas.
Als molt reverend e magnifichs senyors los
diputats del General del Principat de Cathalunya residents en
Barchinona. Molt reverend e magnifichs senyors. Per jo enviar
los CCCC homens de peu segons a mi per vosaltres es stat scrit
ab sola paga e satisfaccio de la porrata del present mes per part
dels dits CCCC homens o la major part de aquells es stada exposta
querela e clamor devant mi de moltes coses e singularment de
jo no tenirlos res ansquels trencava les bones
paraules e ofertes ab sperances moltes de llur be que entendre
datlosavia dient com nolsparia
fos degut que los passats qui menys dells havien servit
haguessen hagut temps de sinch o sis jorns per tornar
en llurs cases comptant aquells llur sou com si
servissen e aço segons per vosaltres ere ordonat
que fora cosa molt deguda que ells haguessen lo dit
temps semblant de aquells quil havien hagut hoc e no
res menys fossen pagats de deu o dotze jorns que los dessus
dits sens sou algu a la fi de abril propassat servit
havien e que una volta de totes aquestes coses e de tot aquest temps
jo volgues haver raho e ferlos la contenta. Jo jatsia
haja les coses per prou rahonables e molt conformes a raho e a
justicia no havent tal comissio de vostres gran reverencie e
magnificencies no es stat a mi possible en res sobre les dites coses
requestes poderlos satisfer mas per reposarlos e
donar algun remey a llurmala contentaciohelos
ofert scriureus de e sobre les dites coses segons dessus he
fet fentvos serts del que dessus he dit passar axi en
fet. E per quant me par les dites coses se sguarden molt a la
honor de vosaltres e encare repos benifici e
tranquillitatdaquest Principat volent fer per ells a
mi lo possible vos deman de gracia los dits homens
de les dites coses per ells preteses hajats molt per
recomenats segons be haveu acustumat e de vostres grans reverencies e
magnificencies tinch sperança. Aço mossenyors de la
part que men tocha vos haure a molta gracia. Oferintme
fer per vosaltres lo quem sera ordonat. E ab tant la
Trinitat Sanctasia vostra proteccio e guarda. Dada en
Leyda a sis de juny any Mil CCCCLX hu. - Prest al que ordonareu
lo veguer de Barchinona.
Als molt reverent magnifichs e de
gran providencia senyors los diputats del General del
Principat de Cathalunya residents en Barchinona. Molt
reverend magnifichs e de gran providencia senyors. La causa de la
present es per significarvos com apres que la desliberacio
vostra dels D. homens del exercit los CCCC fossen
licenciats es stada feta aci gran ramor e querela
per los conestables e altres del exercit dients que
ells son granment interessats en moltes maneres per quant los
del major exercit e lo capita general de aquesta ciutat sen
partiren. A cascu dels asoldadats foren donats
certs dies de retorn a ses cases segons la distancia de
aquelles e per semblant ni ha molts dels que aci son quels
son deguts a alguns sis o set jorns a altres deu dotze jorns
del temps dels quals dies rahoalguna no han agutnils es stada feta. E mes avant dienquels es
stat ofert o mes en sperança los pagarien lo sou del
present mes e que res del dessus dit nols es stat
complit ans solament los volien de aquests cinchjorns del present mes contentar dels quals no havien
volgut pendre diner pero apresan agut consell ne
prenguessen e axi ne han pres sols dels dits cinch jorns
ab protestacio del restant. Per que senyors molt reverents e
magnifichs dits acordats son recorreguts per nosaltres pregantnos
de les dites coses deguessem certificar e scriureus. Per çoab aquella major afeccio que podem vos pregam queus
placia dar orde puslos dits acordats han be
servit e ab bona voluntat que ells sien contentats a fi
que per quant ni ha de diverses parts no tenguen
clamors ni mala contentacio del dit Principat que serie e redundarie
en gran carrech de aquell e que no sabeu sils haureu
mester. E sie molt reverend e magnifichs e de gran providencia
senyors lo beneyt Jhesus vostra guarda. De Leyda a
V de juny any Mil CCCCLXI. - A vostres beneplacits e honor prests los
pahers de la ciutat de Leyda.
Als molt reverend
magnifichs e de gran providencia senyors los diputats del General
del Principat de Cathalunya residents en Barchinona. Molt
reverend magnifichs e de gran providencia senyors. Per algunes
novitats que aci havem scrivim a nostres misatgers al
larch per no attediar vostres reverencies e
providencies. E axi placieusdarlis fe e crehença ab
efecte en tot ço que de part nostra sera explicat a vostres
reverencies e magnificencies de les quals la Sancta Trinitat
sie custodia e guarda. De Leyda
a XXVII de maig any Mil CCCCLXI. - A vostres beneplacits e honor
prests los pahers e prohomens de la ciutat de Leyda.
Al molt reverend pare en Christ lo
senyor archabisbe de Tarragona un dels embaixadors del
Principat de Cathalunya. Molt reverend pare en Christ e senyor.
De vostra molt reverend paternitat havem reebudaletraab la qual aquella justa la sua gran e solicita
virtut nos persuadeix a la bona e desigada concordia
sobre los afers occorrents e sobre açonos diu
totes aquelles coses que de tanta vostra paternitat e senyoria son
pertinents. Los quals per nosaltres hoidessummament
les vos regraciam carveem corresponen a servici de
nostre Senyor Deu e del Senyor Rey e benifici e repos de
aquest Principat e a la ferma sperança e sencera opinio que
nosaltres e tot lo dit Principat de vostra reverendissima
senyoria obtenim e per cert havem que apres la ajuda e endreça
de nostre Senyor Deu lo negoci aquest per la industria
vigilancia e treball de vostra reverendissima paternitat
potissimament pervendra a la desigada fi de que tot
aquest Principat meritament fara de vostra reverendissima paternitat
digna reputacio. Les coses senyor molt reverend aci reportades
per los venguts de la embaixada nos han plagut e sobre
aquelles son fets per nosaltres bones deliberacions e ja ab
aquelles los dits embaixadors foren stats expedits per
retornar aqui sino per quant han ha procehir de comuna
concordia de la ciutat. Ço que fins açi no ha hagut
encara compliment speram en Deu volent que prest si donara
conclusio e aquella per los dits embaixadors sera aqui
reportada. De tot açose scriu mes stesament
per letra comuna a vostra senyoria e a tots los
embaixadors altres. La Sancta Trinitat reverendissimo
pare en Christ e senyor tinga en sa proteccio vostra
reverendissima senyoria la qual nosrescriga tot quant
li placia. De Barchinona a VIII de juny any Mil CCCCLXI. - A. P. abat
de Montserrat. - Los diputats del General etc. e consell etc.
a vostra honor prests.
Als molt reverends egregi nobles
magnifichs e savis senyors los embaixadors del Principat de
Cathalunya a la lllustrissima Senyora Reyna tramesos. Molt
reverends egregi nobles magnifichs e savis senyors. Retornantsacilos companyons vostres de la embaixada son stades
vistes e recensides en aquest consistori totes les coses
per ell reportades les quals nos han assatsalegrats e confortats e regraciam a vosaltres e a tots
de la dita embaixada la obra industria e treballs vostres migançantlos quals la cosa sta en tant bona disposicio. Per nosaltres
son stats aci fets certs apuntaments qui del negoci Deu volent
seran conclusio final pero per quant es nostra intencio
prosseguir lo que fins açi es stat fet ço es
passejar los afers a la comuna concordia de aquesta ciutat e
fius aci encara no es stat totalment deliberat per la dita
ciutat. Per tant sperants la tal deliberacio los dits
embaixadors se detenenaci de hora en hora e
continuament se insisteix en la cosa e speran que molt
prest tot sera ben acordat e ab lo dit acord los dits
embaixadors poran aqui retornar. De aço per que la
triga nous sia maravella havem volgut certificar les
reverencies nobleses magnificencies e savieses vostres a les quals
placia de tot fer paraula a la Illustrissima Senyora Reyna e
ab devotes recomendacions significar a sa Excellencia
que ab subiran studi e diligencia se enten en aquest
negoci a tot servici de nostre Senyor Deu e del Senyor Rey
e no poch de la dita Senyora Reyna la voluntat e
afeccio de la qual al benefici de aquest Principat es ben vista e
sempre sera degudament commemorada e per aquella vos pregam li
sien per vosaltres en nom del Principat dignes gracies
referides. Molt reverends egregis nobles magnifichs e savis senyors
la Sancta Trinitat vos tinga en custodia sua. De
Barchinona a VIII de juny any Mil CCCCLXI. - A. P. abat de
Montserrat. - Los diputats e consell et cetera a vostra honor
prests. Los diputats del General del Principat de
Cathalunya residents en Barchinona als honrats los balles
de les viles de Martorell de Molindereig de Sent Boy de
Terraça de Sabadell de Granulles (Granollers)
de Matharo (Mataró) e de Sentçaloni (Sant Celoni) o a lursloctinents salut. Com
nosaltres enviem En Bernat Prat de Mata per presentarvos a cascu
una crida la qual volem sia aqui feta vos dehim e
requirim que la dita crida façats fer e publicar a
cascu en la vila don es batlelo primer
dia de mercat quis tinga en la dita vila. E en aço no
hajafalla com per los esguards en la dita crida
contenguts axi vullamse faça. Dada en Barchinona
a VIII dies del mes de juny any Mil CCCCLXI. - A. P. abat de
Montserrat.
Al honorable senyer En Blay Merles
diputat local en la vila e vegueria de Vilafrancha de Penedes.
Diputat local. Enviamvos una crida interclusa dins la present
la qual volem eus manam façats publicar per los
lochsacustumats de aqueixa vila lo primer dia
de mercat que en aquella se tindra e en aço no
hajafalla com axi vullamse faça per
los sguarts en la dita crida contenguts. Dada en Barchinona
a VIII de juny del any Mil CCCCLXI. - A. P. abat de
Montserrat. - Los diputats et cetera.
Dirigitur
vicario Barchinone presidi in exercitu Principatus Cathalonie.
Molt magnifich e molt savi mossen. Vostra letra havem rebuda a la
qual vos responem que sobre les coses en aquella contengudes e altres
havem informat largament de nostra intencio e voluntat En
Johan Ferrer receptor general de les entrades e exides de
aquest Principat. Per çous pregam e encarregam molt
stretament que donets plena fe e creença al dit Johan Ferrer
sobre los dits afers axi com si nosaltres personalment vos ho
dehiem. E sia molt magnifich mossenyor la Sancta
Trinitat vostra guarda. Dada en Barchinona a VIII dies de juny del
any Mil CCCCLXI. - A. P. abat de Montserrat. - Los diputats
etc. a vostra honor apparellats.