Mostrando las entradas para la consulta precepto ordenadas por relevancia. Ordenar por fecha Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas para la consulta precepto ordenadas por relevancia. Ordenar por fecha Mostrar todas las entradas

miércoles, 25 de diciembre de 2019

CLVI, 24, Raimundus de Molnells, salnariam

CLVI.

Núm. 24.

Raimundo Berengario comiti Barchinone principi Aragonis Raimundus de Molnells salutem.
Sciatis quod salnariam de Taraschone est multum peioratam propter salnariam que fit ad Berram et ad Pallonem et ad cetera loca vestre terre. Mandate ergo si placet ut nullus sit facere salnariam nec emere salem nisi de vestro sale aput Taraschonam et mandate similiter et ex precepto vestro dicite ut nullus sit deferre salem per mare apud Montempessulanum nec in aliquo loco nisi vestrum salem et ita bona erit vestra salnaria apud Montempessulanum aliter enim non multum valeret. Totum salem inimicorum nostrorum usque ad hanc diem ego accepi et est frescum salis amicorum vestrorum id est terciam
partem. Nec vero novi consules super hoc contra vos nituntur et elaborant ne habeatis et inde vobis proclamacionem facere volunt dicentes judeos et ceteros esse in consulatu. Vos autem ut discretus eis respondete et nullo modo adquiescatis verbo eorum. Si etenim feceritis ut ipsi voluerint omnem salnariam vestram et omne lucrum de sale perdidistis. Aliter autem nunquam tantum expendetis in Provincia quantum lucrabimini de sale. Ultima die jovis julii fuit expensa omnis civata vestra: de his autem litteris apertis vestram voluntatem mihi cito mandate.

martes, 17 de marzo de 2020

XV. Col. de cód. t. 9. fol. 80. 1° feb. 1173. (1174)

XV.
Col. de cód. t. 9. fol. 80. 1° feb. 1173.

In Christi nomine cognitum sit omnibus hominibus quod ego Ildefonsus Dei gratia rex Aragonensis et marchio Provincie dono et concedo vobis omnibus hominibus de Alguadera totos illos terminos de Alguadera sicut pater meus vobis donavit et tenuistis eos in vita sua et mea scilicet de parte Secriari sicut dividunt eos seniores milicie Templi et ipsum Seccatrum ad partem Ilerde sicut diviserunt Aimericho milicie Templi et Petrus de Illaaclusa et Japhia meo bajulo et Petrus de Ramon Bernadi et sicut vadit usque ad caminum qui vadit ad Tamarit ubi est ipsum puteum de ipsa haera et exiit ipsum caminum usque ad ipsam esponnam. Et ex parte Almanara sicut tenuistis in vita patris mei et modo tenetis eum.
Et ex parte meridie usque ad Turrem Longam et ipsam turrem unde habetis contentiones cum hominibus Villaratera. Intus in istis terminis sicut predicte affrontationes includunt et dividunt ita dono vobis omnibus hominibus de Algayra et concedo atque laudo vobis ad vestris propriis terminis de Alguadera salva nostra fidelitate et de omni mea posteritate omni tempore. - Signum Ildefonsi + regis Aragonensis comitis Barcinone et marchionis Provincie. - Sig+num Xemenus de Artusella. - Sig+num Dodoni de Alchala. - Sig+num Arbertus de Castrovetulo. - Sig+num Geraldus de Jorba.
- Facta carta kalendas februarii apud Almanaram anno Domini M° C° LXXIIII (1174) era MCCXII regnante me Dei gratia in Aragone et in Barcinona et in Provincia. - Ego Kardellus precepto Domini nostri regis hanc cartam scripsi et de manu nostra hoc signum + feci
(Véase la nota puesta al pie del documento núm IV).



domingo, 3 de octubre de 2021

GLOSARIO, M.

M.



MA.
pron. Mi. (la meua, la meva; ma mayre, ma mare, man germana)



MAB.
sust. c. Desconocemos la significación de esta palabra que no hemos
visto usada hasta aquí por otro autor alguno lemosín. Quizás Lulio
obligado de la rima varió la letra última consonante de la palabra,
y dijo MAB, por MAS, que como sustantivo significa casa, habitación.
Esto empero no pasa de una conjetura muy aventurada.



MAESTRE.
sust. c. Maestro. (Se usa mucho en las órdenes militares, Temple,
Hospital, Calatrava, Montesa - Montessa, el gran maestre
)



MAFUMET,
sust. p. Mahoma. (Mohammad, etc)



MAGNIFICAR.
- v. modo inf. Magnificar, ensalzar.



MAGNIFICARVOS.
V. Magnificaros, ensalzaros.



MAITÍ.
sust. c. Mañana. (matí; maitines)



MAJORITAT.
sust. c. Mayoría. (majoria)



M'
AJUT. Me ayude.



MAL,
sust. c. Mal, malo, perverso. - El mal: el malo. - Li mal: los malos.



MAL.
adj. Malo.



MALAMENT.
adv. Malamente, con maldad.



MALANANÇA.
sust. c. Malandanza.



MAL
APRES. adj. Incivil, salvaje, descortés, de mal proceder, de mal
trato.



MALAUT,
MALAUTA. sust. c. Enfermo, enferma. (malalt, malalta; dolén,
dolenta : dolens
)



MALAUTIA.
sust. c. Enfermedad. (malaltia)



MALAVIRATS.
adj. pl. Malaventurados, desventurados.



M‘
ALBIR. Me parece.



MALDIR.
v. modo. inf. Maldecir. (maleir; mal dir)



MALDIT.
part. pas. de "maldir". Maldecido, maldito. (maleit)



MALEA.
sust. c. Maldad, mal.



MALEFICAR.
v. modo inf. Dañar, perjudicar, causar daño.



MALEFICIS.
sust. c. pl. daños, perjuicios,



MALENANTS.
sust. c. pl. Malandantes.



MALENCOLIA,
sust. c. Melancolía.



MALENSENYAT.
part. pas. de "malensenyar". Mal enseñado, mal aconsejado,
ignorante.



MALHAYA!
int. Malhaya!



MALIGNE.
adj. Maligno.



MALORCHA.
sust. p. Mallorca.



MALORQUES.
V. MALORCHA.



MALS.
sust. c. pl. Males. - Como adj. malos.



MALVAT.
adj. Malvado. (malvats : malvados)



MALVESTAT.
sust. c. Maldad, ruindad, malignidad, malicia.



MALVOLENT.
adj. Malévolo.



MALVOLGUT.
part. pas. de "malvoler". Malquistado, malquisto, desamado,
aborrecido.



MAN.
adv. Muy, mucho.



MAN.
v. Mande.



MANAMENTS.
sust. c. pl. Mandamientos.



MANDAMENT.
sust. c. Mandamiento, precepto, mandato, orden.



MANDATS.
v. Mandáis, mandad; ordenáis, ordenad.



MANEJIAR.
v. modo inf. Manejar.



MANES.
sust. c. Manos. (mans)



MANES.
adv. Prontamente, enseguida, sin detenerse.



MANIFESTAMEN.
V. MANIFESTAMENT.



MANIFESTAMENT.
adv. Manifiestamente.



MANT.
adv. Mucho, tanto, harto.



MANTE.
adv. Mucha, tanta.



MANTÉ.
v. Mantiene. - Úsase como recíproco. (se manté, es manté)



MANTEL.
sust. c. Manto. (mantell; mantellina)



MANTELL.
V. MANTEL.



MANTENER.
V. modo inf. Mantener, conservar, defender.



MANTES.
adv. Muchas, tantas.



MANTENIMENT.
sust. c. Mantenimiento, conservación.



MANTINENT.
adv. Ahora, al presente, hoy, hoy en día, desde luego. (maintenant
fr.
)



MANTS.
V. MANTZ.



MANTZ.
adv. Muchos, tantos.



M'
APORT. Me traiga.



MARAVELA.
sust. Maravilla.



MARAVELOSA,
adj. term. fem. Maravillosa.



MARAVELL.
v. Maravillo. Úsase como recíproco. - Me maravell: me maravillo.



MARAVELLAR.
v. modo inf. Maravillar, - Úsase como recíproco.



MARAVELLÁS.
v. Maravillose. (se maravilló : extrañó : sorprendió)



MARAVELLAT.
part. pas. de "maravellar”. Maravillado.



MARAVEYL.
v. Maravillo.



MARAVEYLA.
sust. c. Maravilla.



MARAVEYLAM.
V. Maravillamos.



MARAVEYLOSA.
V. MARAVELOSA.



MARQUES.
sust. c. Marqués. - Usado como plural: marqueses. (plural marquesos)



MARRIMENT.
sust. c. Tristeza, aflicción, pena.



MARRIT.
part. pas. de "marrir". Entristecido, afligido.



MARTÍR.
sust. c. Martirio. (martiri)



MARTURIAR.
V. modo inf. Martirizar.



MARTURIAT.
part. pas. de “marturiar”. Martirizado.



MAS.
adv. Mas (pero, empero).



MASSACRÁ.
v. modo inf. Matar. (masacrar)



MASSACRANT.
v. gerundio de "massacrar". Matando. (masacrando)



MASSACRARETZ,
v. Mataréis. (masacraréis)



MASTER.
sust. c. Menester. (mester)



MATEXES.
pron. Mismas. (mateixes; mateixa, mateix, mateixos)



MATEIXA.
pron. Misma.



MATEIXES.
pron. Mismas.



MATERNITAT,
sust. c. Maternidad.



M‘
AUGEN. Me oyen.



MAUR.
V. MAURE.



MAURE.
sust. c. Moro. Li maure: los moros.



MAY.
adv. Nunca y alguna vez más (mays).



M‘
AY. Me he, me tengo. (m‘ hay minjat mich conill pera amorsá)



MAYLORCA.
V. MALORCHA.



MAYLORCHA.
v. MALORCHA.



MAYLORCHES.
v. MALORCHA.



MAYLL,
sust. c. Palabra cuya significación ignoramos. Quizás esté
adulterada en el códice. (Donar de mayll lo phloch que fóu
digut; mall : mazo : mallo : martell : martillo
)



MAYNADA.
sust. c. Manada, cohorte, mesnada, tropa, compañía, sociedad,
familia.



MAYNS.
sust. c. pl. Manos. (mans)



MAYOR.
adj. Mayor. (major)



MAYRE.
sust. c. Madre. (mare; mara)



MAYS.
adv. Nunca, más.



MAYSÓ,
sust. c. Casa, mansión, morada. (maison)



MAYTINAS.
sust. c. pl. Maytines. (maitines; questa mattina mi sono alzato
...
)



ME.
pron. Mí.



MEDECINA.
sust. c. Medicina.



MEI
(mey). pron. Mis. - Mey uyl: mis ojos. (los meus ulls; els
meus ulls
)



MELLORIA.
sust. c. Mejoría.



MEMBR.
v. Recuerdo.



MEMBRAMEN,
sust. c. Recuerdo.



MÉMBRAN.
V. MEMBRANT.



MEMBRANÇA.
sust. c. Recuerdo, memoria.



MEMBRANOS.
v. Recuérdanos.
MEMBRANT., v. gerundio de “membrar”.
Recordando.
MEMBRAR. v. modo inf. Recordar, memorar. (rememorar)



MEMBRAT,
MEMBRADA. part. pas. de "membrar”. Recordado, recordada;
memorado, memorada.



MEMBRATS.
v. Recordáis, recordad.



MEMBRE.
v. Recuerdo, memoro (rememoro); recuerda, memora (rememora).



MEMBR'
EL. Recuerda el.



MEMBRES.
V. Acuerdas, acuerdes; recuerdas, recuerdes; memoras, memores.



MEMBRET.
v. Recordó y otras veces acuérdate.



MEMBREUS.
v. Acordaos.



ME
‘N. Me (de ello). - Me 'n peneda: me arrepienta de ello.



MENAÇ.
v. Amenazo.



MENAÇAS.
sust. c. pl. Amenazas.



MENAÇES.
V. MENAÇAS.



MENAR.
v. modo inf. Llevar, llevar a cabo, conducir, gestionar, dirigir.



MENARET.
sust. c. Minarete.
MENÁS. v. Llevase, condujese.



MENASSÁ.
v. Amenazó.



MENAT.
part. pas. de “menar”. Conducido, llevado.



MENATS.
v. Lleváis, conducís.



MENDICH.
sust. c. Mendigo.



MENE.
v. Conduce, lleva. - Mene ‘l: le conduce, le lleva.



MENEM.
v. Llévame, condúceme.



MENORITAT.
sust. c. Minoridad, minoría.



MENÓS.
v. MENORS.



MENORS.
adj. Menores, orden de menores.



MENTÓ.
sust. c. Barba. (mentón, barbilla)



MENTRE.
adv. Mientras, entretanto.



MENYS,
adv. Menos.



MENYSPREAR.
v. modo inf. Menospreciar.



MENYSPRESSAR.
V. MENYSPREAR.



MERCE,
sust. c. Gracia, merced.



MERMAT.
part. pas. de "mermar". Disminuido, mermado,



MERITAR.
v. modo inf. Merecer.



MES.
adv. Mas. (pero, empero)
MES. pron. Mis. (mes cosas, mes
coses, mes germanes; les meues, les meves
)



MES.
part. pas. de "metrer". Puesto, metido, colocado. - Alguna
vez significa metió, puso.



MES.
Alguna vez equivale a me es. (como la siguiente)
M‘ ES.
Me es.



MESCLAMENT.
sust. c. Mezcla, el acto de mezclar o mezclarse las cosas.



MESCLAR.
v. modo inf. Mezclar.



MESCLAT.
part. pas. de "mesclar". Mezclado, confundido.



MESQUÍ,
MESQUINA. adj. Mezquino, mezquina.



MESQUITA.
sust. c. Mezquita.



MESSIÓS.
sust. c. pl. Expensas, gastos, costas. - Ab mies messiós: a mis
costas, a mis expensas.



MESTER.
adv. Menester, necesario.



MESURA.
sust. c. Medida.



MESURA.
v. Mide.



MESURADANENT.
adv. Mesuradamente.



MESURAR.
v. modo inf. Medir.



MET.
v. Mete, coloca, pone.



META.
V. Meta, coloque, ponga.



METAL.
v. Métalo, póngalo. (pronunciado métal, meta ‘l)



METAM.
v. Pusimos, metimos.



METAS.
v. Póngase.



METEN.
v. Meten, ponen, colocan.



METETS.
v. Ponéis, metéis, colocáis



METEX.
pron. Mismo. - Per sí metex: por sí mismo. (mateix)



METIA.
V. ponía, metía, colocaba, introducía.



METRA.
v. modo inf. Poner, meter, colocar. (Marieta, déixamela metra per darrera.)



METRA.
V. Metiera, pusiera, colocara.



METRÁ.
v. Meterá, colocará, pondrá. - Metrá ‘l: le pondrá. - Metrá
‘t: te pondrá. (Marieta, aquesta nit el teu marit te metrá o
ficará mirant cap a Conca
)



METRE.
V. METRA.



METRE
‘L. Meter el, colocar el, poner el.



METREM.
v. Meteremos, pondremos, colocaremos.



METRETS.
v. Pondréis, meteréis, colocaréis.



METS.
v. Metes, pones, colocas.



MET
TE. Te mete, te pone, te coloca.



METVOS.
Os pone, os mete, os coloca.



METZ.
V. METS.
MEYLÓ. V. MEYLOR.



MEYLOR.
adj. Mejor.



MEYLLOR.
V. MEYLOR.



MEYNS.
adv. Menos. (menys)



MEYNSPREAR.
V. MENYSPREAR.



MEYNSPREAT.
part. pas. de "meynsprear”. Menospreciado. (menyspreat,
preuat, preu
)



MEYTAT.
sust. c. Mitad. (mitat)



MEYTADAT.
part. pas. de “meytadar”. Partir por mitad, repartir por mitad.

M‘ HA. Me ha.
M‘ HAN. Me han.
M‘ HAS. Me has.
M‘
HO. Me lo.



MI.
pron. Mi, me y a veces yo. - Ab mi: conmigo. - No res mí faça: nada
haga yo.



MICHAEL,
sust. p. Miguel. (Miquel, Michele, Michelle, Michaelis, Miquelet,
etc
)



MIES.
pron. Mis, mías. (míes)



MIG.
adv. Medio. - En mig: en medio.



MIJÁ.
adj. Mediano. (mitjà)



MIJA.
adv. Media.



MI
‘L. Mi el.



MILA.
sust. c. Milla.



MILIA.
Miles o millares. - Mil milia mons crear: crear mil millares de
mundos.
MILS. adj. y adv. Mejor.



MI
‘LS. Mi les. - Qui per mí 'ls es vengut: que por mí les ha
venido.



MILLORIA.
V. MELLORÍA.



MILLS.
V. MILS.



MINISTRADOR.
sust. c. El que ministra o administra. (ministro; ministre;
administrador
)



MINISTRAR.
v. modo inf. Ministrar. (administrar)



MINORITAT.
V. MENORITAT.



MINTEN.
V. MINTENT.



MINTENT.
v. gerundio de "mentir”. Mintiendo.



MINTENT.
adj. Mentiroso, el que miente. (mentider; mentirós; mentides o
mentires
)



MINVA.
v. Disminuye, merma, mengua. (minvar; menguar; de minus, minuar)



MINVA.
sust. c. Disminución. (mengua)



MINVAMENT,
sust. c. Disminución, merma.



MINVAT.
part. pas. de "minvar”. Disminuido, mermado, menguado.



MIRMAMENT.
sust. c. Disminución.



MIRVAR.
v. modo inf. Diminuir, mermar, menguar.



MIRVAT.
part. pas. de "mirvar". Disminuido, mermado.



MISAGES.
sust. c. pl. Mensajeros. (missatgers; sonará misagés)



MISATJE.
sust. c. Mensajero. (missatger; sonará misatjé en estos textos)



MISERICORDIANT.
adj. Misericordioso.



MISSATGER.
sust. c. Mensajero, enviado.



MISSIONS.
sust. c. pl. misiones, embajadas.



MIST.
adj. Mixto (misto), mezclado.



MIT.
v. Mete, pone, coloca y alguna vez pon.



MITJA.
V. MIJÁ.



MITJANS.
adj. pl. Medianos.



MÍUS.
A mí mismo os. - Mius present: os presento a mí mismo.



MOCH.
v. Movió y alguna vez vino.



MOGUT.
part. pas. de "mover". Movido.



MOLTIPLICAR.
v. modo inf. Multiplicar, aumentar considerablemente.



MON.
pron. Mi. - Mon parer: mi parecer. (lo meu, el meu)



MONASTIR.
sust. c. Monasterio.



MONEDAT.
adj. Hecho moneda. - Aur monedat: oro amonedado.



MONGE.
sust. c. Monje. - Li monge: los monjes.



MONIMENT.
sust. c. Monumento, sepulcro. - Sanct moniment: santo sepulcro.



MONT.
sust. c. Monte y alguna vez mundo. (tout le monde rit de
Puigdemont
)



MONTANYAS.
sust. c. pl. Montañas.



MONTIPLICADURA.
sust. c. Aumento considerable, multiplicación.



MONTIPLICAL.
Multiplica el.



MONTIPLICA
‘L. Auméntale, multiplícale.



MONTIPLICAMENT.
sust. c. El acto (de) multiplicar o de aumentar.



MONTIPLICAR.
v. modo inf. Aumentar considerablemente, multiplicar.



MONTIPLICAT,
MONTIPLICADA. part. pas. de "montiplicar”. Aumentado,
aumentada, considerablemente, multiplicado, multiplicada.



MONTIPLICATS.
v. Multiplicad, multiplicáis.
MONTIPLICH. v. Aumente mucho,
multiplique.



MOR.
v. Muere.



MORALITAT,
sust. c. Moralidad. Moralitats: ciencia moral.



MORAY.
v. Moriré. (sonará moré, morré en otras partes)



MORDEN.
v. Muerden. (mosseguen)



MORIENTS.
sust. c. Muertos, los que mueren.



MORÍ
‘L. Murió el.



MORIMENT,
sust. c. Muerte, el acto de morir.



MORIRENNI.
Murieron allí. (e morirenni d' altres bé trò a LXXX...)



MORRÁ.
V. Morirá.



MORRÁN.
v. Morirán.



MORRÉ.
V. Moriré.



MORRIA.
V. Moría, moriría.



MORRIU,
sust. c. Palabra para nosotros desconocida. - Véase la nota 57 de la
pág. 699.



MORS.
sust. c. pl. Muertos.



MORT.
sust. c. Muerto. - Li mort: los muertos.



MORTALITAT.
sust. c. Mortalidad.



MORTS.
sust. c. Muertos, y a veces muerte. (muerte : mors)



MOS.
pron. Mis. (mos : mons pares; mons tíos)



MOSTRADA.
part. pas. de "mostrar”. Demostrada, mostrada, enseñada.



MOSTRALI.
Enséñale.



MOSTRÁN.
v. gerundio de “mostrar".
Mostrando, demostrando, enseñando.



MOSTRARAY.
v. Mostraré, enseñaré, demostraré.



MOSTRARETS.
v. Mostraréis, demostraréis, enseñaréis.



MOSTRAT.
part. pas. de “mostrar". Demostrado, enseñado. (amostrar)



MOSTRA
‘T. Te muestra.



MOSTRATS.
v. Mostráis, mostrad; demostráis, demostrad.



MOSTRE.
v. Muestre, enseñe, demuestre.



MOSTR‘
EL. Muestro el, demuestro el.
MOSTRON. v. Muestran, demuestran,



MOU.
sust. c. Modo.



MOU.
v. Mueve, excita, induce.
MOUA. v. Mueva, induzca, excite. (moga)



MOULI.
v. Muévele.



MOURAT.
Te moverá, te inducirá, te excitará. (mourá ‘t)



MOURE.
V. MOVER.



MOUS.
v. Mueves.



MOVA.
V. MOUA.



MOVEDOR.
sust. c. El que mueve.



MOVENT.
part. a. De "mover”. El que se mueve. - Usado como sustantivo:
agitación, movimiento.



MOVER.
v. modo inf. Mover, agitar, retirar, quitar (remover),
excitar, venir.



MOVETS.
v. movéis.



MUDAMENT.
sust. c. Mutación, cambio, variación.



MUDATS.
v. Mudad, mudáis.



MUL.
v. Baño, mojo. (mull; mullar)



MULER.
V. MULLER.



MULTIPLICAMENT.
sust. c. El acto de multiplicar, multiplicación.



MULLER.
sust. c. Mujer, consorte.



MUNDAR.
v. modo inf. Lavar, limpiar. (el contrario de mundicia :
inmundicia
)
MUNDAT. part. pas. de “mundar”. Lavado,
limpiado. (limpio)
MUNDATS. v. Laváis, limpiáis.



MUNDEN.
v. Laven, limpien.



MUNTANYA.
sust. c. Montaña.



MUR,
sust. c. Muro, muralla.



MURRIA.
V. Moriría.



MUTAYRE.
adj. Variable.



MUYR.
v. Muero.
MUYRA. v.
Muera.



MUYT,
MUYTA. adj. y adv. Mucho, mucha. (aragonés muyto, muito;
portugués
)
MUYTZ. Muchos.

lunes, 17 de febrero de 2020

XL, perg. 1760, Jaime I, 1263

XL.
Perg. n° 1760. Jai. I. 2 nov. 1263.

In Christi nomine. Noverint universi quod cum contentio fuisset inter illustrem dominum Jacobum Dei gratia regem Aragonum Majoricarum et Valentie comitem Barchinone et Urgelli et dominum Montispesulani et nobilem Petrum de Montechateno senescalium ejusdem domini regis quod dictus Petrus de Montechateno conquerebatur ab eodem domino rege quod idem dominus rex faciebat ei injuriam de facto majordomie et super hoc dictus dominus rex et dictus Petrus de Montechateno misserunt predictam causam in posse domini Eximini Petri de Arenoso et Thomasii de Sancto Clemente et Guillelmi de Sala et Arnaldi de Boscho quod quidquid ipsi arbitri cognoscerent quod dominus rex deberet facere in predicto facto majordomie quod dictus dominus rex et dictus Petrus de Montechateno starent in cognitionem eorundem arbitrorum. Primum capitulum est quod dictus Petrus de Montechateno petit quod dictus dominus rex debet sibi exibere portionem viginti animalibus. Cui petitioni respondent arbitri supradicti judicando quod dictus Petrus de Montechateno non debet accipere nec ullo tempore recepit rationem nisi sexdecim animalibus tali modo quod dum ipse sit in curia debet accipere rationem duodecim animalibus et quatuor animalibus tenenti suum locum. Secundum capitulum est quod dictus Petrus de Montechateno postulat quod quando prelium firmatur in posse dicti domini regis quod dictus Petrus de Montechateno debet accipere pignora et debet campum preparari et quod debet habere quinquaginta morabetinos et equum et arma et garnimenta ab illo qui erit devictus et etiam quod debet habere tertium ex tertio de tanto quantum habeat dictus dominus rex de predictis pignoribus. Cui questioni respondent arbitri supradicti quod omne prelium quod firmetur in posse domini regis quod debent venire pignora in posse predicti Petri de Montechateno vel tenentis locum suum: et si prelium fit quod dictus Petrus de Montechateno debet fieri campum et respicere et debet habere tot morbetinos quos consueverunt dare Barchinone ratione campi et etiam debet habere equum et arma et garnimenta ab illo qui erit evictus et nichil debet habere tertium tertii quod petit de predictis pignoribus. Tertium capitulum est quod Petrus de Montechateno predictus petit quod tota pecunia que veniret in exania domino regi de aliena patria quod dictus Petrus de Montechateno vel ille qui est pro eo constitutus debet habere aliquam quantitatem suficientem. Cui petitioni dicti arbitri dicunt quod dictus Petrus de Montechateno ratione majordomie nec illi qui tenent suum locum nichil de predicta peccunia debent habere. Quartum capitulum est quod prenarratus Petrus de Montechateno postulat quod omnes officiales de domo domini regis debent ingredi et esse per manum suam. Cui questioni dicunt arbitri quod predicti officiales non debent intrare nec esse per manum suam nec per ipsum immo predicti officiales debent ibi esse ex precepto domini regis et dictus dominus rex debet mittere et transmutare illos quos sibi placuerit: tamen dicti officiales debent numerare et scribere illud quod expendiderint per dominum regem in sua domo in presentia et coram majoredomo et quod predictus majoredomus debet respicere de hoc quod ipsi emunt quod faciant bene et fideliter. Quintum capitulum est quod antedictus Petrus de Montechateno petit quod de omnibus cenis quas dominus rex accipit in Catalonia quod suus majordomus debet facere pactum et debet habere certam quantitatem. Cui petitioni dicunt arbitri supradicti quod de omni cena quas pledeg ratione denariorum debet habere majordomus viginti solidos ad minus vel secundum quod quantitas erit cene: et si voluerint tenere dominum regem sine pactu aliquo et compositione circa quod velint dare panem et vinum et carnes et civatam et hoc quod necesse erit aliquid de cena ista non debet habere majordomus ratione majordomie nisi ipsi propter planam voluntatem ei voluerint exhibere et etiam quod dictus Petrus de Montechateno nec ille qui tenet suum locum non potest nec debet facere compositionem de facto predictarum cenarum sine voluntate domini regis. Sextum capitulum est quod dictus Petrus de Montechateno petit quod de omni hospicio quod dictus dominus rex imparet vel imparare faciat in aliquo loco Catalonie quod majordomus debet tenere imparatum pro eo. Cui questioni dicunt predicti arbitri quod dictus Petrus de Montechateno nec ille qui tenet locum suum non debet tenere nec imparare nisi dominus rex sibi acomodaret. Septimum capitulum est quod dictus Petrus de Montechateno petit quod de omni castro quod dominus rex accipiat debet habere unum ex melioribus hospiciis de villa vel aliquem de melioribus hominibus qui sint in villa ad suam partem. Cui petitioni dicunt predicti arbitri quod de omni castro quod dominus rex accipiat non debet habere domum vel aliquem hominem nisi dominus rex devinceret prelium campale vel acciperet civitatem propter vim et tunc debet habere unum de melioribus hominibus qui sint ad suam partem. Octavum capitulum est quod dictus Petrus de Montechateno petit quod si dominus rex est in consilio et sit de tribus antequam ille qui tenet locum suum debet esse in eodem consilio. Cui petitioni respondent dicti arbitri quod ipse Petrus de Montechateno nec ille qui tenet locum suum non debent esse in consilio nisi dominus rex eos in eodem consilio postularet. Nonum capitulum est quod dictus Petrus de Montechateno petit quod omnia vasa argentea et mappas de reposto domini regis et omnia preparamenta coquine et azembla debent esse sua per omnia festa in quibus recipere consuevit in anno et quod accepit injuriam idem Petrus usque modo quia illam compositionem quam dominus rex dicit quod acciperet quingentos solidos per quodlibet festum non concedit quod coacte accepit dictos quingentos solidos usque modo ideo quod non poterat habere aliquid ab eodem domino rege. Cui petitioni dicunt arbitri supradicti quod dictus Petrus de Montechateno nec majordomus per eum non debent habere nec recipere predicta vasa argentea nec mappas nec preparamenta coquine nec azemblam sed tantummodo quingentos solidos per tria festa que sunt constituta in anno per quodlibet festum quingentos solidos maxime cum dominus rex ita dare consuevit et dictus Petrus de Montechateno et suus majordomus ita querere et petere consueverunt. Unde nos arbitri supradicti non propter jus set ratione compositionis dicimus arbitrando quod dominus rex det dicto Petro de Montechateno vel suo majoridomo per tria festa que sunt assignata in anno quingentos solidos in quolibet festo. Item dicimus ratione compositionis quod de isto prelio quod fuit factum primum inter Poncium de Peralta et Bernardum de Malo Leone quod Eximinus Petri de Pina habeat propter suum laborem et propter expensas quas fecit in campo et aliarum rerum medietatem et aliam medietatem habeat dictus Petrus de Montechateno. Et etiam dicimus quod majordomus habeat ceram et piper sicut erat consuetum et dictus Petrus de Montechateno quod mitat museum in coquina et quod si propter eum est respiciat pezas carnium et coquinam. Nos vero dominus Jacobus Dei gratia rex Aragonum Majoricarum et Valentie comes Barchinone et Urgelli et dominus Montispesulani et Petrus de Montechateno predictus per nos et omnes successores nostros acceptantes libenter presens arbitrium sive sententiam arbitralem omnia predicta et singula concedimus et laudamus aprobamus et confirmamus in omnibus et per omnia promittentes ea omnia atendere et complere et in aliquo non violare.
Quod est actum quarto nonas novembris anno Incarnationis Christi millesimo CCLX tertio.
- Sig+num Jacobi Dei gratia regis Aragonum Majorice et Valentie comitis Barchinone et Urgelli et Domini Montispessulani. - Sig+num Petri de Montechateno. - Sig+num Eximini Petri de Arenoso. - Sig+num Tomasii de Sancto Clemente. - Sig+num Guillelmi de Sala. - Sig+num Arnaldi de Boscho predictorum qui hec concedimus et firmamus firmarique rogamus. - Sig+num domini G. Dei gratia Ilerdensis episcopi. - Sig+num Berengarii de Bedorz rectoris ecclesie de Azco. - Sig+num Petri de Turrifreyta clerici ejusdem domini episcopi testium. - Sig+num Berengeroni Bardina notarii publici ilerdensis qui auctoritate curie et patiariorum ilerdensium hoc scripsit a memoria scripta in memorialibus Berengarii Bardina quondam publici notarii ilerdensis qui Berengarius Bardina morte preventus hoc in mundum seu in publicam formam redigere non valuit.

Jacobus, Jaime I de Aragón, perg. 1760, Jaime I, 1263

Nota: patiariorum ilerdensium: pahers de Leyda, Lleida, paheres de Lérida, Ilerda, Ilerde.

xli-reg-13-fol-156-26-marzo-1264